Islah Harcı Nedir? Islah Harcı Hesaplama

Islah harcı, hukuk davalarında dava değerinin veya talep konusunun artırılması sırasında ödenmesi gereken harç türüdür. Islah, bir davada tarafların iddia ve savunmalarını, dava değerini veya dava konusunu bir defaya mahsus olarak değiştirmesine veya artırmasına olanak tanır. Bu süreçte yapılan değişiklikler sonucunda ıslahtan doğan harç, artırılan miktarın binde 68,31’inin dörtte biri oranında hesaplanır ve mahkeme veznesine ödenir.

2026 yılı itibarıyla ıslah harcı hesaplaması, dava değerinin artırılması veya talep sonucunun değiştirilmesi durumunda uygulanır. Örneğin, dava değeri bilirkişi raporu ile yükseltilmişse veya kısmi dava tam ıslah yoluyla artırılıyorsa, artırılan miktar üzerinden ıslahtan doğan harç hesaplanarak yatırılır. Islah harcı hesaplaması, davacı veya davalı tarafın taleplerini güncellemesi ve eksik harçları tamamlaması açısından kritik bir adımdır.

Islah harcı, yalnızca artırılan miktar üzerinden hesaplanır ve hiçbir durumda 2026 yılı Harçlar Kanunu tarifesinde belirlenen maktu alt sınırın altında olamaz. (Bu alt sınır tutarı her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenmektedir.) Bu harç, davanın taraflarının usul işlemlerini değiştirebilmesi, eksik vakıaları tamamlayabilmesi ve dava konusunu genişletebilmesi için gerekli olan yasal bir zorunluluktur.

Islah Nedir?

Islah, bir davada tarafların dava değerini, talep konusunu, iddialarını veya savunmalarını karşı tarafın rızasına bağlı olmadan bir defaya mahsus olarak değiştirmesi veya artırmasıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 176–182. maddeleri arasında düzenlenen bu kurum, davada dilekçeler teatisi aşamasından sonra tarafların iddia ve savunmalarını güncelleyebilmesine imkân tanır.

Tahkikat aşamasına geçilmeden önce taraflar, dilekçelerinde ileri sürdükleri vakıa ve talepler üzerinde bağlıdır. Ancak ıslah kurumu, bu bağlayıcılığın istisnasını oluşturur. Bu sayede taraflar, dava değerini artırabilir, taleplerini genişletebilir veya savlarını değiştirebilir. Kısmi davalarda ise ıslah sayesinde, başlangıçta sınırlı bir miktar talep edilmiş alacak, tek seferde artırılabilir.

Islah Nasıl Yapılır?

Islah, davanın taraflarından her biri tarafından tek seferlik uygulanabilen bir usul işlemidir. Taraflar, HMK m. 176’ya göre yapmış oldukları usul işlemlerini kısmen veya tamamen değiştirebilirler. Islah işlemi için mahkemeye sunulan ıslah dilekçesi ve bununla birlikte ıslahtan doğan harcın yatırılması şarttır. Harç yatırılmadan ıslah geçerli sayılmaz.

Islah süreci hem tamamen hem de kısmen yapılabilir:

• Tam ıslah: Dava dilekçesinden itibaren tüm davanın yeniden şekillendirilmesidir. Taraf, yeni bir dilekçe sunar ve davaya yeni haliyle devam edilir.
• Kısmi ıslah: Dava dilekçesinden sonraki belirli bir talep veya iddia üzerinde yapılan değişikliktir. Bu durumda yalnızca ıslah edilen kısım mahkemece dikkate alınır.

Islah yazılı veya sözlü olarak yapılabilir ve karşı tarafın veya mahkemenin onayına bağlı değildir. Eğer ıslah talebi duruşma dışında yapılırsa, karşı tarafa tebliğ yoluyla bildirim yapılır. Islah harcı, artırılan dava değeri üzerinden binde 68,31’in dörtte biri oranında hesaplanır ve mahkeme veznesine yatırılır.

