Anlaşmalı Boşanma Tek Celsede Biter mi?

Anlaşmalı Boşanma Tek Celsede Biter mi? sorusu, boşanma sürecini hızlı, öngörülebilir ve daha az yıpratıcı şekilde tamamlamak isteyen eşlerin en sık araştırdığı başlıklardan biridir. Türk hukukunda anlaşmalı boşanma, eşlerin yalnızca boşanma iradesinde değil; nafaka, tazminat, velayet, kişisel ilişki ve malvarlığına ilişkin sonuçlarda da uzlaşmasını gerektiren özel bir dava türüdür. Uygun şartlar sağlandığında dava çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanabilir; ancak bunun otomatik bir sonuç olmadığı, usule ve protokol içeriğine bağlı olduğu unutulmamalıdır.

Anlaşmalı boşanmanın temel mantığı, uyuşmazlığın mahkeme önüne taşınmadan önce taraflarca çözülmesidir. Bu nedenle süreçte delil, tanık ve kusur tartışması çoğu durumda ön planda değildir. Buna karşılık, taraf iradesinin serbestçe açıklanması ve hazırlanan protokolün hukuka uygun, açık ve uygulanabilir olması belirleyici rol oynar.

Boşanma Çeşitleri ve Kavramsal Tanımlar

Boşanma davaları genel olarak anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma olarak ikiye ayrılır. Anlaşmalı boşanmada eşler, evliliğin sona ermesi ve boşanmanın ferileri konusunda ortak irade ortaya koyar. Çekişmeli boşanmada ise taraflar arasında en az bir konuda uyuşmazlık bulunur ve bu durum yargılamanın daha uzun, daha masraflı ve daha çok celseli ilerlemesine neden olabilir.

Anlaşmalı boşanma, eşlerin birlikte başvurmasıyla veya bir eşin açtığı davanın diğer eş tarafından kabul edilmesiyle gündeme gelir. Çekişmeli boşanma ise kusur, delil, tanık, iddia ve savunma süreçlerinin daha yoğun olduğu bir yargılama türüdür. Bu ayrım, özellikle sürenin ve mahkeme işleyişinin anlaşılması bakımından önem taşır.

Anlaşmalı Boşanmanın Temel Unsurları

Anlaşmalı boşanmanın geçerli şekilde yürüyebilmesi için bazı temel şartların birlikte sağlanması gerekir. Bu şartlar hem dava açılışında hem de duruşma aşamasında mahkeme tarafından dikkate alınır.

• Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması
• Tarafların boşanmanın sonuçları üzerinde uzlaştığını gösteren yazılı ve ıslak imzalı protokol bulunması
• Her iki eşin de duruşmada bizzat hazır bulunarak iradelerini açıklaması
• Protokolün nafaka, tazminat, velayet, kişisel ilişki ve malvarlığı konularında açık, net ve icra edilebilir hükümler içermesi

Bu unsurlardan birinde eksiklik olması hâlinde mahkeme boşanmaya hemen karar vermeyebilir. Bazı durumlarda dosya çekişmeli boşanma niteliğine dönüşebilir. Bu nedenle anlaşmalı boşanma, hızlı bir yol olmakla birlikte dikkatli hazırlık gerektiren teknik bir süreçtir.

Anlaşmalı Boşanma Tek Celsede Biter mi? - Sürecin Detayları

Anlaşmalı boşanma davaları uygulamada çoğunlukla tek celsede sonuçlanır. Ancak bunun için yalnızca tarafların boşanmak istemesi yeterli değildir. Mahkemenin, tarafların iradesini serbestçe açıkladığına kanaat getirmesi ve protokolde yer alan düzenlemeleri uygun bulması gerekir.

Dava dosyasının eksiksiz hazırlanması, protokolde muğlak ifadeler bulunmaması ve tarafların duruşmada beyan değişikliğine gitmemesi hâlinde tek celsede karar verilmesi mümkündür. Buna karşılık, özellikle velayet, nafaka, mal paylaşımı veya kişisel ilişki düzenlemelerinde belirsizlik varsa yargılama uzayabilir ya da anlaşmalı süreç sona erebilir.