Islah işlemi, tahkikat tamamlanana kadar gerçekleştirilebilir; tahkikat sona erdikten sonra verilen dilekçeler artık ıslah kapsamında değerlendirilmez. Islah harcı hesaplama işlemi, davacı veya davalı tarafın ıslah işleminin geçerliliği açısından kritik bir adımdır.

Islah Harcı Hesaplama

Islah harcı hesaplama, davada artırılan veya değiştirilen dava değerine göre yapılan yasal bir işlemdir. 2026 yılı itibarıyla da artırılan miktarın binde 68,31’inin dörtte biri oranında hesaplanır ve mahkeme veznesine ödenir. Bu harç, ıslahtan doğan nispi harç olarak da bilinir ve hiçbir durumda 2026 yılı Harçlar Kanunu tarifesinde belirlenen maktu alt sınırın altında olamaz. (Bu alt sınır her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenmektedir.)

Örnek Hesaplama

• Davanın başlangıç değeri: 10.000 TL
• Islah ile artırılacak miktar: 5.000 TL
• Binde 68,31 oranı: 5.000 × 0,06831 = 341,55 TL
• Dörtte biri: 341,55 ÷ 4 = 85,39 TL

Bu durumda, hesaplanan ıslah harcı 85,39 TL olacaktır. Ancak, bu tutar 2026 yılı için geçerli olan maktu alt sınırın altında kalıyorsa, mahkeme veznesine alt sınır tutarı yatırılması gerekir. Harç yatırılmadan ıslah işlemi geçerli sayılmaz ve davada sonraki işlemler gerçekleştirilemez.

Islah harcı hesaplamada dikkat edilmesi gerekenler:

• Artırılan dava değerinin doğru belirlenmesi
• Artırılan değer üzerinden binde 68,31’in dörtte birinin hesaplanması
• Eksik veya hiç ödenmemiş harç durumunda ıslahın geçersiz sayılması

Islah harcı, dava değerindeki artışla bağlantılı olduğundan, yalnızca artırılan miktar üzerinden hesaplanır ve başlangıç dava değeri dikkate alınmaz.

Islah ile Neler Yapılabilir?

Islah işlemi, davanın taraflarına usul işlemlerini kısmen veya tamamen değiştirme hakkı sağlar. Bu kapsamda ıslah ile aşağıdaki işlemler yapılabilir:

• Dava dilekçesinde belirtilen talep ve miktarlar artırılabilir.
• Eksik bildirilen vakıalar tamamlanabilir.
• Dava konusu değiştirilebilir; örneğin tapu iptali ve tescili davası, maddi ve manevi tazminat davasına dönüştürülebilir.
• Yeni deliller sunulabilir.
• Zamanaşımı defileri ileri sürülebilir.
• Davanın tamamen veya kısmen ıslahı sonucunda, daha önce yapılan usul işlemleri yapılmamış sayılır ve dava yeni haliyle devam eder.

Islah, tarafların davadaki iddia ve savunmalarını güncellemesine, eksik veya yanlış beyan edilen noktaları düzeltmesine imkân tanır. Islah harcı, artırılan miktar üzerinden hesaplanarak mahkeme veznesine yatırılmalıdır.

Islah ile Neler Yapılamaz?

Her ne kadar ıslah, davada iddia ve savunmanın değiştirilmesini sağlasa da, bazı sınırlamalar vardır. Islah ile yapılamayan işlemler şunlardır:

• Maddi hukuk işlemleri gerçekleştirilemez.
• İkinci tanık listesi verilemez.
• Süresi geçmiş cevap dilekçeleri geçerli hale getirilemez.
• Süresi dolmuş itirazlar ileri sürülemez.
• Feragat, kabul veya sulh gibi usulü işlem niteliğinde olup maddi hakkı etkileyen işlemler değiştirilemez.

Ayrıca, talep sonucunun azaltılması veya karşı tarafın rızası ile yapılan değişikliklerde ıslah yoluna başvurmaya gerek yoktur. Mahkemenin re’sen inceleyeceği konular, savunmanın değiştirilmesi ve genişletilmesi yasağına tabi olmadığından ıslah yapılmadan ileri sürülebilir.

Islah harcı hesaplama, yalnızca artırılan talep ve dava değeri üzerinden yapılır; bu sınırlamalar kapsamındaki işlemler için harç ödenmesine gerek yoktur.

Islah Harcı Yatırılmazsa Ne Olur?

Islah harcı, artırılan veya değiştirilen dava değerine göre yatırılmazsa, ıslah işlemi geçersiz sayılır. HMK ve Harçlar Kanunu düzenlemelerine göre, harç yatırılmadan ıslah dilekçesi mahkemece işleme alınmaz ve davada müteakip usul işlemleri gerçekleştirilemez.

Özetle:

• Eksik veya hiç harç yatırılmazsa ıslah yapılmamış sayılır.
• Davada işlem yapılamadığından, artırılan talep veya değişiklikler dikkate alınmaz.
• Yargıtay kararlarına göre, harcın eksik veya hiç ödenmemesi durumunda dosya işlemden kaldırılır ve dava açılmamış gibi devam edilir.
• Eksik harç tamamlandığında, davaya kaldığı yerden devam edilir.

Bu nedenle, ıslahtan doğan harcın zamanında ve doğru hesaplanarak yatırılması, ıslahın geçerliliği açısından kritik öneme sahiptir.

İdari Yargıda Islah

İdari yargıda ıslah kurumu, özel hukuk yargılamasındaki kadar geniş uygulanmamaktadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda (İYUK) genel olarak ıslaha izin verilmemiştir. Ancak tam yargı davaları bakımından bir istisna getirilmiş ve dava dilekçesinde belirtilen miktarın, nihai karar verilinceye kadar bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilmesi mümkün kılınmıştır.

6459 sayılı Kanun ile getirilen düzenleme sonrası, tam yargı davalarında davacılar, dava değerini artırmak istediklerinde ıslah harcı yatırarak bu hakkı kullanabilmektedir. İYUK’un 16. maddesi de açıkça, dava değerinin artırılmasına yönelik bu özel imkânı düzenler.

İdari yargıda da artırılan miktar üzerinden binde 68,31’in dörtte biri oranında harç ödenmesi gerekir. Böylece hem idari hem de adli yargıda ıslah harcı hesaplama yöntemi aynı şekilde uygulanır.

Sonuç olarak, idari yargıda yalnızca tam yargı davaları için ıslah yolu kullanılabilir ve bu da bir kereye mahsustur.

Mahkeme Harçları Nelerdir?

Mahkeme harçları, yargılama sürecinde tarafların ödemekle yükümlü olduğu yasal giderlerdir. Bu harçlar, dava türüne ve işlem aşamasına göre farklılık gösterir. Genel olarak mahkeme harçları şunlardır:

• Başvurma Harcı: Dava açılırken veya çekişmesiz yargıda talepte bulunulurken ödenir. Ayrıca fer’i müdahale, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinde de alınır.
• Celse Harcı: Tarafların veya vekillerin sebep olduğu duruşma ertelemelerinde alınır. Eğer vekiller sebep olmuşsa harç doğrudan vekillere yüklenir.
• Karar ve İlam Harcı: Konusu para ile ölçülebilen davalarda nispi olarak alınır. Bir kısmı dava açılırken peşin, kalanı kararın verilmesinden sonra ödenir. Para ile değerlendirilemeyen davalarda ise maktu olarak alınır.
• Temyiz, İstinaf ve İtiraz Harçları: Kararlara karşı başvurulan kanun yollarında ödenen harçlardır.
• Keşif Harcı: Mahkemenin keşif yapması gerektiğinde ödenen harçtır.