Tek Celsede Boşanmanın Yasal Dayanakları

Anlaşmalı boşanmanın hukuki dayanağı Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesidir. Bu düzenlemeye göre, evlilik en az bir yıl sürmüşse eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin açtığı davayı diğer eşin kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Ancak boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin tarafları dinlemesi ve iradelerinin serbestçe açıklandığı kanaatine varması gerekir.

Ayrıca hâkim, mali sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeleri uygun bulmalıdır. Gerekli görürse protokol üzerinde değişiklik önerebilir. Bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi hâlinde boşanmaya hükmedilir; kabul edilmemesi durumunda tek celsede sonuç alınması zorlaşabilir.

Süreç Aşamaları ve Karar Verme Süreci

Anlaşmalı boşanma süreci belirli aşamalardan oluşur. Tek celsede bitme ihtimali, bu aşamaların ne kadar sağlıklı yürütüldüğüne bağlıdır.

1. Taraflar boşanmanın tüm sonuçlarında uzlaşır.
2. Anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanır ve imzalanır.
3. Dava dilekçesi ile görevli aile mahkemesine başvuru yapılır.
4. Harç ve giderler yatırılır, dosya işleme alınır.
5. Mahkeme duruşma günü belirler.
6. Taraflar duruşmada bizzat hazır bulunur ve protokolü sözlü olarak onaylar.
7. Hâkim uygun görürse kısa karar verilir.
8. Gerekçeli kararın tebliği sonrası, istinaf edilmemesi hâlinde karar kesinleşir.

Kaynak metinlerde yer alan uygulama bilgilerine göre, duruşma günü çoğu dosyada 10 gün ile 1 ay arasında verilebilmekte; bazı durumlarda bu süre daha da uzayabilmektedir. Genel çerçevede anlaşmalı boşanma davalarının 1–5 ay arasında açılıp hükme bağlanması ve kesinleşmesi mümkündür. Duruşmanın tek celsede yapılması ile kararın kesinleşmesi aynı şey değildir; kesinleşme için tebliğ ve yasal sürelerin tamamlanması gerekir.

Anlaşmalı Boşanmanın Avantajları ve Dezavantajları

Anlaşmalı boşanma, çekişmeli boşanmaya kıyasla daha pratik ve kontrollü bir yol sunar. Bununla birlikte, hızlı sonuç beklentisi nedeniyle bazı hukuki ayrıntıların gözden kaçırılması da mümkündür. Bu nedenle avantajlar kadar potansiyel risklerin de bilinmesi gerekir.

Avantajlar: Zaman, Masraf ve Duygusal Yükün Azalması

Anlaşmalı boşanmanın en belirgin avantajı sürenin kısalmasıdır. Uygun şartlar oluştuğunda dava tek duruşmada sonuçlanabildiği için taraflar uzun yargılama baskısından korunur. Bu durum hem mahkeme giderlerinin hem de dolaylı masrafların azalmasına katkı sağlar.

Bir diğer önemli avantaj, tarafların süreci kendi iradeleriyle şekillendirebilmesidir. Nafaka, velayet, kişisel ilişki, ziynet eşyaları, ev eşyaları ve müşterek konutun kullanımına ilişkin hususlar protokolle düzenlenebilir. Böylece sonradan doğabilecek belirsizliklerin önemli bir kısmı daha dava aşamasında giderilmiş olur.

• Daha kısa yargılama süresi
• Daha az usul işlemi ve daha düşük masraf
• Tanık ve delil tartışmalarının çoğu zaman gerekmemesi
• Taraflar ve çocuklar bakımından duygusal yıpranmanın azalması
• Boşanmanın ferilerinin önceden planlanabilmesi

Dezavantajlar: Uyuşmazlık Riskleri ve Hazırlık Sürecindeki Zorluklar

Anlaşmalı boşanmanın en hassas yönü, protokolde yapılacak küçük bir hatanın ciddi hak kayıplarına yol açabilmesidir. Özellikle nafaka, tazminat ve mal paylaşımı gibi alanlarda eksik veya belirsiz düzenlemeler, ileride yeni uyuşmazlıklar doğurabilir. Bazı taleplerin protokolde hiç yer almaması, sonradan ileri sürülmesini zorlaştırabilir.