Islah sırasında yatırılan harç da aslında bu kategorilerden biridir ve teknik olarak karar ve ilam harcının tamamlanması niteliğindedir. Dolayısıyla uygulamada “ıslah harcı” olarak adlandırılsa da, bu isim Harçlar Kanunu’nda doğrudan yer almaz.

Islah Harcı Hesaplama Örneği

Islah harcı hesaplamasında esas alınan tutar, dava değerinde yapılan artış miktarıdır. Başlangıçta dava için yatırılan harç dikkate alınmaz, yalnızca artırılan kısmın üzerinden hesaplama yapılır.

Örnek 1

• Dava değeri: 10.000 TL
• Islah sonrası dava değeri: 15.000 TL
• Artırılan miktar: 15.000 – 10.000 = 5.000 TL
• Harç oranı: 5.000 × 0,06831 = 341,55 TL
• Peşin ödenecek kısım (dörtte biri): 85,39 TL

Bu örnekte, mahkemeye yatırılması gereken ıslah harcı 85,39 TL olacaktır.

Örnek 2

• Başlangıç dava değeri: 20.000 TL
• Islah ile artırılan değer: 100.000 TL
• Artırılan miktar: 100.000 – 20.000 = 80.000 TL
• Harç oranı: 80.000 × 0,06831 = 5.464,80 TL
• Peşin ödenecek kısım: 5.464,80 ÷ 4 = 1.366,20 TL

Bu durumda ıslah işleminin geçerli olabilmesi için 1.366,20 TL peşin harç yatırılması gerekir.

Not: Islah harcı hiçbir şekilde asgari tutarın altında olamaz. Bu nedenle küçük miktarlı davalarda dahi belirlenmiş alt sınır dikkate alınır.

Sonuç

Islah harcı, davalarda tarafların taleplerini artırması veya dava değerini değiştirmesi halinde ödenmesi gereken zorunlu bir yargılama gideridir. Her ne kadar kanunlarda doğrudan “ıslah harcı” adıyla düzenlenmemiş olsa da, uygulamada karar ve ilam harcının eksik kalan kısmının tamamlanması niteliğindedir.

Islah sayesinde taraflar, bir defaya mahsus olmak üzere iddia ve savunmalarını genişletebilir, dava değerini yükseltebilir veya dava konusunu değiştirebilir. Ancak bunun geçerli olabilmesi için artırılan miktar üzerinden binde 68,31’in dörtte biri oranında harç yatırılması gerekir. Harç yatırılmadığı takdirde ıslah yapılmamış sayılır ve dava önceki haliyle devam eder.

Özetle;

• Islah, taraflara usul işlemlerini düzeltme imkânı tanır.
• Islah harcı, artırılan değer üzerinden hesaplanır ve peşin yatırılmalıdır.
• Eksik veya hiç yatırılmayan harç, ıslahın geçersiz sayılmasına yol açar.
• Hem adli hem idari yargıda ıslah uygulanabilir, ancak idari yargıda sadece tam yargı davaları için mümkündür.

Bu nedenle, ıslah harcı hesaplama işleminin doğru yapılması ve süresinde ödenmesi, davanın sağlıklı ilerlemesi açısından büyük önem taşır.

Islah Harcı Ne Kadar?

Islah harcı, artırılan dava değeri veya talep tutarı üzerinden nispi olarak hesaplanır. Uygulamada oran, artırılan miktarın binde 68,31’inin dörtte biri esas alınarak belirlenir. Bu nedenle ıslah harcının tutarı, her dosyada değişir. Tutar, yalnızca ıslah edilen kısım için doğar ve davanın tamamına değil, artırılan bölüme uygulanır.

Islah Harcı Ne Zaman Yatırılır?

Islah harcı, ıslah beyanı ile birlikte veya en geç ıslahın mahkemeye sunulduğu anda yatırılmalıdır. Harç ödenmeden yapılan ıslah işlemi usulen sonuç doğurmaz. Duruşma içinde sözlü ıslah yapılmışsa, harç aynı oturumda tamamlanır. Duruşma dışında yapılan ıslah ise mahkemeye sunulan dilekçe ve ödeme işlemiyle birlikte geçerlilik kazanır.

Islah Harcı Maktu Mu, Nispi Mi?

Islah harcı kural olarak nispi niteliktedir; çünkü artırılan dava değeri üzerinden hesaplanır. Buna karşılık, uygulanacak tutar Harçlar Kanunu tarifesindeki maktu alt sınırın altında kalamaz. Bu nedenle ıslah harcı, hesap yöntemi bakımından nispi, asgari tutar bakımından ise maktu alt sınırla bağlantılı bir yapı gösterir. Dosyanın türü sonuca doğrudan etki eder.

Islah Harcı 2026

2026 yılında ıslah harcı hesabında esas alınacak oran ve maktu alt sınır, ilgili yıl için yürürlükte bulunan harç tarifesine göre belirlenir. Artış yapılan miktar küçük olsa bile tarife alt sınırının altına düşen hesap kabul edilmez. Bu nedenle 2026 uygulamasında, dosya değerine göre nispi hesap yapılırken güncel tarife kontrolü zorunludur.

Islah Harcı Yatırılmazsa Ne Olur?

Islah harcı yatırılmazsa ıslah işlemi tamamlanmış sayılmaz ve mahkeme, usulüne uygun bir ıslah yapılmadığı sonucuna varabilir. Bu durumda artırılan talep dikkate alınmayabilir. Uygulamada mahkeme çoğu zaman eksikliğin tamamlanması için kısa bir süre verebilir; süre içinde ödeme yapılmazsa, ıslahın sonuçları doğmaz ve dava eski haliyle yürür.

Islah Harcı Eksik Yatırılırsa Ne Olur?

Islah harcının eksik yatırılması halinde, eksiklik tamamlanıncaya kadar ıslah işlemi tam sonuç doğurmaz. Mahkeme, eksikliği belirleyip tamamlatma yoluna gidebilir. Süresinde tamamlanmayan eksik harç, ıslahın geçerliliğini etkiler. Bu nedenle ödeme miktarı, sadece yaklaşık değil, hesaplanan tutara uygun şekilde ve dekontla birlikte yapılmalıdır.

Islah Harcından Peşin Harç Düşülür Mü?

Islah harcının hesaplanmasında, aynı talep kalemi için daha önce yatırılmış peşin harç varsa mahsup değerlendirmesi yapılabilir. Bu durum, dosyanın niteliğine ve önceki ödeme türüne göre değişir. Peşin harç, her zaman doğrudan ıslah harcından düşülmez; ancak aynı parasal talep için fazla ödenen kısım varsa uygulamada mahsup gündeme gelebilir.

Tamamlama Harcı ile Islah Harcı Arasındaki Fark

Tamamlama harcı, başlangıçta eksik yatırılan dava harcının sonradan tamamlanması için ödenir. Islah harcı ise talep miktarı artırıldığında yeni eklenen bölüm üzerinden doğar. İlki mevcut talebin eksikliğini giderir, ikincisi talebin kapsamını genişletir. Bu ayrım, özellikle kısmi dava, belirsiz alacak ve sonradan artırılan taleplerde önem taşır.

Bilirkişi Raporundan Sonra Islah Süresi

Bilirkişi raporundan sonra ıslah, tahkikat sona ermeden yapılabilir. Rapor, çoğu dosyada talep miktarının netleşmesine imkân verdiği için ıslah bakımından önemli bir aşamadır. Ancak raporun tebliği tek başına yeni bir süre doğurmaz; esas olan, mahkemenin tahkikatı kapatmamış olmasıdır. Bu nedenle ıslahın, tahkikat sonuna bırakılmaması gerekir.