Taraflardan birinin duruşma günü fikir değiştirmesi veya hâkimin önerdiği değişiklikleri kabul etmemesi hâlinde süreç uzayabilir. Bu durumda dava çekişmeli boşanmaya dönüşebileceği için başlangıçtaki hız avantajı ortadan kalkar. Dolayısıyla anlaşmalı boşanma, ancak hazırlık aşaması güçlü olduğu ölçüde güvenli bir yöntemdir.

Sürecin Hızlandırılması için Dikkat Edilmesi Gerekenler

Anlaşmalı boşanma sürecinin hızlı ilerlemesi, yalnızca mahkemenin iş yüküne değil; tarafların hazırlık düzeyine ve usul işlemlerini doğru yerine getirmesine de bağlıdır. Tek celsede sonuç alma ihtimalini artıran unsurların başında eksiksiz dosya ve açık protokol gelir.

Evrak Hazırlığı ve İdari İşlemlerde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Dosyanın baştan doğru hazırlanması, gereksiz gecikmeleri önler. Dava dilekçesi, anlaşmalı boşanma protokolü, kimlik bilgileri ve harç-masraf işlemleri usulüne uygun biçimde tamamlanmalıdır. Islak imza eksikliği veya hükümlerin belirsizliği, mahkeme aşamasında sorun çıkarabilir.

Özellikle protokolde aşağıdaki hususların açık yazılması önem taşır:

• Nafaka türü, miktarı ve ödeme günü
• Tazminat varsa net tutarı
• Velayet düzenlemesi
• Çocukla kişisel ilişkinin gün, saat ve tatil dönemleri
• Mal paylaşımı, ev eşyaları ve ziynet eşyalarına ilişkin hükümler
• Taşınır veya taşınmaz devri varsa ayrıntılı bilgiler

Kaynaklarda ayrıca, kararın daha hızlı kesinleşmesi için istinaftan feragat dilekçesinin de uygulamada süreci kısaltabildiği belirtilmektedir. Bununla birlikte, bu tür işlemlerin hukuki sonuçları değerlendirilmeden yapılmaması gerekir.

Hukuki Danışmanlık ve Uzman Görüşlerinin Rolü

Anlaşmalı boşanmada avukat zorunlu değildir; ancak uzman desteği sürecin sağlıklı yürütülmesi bakımından önemli avantaj sağlar. Çünkü protokol, yalnızca bir uzlaşma metni değil; aynı zamanda ileride icra edilebilir nitelikte olması gereken hukuki bir belgedir. Hatalı veya eksik düzenlenen bir protokol, telafisi zor sonuçlara yol açabilir.

Uzman hukuki destek, özellikle velayet, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, tazminat, ziynet alacağı ve mal rejiminin tasfiyesi gibi teknik alanlarda önemlidir. Ayrıca mahkemenin önerdiği değişikliklerin sonuçlarının değerlendirilmesi ve taraf menfaatlerinin korunması açısından profesyonel görüş sürecin kalitesini artırır.

Boşanma Sonrası Süreç: Hak ve Yükümlülükler

Anlaşmalı boşanma kararı duruşmada verilse bile hukuki sonuçların tam olarak doğması için kararın kesinleşmesi gerekir. Gerekçeli kararın tebliği, istinaf süresinin geçmesi veya feragat işlemleri sonrasında kesinleşme şerhi düzenlenir. Ardından karar nüfus kayıtlarına işlenir.

Boşanma sonrası dönemde tarafların protokolde üstlendikleri edimleri zamanında yerine getirmesi gerekir. Nafaka ödemeleri, mal devri, eşyaların teslimi ve çocukla kişisel ilişki düzeni bu dönemin en önemli başlıklarıdır. Bu nedenle protokolün yalnızca boşanmayı değil, boşanma sonrasını da düzenleyen bir belge olduğu kabul edilmelidir.