Islah Harcının Hesaplanmasında Esas Alınan Miktar

Islah harcı hesaplanırken, dava dilekçesinde istenen ilk miktar değil, ıslahla artırılan ek miktar esas alınır. Artırılan bölüm, harç matrahını oluşturur. Bu nedenle hesaplamada toplam talep ile ıslah edilen ek talep birbirinden ayrılmalıdır. Yanlış matrah üzerinden yapılan işlem, hem ödeme hem de usul açısından sorun doğurabilir.

Islah Dilekçesinde Harç Bildirimi

Islah dilekçesinde artırılan miktar açıkça gösterilmeli ve buna uygun harç hesabı yapılmalıdır. Dilekçede hangi talebin ne kadar yükseltildiği anlaşılır olmalıdır. Belirsiz ifade kullanılması, harç değerlendirmesini güçleştirir. Uygun içerik, mahkemenin eksikliği hızlı biçimde tespit etmesini sağlar ve tarafın usuli hak kaybı yaşama riskini azaltır.

Kısmi Davada Islah Harcı

Kısmi davalarda ıslah harcı, başlangıçta talep edilmeyen ama sonradan istenen kısım üzerinden hesaplanır. İlk dava, yalnızca bir bölüm için açıldığından, kalan alacak için ıslah yapıldığında ek harç gerekir. Bu yöntem, özellikle alacağın miktarı başlangıçta tam bilinmediğinde tercih edilir. Ancak artırılan bölümün açıkça belirlenmesi zorunludur.

Belirsiz Alacak Davasında Islah Harcı

Belirsiz alacak davalarında, talep miktarı sonradan netleştiğinde ıslah ihtiyacı doğabilir. Miktar belirgin hale geldiğinde, ek talep kısmı üzerinden harç hesaplanır. Bu aşamada bilirkişi raporu, hesap tablosu veya belge incelemesi önemli rol oynar. Harç, yalnızca netleşen ve artırılan kısım için ödenir; başlangıçta belirsiz olan bölümün tamamı için değil.

Islahın Davaya Etkisi

Islah, usul işlemlerini değiştirdiği için davanın kapsamını doğrudan etkiler. Taleplerin genişletilmesi, savunmanın yenilenmesi veya miktarın artırılması mümkün hale gelir. Buna karşılık ıslah, her işlem için sınırsız bir değişiklik hakkı vermez; tek seferliktir. Bu sebeple ıslah öncesinde talep stratejisinin dikkatle belirlenmesi gerekir.

Islah Harcı Hesaplama Örneği

Örnek hesapta, yalnızca artırılan miktar üzerinden oran uygulanır. İlk talep ile yeni talep arasındaki fark matrah kabul edilir. Çıkan tutar, güncel tarife alt sınırının altında kalıyorsa alt sınır uygulanır. Bu hesapta dosyanın türü, ek talepler ve önceki harç ödemeleri birlikte değerlendirilmelidir. Her dosyada sonuç, talep yapısına göre değişebilir.

Islahta Tebliğ ve Bildirim

Duruşma dışında yapılan ıslah, karşı tarafa bildirilmelidir. Bildirim, tarafın yeni talep veya savunmadan haberdar olmasını sağlar. Tebliğ yapılmadan işlem tamamlanmış sayılmayabilir. Bu nedenle yalnız dilekçe vermek yeterli değildir; ıslahın usule uygun şekilde dosyaya işlenmesi ve ilgili tarafın bilgisine sunulması gerekir. Bu aşama, çekişmeli yargılamanın temel güvencelerindendir.

Islah Harcında Uygulama Dikkatleri

Islah harcında en sık hata, artırılan miktar yerine toplam dava değeri üzerinden hesap yapılmasıdır. Bir diğer hata, peşin harç ile ıslah harcının karıştırılmasıdır. Harç ödemesi yapılırken dosya numarası, talep artış miktarı ve güncel tarife birlikte kontrol edilmelidir. Usule uygun ödeme, ıslahın geçerli kabul edilmesi bakımından belirleyici olur.

İlgili Hukuki Konular

• Güncel Noter Masrafları konusu
• Gelir Vergisi Hesaplama