Mal Paylaşımı ve Nafaka Konuları

Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı protokolde düzenlenebilir; ancak bu her zaman zorunlu değildir. Kaynak metinlerde belirtildiği üzere, mal paylaşımı konusunda açık bir düzenleme yapılmamışsa taraflar daha sonra ayrı dava yoluna başvurabilir. Buna karşılık, feragat iradesi varsa bunun açık ve hukuki olarak tereddütsüz biçimde yazılması gerekir.

Nafaka bakımından da açık ifade büyük önem taşır. Yoksulluk nafakası konusunda protokolde hüküm bulunmaması, sonradan talep imkanını ciddi şekilde etkileyebilir. İştirak nafakası ise çocuğun yararıyla bağlantılı olduğu için farklı değerlendirmelere konu olabilir; bu nedenle çocuklara ilişkin mali düzenlemeler özellikle dikkatli kaleme alınmalıdır.

Çocukların Velayeti ve İlgili Yasal Düzenlemeler

Müşterek çocuk varsa anlaşmalı boşanma protokolünün en kritik alanlarından biri velayettir. Hâkim, tarafların anlaşmasını esas almakla birlikte çocuğun üstün yararını gözetir. Bu nedenle velayet konusunda yapılan düzenleme, yalnızca ebeveynlerin uzlaşmasına değil, çocuğun menfaatine de uygun olmalıdır.

Kişisel ilişki kurulmasına ilişkin hükümlerin açık yazılması gerekir. Hafta içi ve hafta sonu görüşmeleri, resmi tatiller, yarıyıl ve yaz tatili gibi dönemler somut şekilde belirtilmelidir. Eksik bırakılan veya muğlak yazılan kişisel ilişki hükümleri, boşanma sonrası yeni uyuşmazlıklara neden olabilir.

Sonuç: Anlaşmalı Boşanmanın Geleceği ve Hukuki Gelişmeler

Anlaşmalı boşanma, doğru yürütüldüğünde aile hukukunda en hızlı ve en az yıpratıcı çözüm yollarından biridir. “Anlaşmalı Boşanma Tek Celsede Biter mi?” sorusunun cevabı genel olarak evet, bitebilir olmakla birlikte; bu sonuç evliliğin süresi, protokolün içeriği, tarafların duruşmadaki beyanı ve mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır.

Özellikle nafaka, velayet, kişisel ilişki, ziynet eşyaları ve mal paylaşımı gibi konularda açık, uygulanabilir ve hukuka uygun düzenlemeler yapılması sürecin başarısını belirler. Tek celsede karar verilmesi önemli olmakla birlikte, asıl hedefin hak kaybı yaşanmadan, boşanma sonrası dönemi de güvenli şekilde düzenleyen bir sonuca ulaşmak olduğu gözden kaçırılmamalıdır.

Anlaşmalı Boşanma Davasının Açılması

Anlaşmalı boşanma davası, yetkili aile mahkemesine imzalı dilekçe ve protokol sunularak açılır. Başvuruda eşlerden biri davacı, diğeri davalı gösterilebilir; bazı durumlarda her iki eş birlikte de başvurabilir. Dava açıldıktan sonra harç ve gider avansı yatırılır, dosya tevzi edilir ve mahkeme duruşma günü belirler.

Başvuru aşamasında dilekçede taraf kimlikleri, evlilik tarihi, boşanma iradesi ve protokolün eklendiği açıkça belirtilmelidir. Eksik evrak veya belirsiz talepler, sürecin uzamasına neden olabilir.

Anlaşmalı Boşanma İçin Gerekli Şartlar

Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmesi, tarafların boşanma konusunda ortak irade göstermesi ve tüm sonuçları içeren yazılı protokol hazırlanması gerekir. Tarafların duruşmada bizzat hazır bulunması da zorunludur. Vekil bulunması bu zorunluluğu ortadan kaldırmaz.

Protokolde nafaka, tazminat, velayet, çocukla kişisel ilişki, soyadı ve malvarlığına ilişkin düzenlemeler yer almalıdır. Mahkeme, belirsiz veya çelişkili hükümleri uygun bulmazsa anlaşmalı boşanmayı onaylamayabilir.

Anlaşmalı Boşanma Süresi

Anlaşmalı boşanma, usul eksiksizse tek duruşmada bitebilir; ancak uygulamada süre adliyenin yoğunluğuna göre değişir. Dava açıldıktan sonra duruşma günü birkaç hafta veya daha uzun bir zamanda verilebilir. Karar verildikten sonra tebliğ ve kesinleşme işlemleri de ayrıca zaman alır.

Dosyanın hızlı sonuçlanması, evrakların tam hazırlanmasına, tarafların duruşmaya gelmesine ve hakimin protokolü uygun bulmasına bağlıdır. Şehir, dönem ve mahkeme yoğunluğu süre üzerinde doğrudan etkilidir.

Anlaşmalı Boşanma Ücreti ve Dava Masrafları

Anlaşmalı boşanma ücreti, harç, gider avansı, tebligat giderleri ve varsa avukatlık ücretinden oluşur. Uygulanacak tutarlar yıla ve dosya kapsamına göre değişebilir; bu nedenle kesin rakam yerine kalem bazlı değerlendirme yapılmalıdır. 2026'da mahkeme giderleri dosyanın içeriğine göre farklılaşır.

Taraflar avukatla temsil edilirse ayrıca vekalet ücreti gündeme gelir. Masrafların kim tarafından karşılanacağı protokolde açıkça düzenlenebilir. Belirsiz bırakılan giderler sonradan ihtilaf doğurabilir.

Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi ve Protokolünün Hazırlanması

Anlaşmalı boşanma dilekçesi, davanın temel çerçevesini kurar; protokol ise boşanmanın tüm sonuçlarını belirler. Dilekçede tarafların evlilik birliği, boşanma iradesi ve anlaşma bulunduğu yazılır. Protokolde ise nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı ve kişisel ilişki açık biçimde düzenlenir.

İfadelerin açık, uygulanabilir ve çelişkisiz olması gerekir. “Gerekirse görüşülür” gibi muğlak cümleler icraya elverişli sonuç doğurmaz. Her madde, sonradan yoruma ihtiyaç bırakmayacak şekilde kaleme alınmalıdır.

Anlaşmalı Boşanmada Hakim Ne Sorar?

Anlaşmalı boşanmada hakim, tarafların boşanma iradesini serbestçe açıklayıp açıklamadığını sorar. Eşlere protokolü okuyup okumadıkları, şartları kendi iradeleriyle kabul edip etmedikleri ve çocuklar ile mali sonuçlar konusunda anlaşmanın net olup olmadığı yönünde sorular yöneltilebilir.

Hakim ayrıca protokolde çocuk yararı, nafaka dengesi ve mal paylaşımı bakımından açık olmayan bir husus görürse açıklama isteyebilir. Tarafların kısa, net ve tutarlı cevap vermesi sürecin sorunsuz ilerlemesine yardımcı olur.

Adli Tatilde Anlaşmalı Boşanma Olur mu?

Anlaşmalı boşanma, adli tatilde de bazı koşullarda gündeme gelebilir; ancak uygulama mahkemenin işleyişine ve dosyanın durumuna bağlıdır. Adli tatil döneminde tüm duruşmalar otomatik olarak yapılmaz, fakat nöbetçi sistem veya istisnai işleyiş kapsamında işlem görülebilir.

Bu nedenle dava açma ve duruşma tarihi konusunda pratik durum mahkemeden mahkemeye değişir. Özellikle hızlı sonuç hedefleniyorsa, başvuru öncesi adliye takviminin değerlendirilmesi önem taşır.

Anlaşmalı Boşanmada Velayet ve Çocuk Düzenlemesi

Anlaşmalı boşanmada velayet, çocuğun üstün yararı esas alınarak düzenlenir. Taraflar bir velayet düzenlemesinde uzlaşabilir; ancak hakim bu düzenlemeyi çocuğun yararıyla uyumlu bulmalıdır. Ortak velayet ve kişisel ilişki planı da protokole açık şekilde yazılabilir.

Çocuğun eğitim, sağlık, bakım ve tatil dönemleri gibi konular belirsiz bırakılmamalıdır. Uygulanabilir bir düzenleme, sonradan çıkabilecek uyuşmazlıkları azaltır ve kararın hızlı verilmesine katkı sağlar.

Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı ve Tazminat

Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı ve tazminat, protokol içinde açık biçimde düzenlenebilir. Taraflar hangi malın kimde kalacağını, hangi bedelin ödeneceğini ve tazminat talebinin bulunup bulunmadığını net olarak yazmalıdır. Sözlü anlaşma yeterli sayılmaz.

Paylaşımın kapsamı, taşınır ve taşınmaz mallar ile banka hesaplarını içerebilir. Tazminat konusunda da miktar, ödeme şekli ve zamanlama açık olmalıdır. Belirsizlik, sonradan ayrı uyuşmazlıklara yol açabilir.

Avukatsız Anlaşmalı Boşanma Mümkün mü?

Avukatsız anlaşmalı boşanma mümkündür; ancak bu durum teknik hata riskini artırır. Dilekçe, protokol, yetki, harç ve duruşma hazırlığında yapılan eksiklikler sürecin uzamasına veya davanın reddedilmesine neden olabilir. Özellikle çocuk ve malvarlığı bulunan dosyalarda dikkat daha da önemlidir.

Taraflar kendi başlarına başvuruda bulunabilse de hukuki sonuçları doğru kurmak gerekir. Yanlış veya eksik yazılmış bir protokol, anlaşmalı görünse bile davayı çekişmeli hale getirebilir.

Anlaşmalı Boşanmada Tek Celsede Bitmeme Sebepleri Nelerdir?

Anlaşmalı boşanma tek celsede bitmeyebilir; çünkü protokol eksik, çelişkili veya uygulanamaz olabilir. Taraflardan birinin duruşmaya gelmemesi, irade değişikliği yaşanması ya da hakimin çocuk yararı ve mali sonuçlar yönünden açıklama istemesi süreci uzatır. Evlilik süresinin bir yıldan kısa olması da engeldir.

Ayrıca yetki, harç, tebligat veya imza eksikliği gibi usul sorunları da tek celse sonucunu bozabilir. Bu nedenle hazırlık aşaması davanın kaderini doğrudan belirler.

Anlaşmalı Boşanmada Kesinleşme Süreci Nasıldır?

Anlaşmalı boşanma kararı verildikten sonra kararın kesinleşmesi için tebliğ ve süre işlemleri tamamlanır. Taraflar karara itiraz etmezse kesinleşme şerhi alınır ve nüfus kaydı buna göre güncellenir. 2026'da bu aşamanın süresi dosya işleyişine göre değişebilir.

Kesinleşme gerçekleşmeden karar hukuken tam sonuç doğurmaz. Bu nedenle karar tarihi ile evlilik kaydının fiilen değiştiği tarih aynı olmayabilir. Nüfus işlemleri ayrıca takip edilmelidir.

Anlaşmalı Boşanmada İstinaf ve İtiraz İmkanı Var mı?

Anlaşmalı boşanma kararına karşı istinaf yolu, genel usul kuralları içinde gündeme gelebilir. Taraflardan biri kararın içeriğine veya usule ilişkin itiraz ileri sürerse üst mahkeme incelemesi istenebilir. Ancak tarafların bilinçli kabulü bulunan dosyalarda bu durum daha sınırlı görülür.

İtirazın hangi aşamada ve hangi sebeple yapılacağı önemlidir. Kararın kesinleşmesini geciktirebilecek bu süreç, özellikle protokolün dikkatle hazırlanmasını gerekli kılar.

Anlaşmalı Boşanmada Dikkat Edilmesi Gereken Yaygın Hatalar Nelerdir?

Anlaşmalı boşanmada en yaygın hatalar, eksik protokol, belirsiz nafaka düzeni, çocukla kişisel ilişkinin açık yazılmaması ve tarafların duruşmada hazırlıksız olmasıdır. Ayrıca mal paylaşımının sonradan çözüleceğinin düşünülmesi de ciddi sorun doğurabilir. Küçük görünen bir ifade, kararın ertelenmesine neden olabilir.

Her aşama, dava açılışından kesinleşmeye kadar bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Teknik doğruluk, anlaşmalı boşanmanın tek celsede ve sorunsuz tamamlanmasında belirleyici rol oynar.