Araştırma Görevlisi - Üniversite | Güvenlik Soruşturması Yürütmeyi Durdurma (YD) Kararı

Araştırma Görevlisi Güvenlik Soruşturması kalktı mı, Araştırma Görevlisi Güvenlik Soruşturması ne kadar sürer gibi sorular sıkça soruluyor. Uygulamada, araştırma görevlisi güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının atanma sürecindeki etkilerine yönelik olarak yaygın bir tereddüt ve kaygı söz konusudur. Bu kaygı salt araştırma görevlileri açısından değil fakat öğretim elemanlarının tamamını ilgilendiren genel bir sorundur. Bu süreç, 17.04.2021’de yürürlüğe giren 7315 sayılı Kanun ve buna bağlı Yönetmelik çerçevesinde yürütülmektedir.

Akademik kadro tasnifi bakımından “öğretim elemanı” ifadesi bir üst kavramdır. Bu kavramın içerisine öğretim üyesi, öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi girer.

Araştırma görevlileri 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 33’ üncü maddesinde tanımlanmıştır. Buna göre:

“Araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim elemanıdır. (Ek cümle:15/4/2020-7243/4 md.) Araştırma görevlisi kadrosuna başvurabilmek için sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak gerekir. Bunlar ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer.(Ek cümle: 21/4/2005 – 5335/10 md.) Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler.”

Araştırma görevlilerinin mesleğe atanmaları “Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav İle Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre gerçekleştirilir. Anılan yönetmeliğin “Genel şartlar” başlıklı 6’ ncı maddesi:

“(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki öğretim elemanı kadrolarına yapılacak atamalarda;

a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde belirtilen şartları taşımak,” hükmünü içermektedir.

Bilindiği üzere 3/10/2016 tarihli 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 74 maddesi ve daha sonra maddenin aynen kabul edildiği 1/2/2018 tarihli 7070 sayılı kanunun 60 maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. Maddesi genel şartlarının 8. bendine “Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak.” şartı getirilmişti.

Bu hüküm doğrultusunda araştırma görevlisi atamalarında da Araştırma görevlisi güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumlu olma şartı bulunmaktaydı.

24.07.2019 tarihli Anayasa Mahkemesi iptal kararından sonra, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu 17.04.2021 tarihinde yürürlüğe girmiş ve güvenlik soruşturması ile arşiv araştırması kanun düzeyinde yeniden düzenlenmiştir. Buna bağlı olarak süreçler, ilgili Kanun ve Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği (17.09.2021) hükümlerine göre yürütülmektedir.

Araştırma Görevlisi Güvenlik Soruşturması Kalktı mı ?

Araştırma Görevlisi Güvenlik Soruşturması Kalktı mı ? İdarenin kanunîliği prensibine göre, idare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir. Yine idare tüm iş ve işlemlerinde hukuka uygun davranmak mecburiyetindedir. Buna göre idari işlemler tüm unsurları bakımından hukuka uygun olmak durumundadır. Bu sebeple bir idari işlemin dayandığı kanun maddesi, sonradan Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesi ile iptal edilmiş ise, idari işlem açıkça dayanaksız kalacağından ilgili idari işlem de hukuka aykırı hâle gelecektir. Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu da vermiş olduğu bir kararında:

“Anayasa’nın 153. maddesinde, Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararlarının geriye yürümeyeceği kuralı, iptal edilen hükümlere göre kazanılmış olan hakların korunmasına yönelik olup, Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği halde görülmekte olan davaların Anayasa’ya aykırılığı saptanmış hükümler dikkate alınarak çözümlenmeleri Anayasa’nın üstünlüğü ve Hukuk Devleti ilkesine aykırı olduğu gibi, temyiz incelemesinin Anayasa’ya aykırılığı belirlenerek iptal edilen kurallara göre yapılmasına da olanak bulunmamaktadır.” (DİDDK; 29.05.2017 tarih ve E:2016/852, K:2017/2326 sayılı kararı)

Danıştay 12. Dairesi’nin de aynı yönde kararı bulunmaktadır:

“Anayasanın 153. maddesinin 3. fıkrası “Kanun, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmi Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.”; 5. fıkrası ise, “İptal kararları geriye yürümez.” kuralını taşımaktaysa da, Anayasa Mahkemesi’nce bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin tümünün ya da bunların belirli hükümlerinin Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği halde eldeki davaların Anayasaya aykırılığı saptanmış olan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesi, Anayasanın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı düşeceği için uygun görülemez.” (Danıştay 12. D; 27.03.2019 tarih ve E:2018/4273, K:2019/2283 sayılı kararı)

Sonuç: Kalkmadı. 2019’daki iptal kararı sonrasında 7315 sayılı Kanun yürürlüğe girmiştir. Buna göre arşiv araştırması, kamu görevine ilk defa girecekler için esastır; güvenlik soruşturması ise kanunda sayılan kritik görev ve yerler bakımından uygulanır. Üniversitelerin atama ilanlarında da bu şartların arandığı görülmektedir. Bu nedenle atama süreçlerinde güvenlik soruşturması/ arşiv araştırması mevzuata uygun biçimde dikkate alınır.

Araştırma Görevlisi Güvenlik Soruşturması Ne Kadar Sürer ?

Araştırma Görevlisi Güvenlik Soruşturması Ne Kadar Sürer ? Yukarıda yapmış olduğumuz açıklamalar çerçevesinde Araştırma görevlilerinin mesleğe kabul süreçlerinde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının bir kriter olmaktan çıkmış olması gerekir. Fakat bir an için bunun mümkün olduğunu kabul edersek, söz konusu araştırmanın ne kadar süreceği hususunun cevaplanması gerekir.

Kamu görevlileri hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması işlemleri, Yönetmelik/Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılmış bulunan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülmektedir. Bu sebeple güvenlik soruşturmasının ne kadar süre içerisinde sonuçlandırılacağı da anılan yönetmelik hükümleri çerçevesinde ele alınmalıdır. Söz konusu yönetmeliğin 12/1-c maddesinde:

“Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması taleplerin ilgili makama ulaşmasından itibaren arşiv araştırması sonuçları en geç 30 iş günü, güvenlik soruşturması sonuçları en geç 60 iş günü içinde cevaplandırılır.” hükmü yer almaktadır.

Bununla birlikte söz konusu süre kesin süre niteliğinde olmadığından uygulamada bu araştırmanın 6 aya kadar sürdüğü örnekler bulunmaktadır.

“Akademik personel” genel olarak öğretim elemanları olarak da ifade edilebilir. Öğretim elemanları da öğretim üyeleri, öğretim görevlileri ve araştırma görevlilerinden oluşur.

Öğretim üyelerinin atanmaları süreci “Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği” hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. Söz konusu yönetmeliğin 3/1-a maddesi de atanma için “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesindeki genel şartlara sahip olmak” hükmünü içermektedir.

Arşiv Araştırması Ne Kadar Sürer?

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği’nin 12. maddesi uyarınca, ilgili makamın talebi ulaştıktan sonra:

• Arşiv araştırması en geç 30 iş günü,
• Güvenlik soruşturması ise en geç 60 iş günü içerisinde tamamlanarak sonuçlandırılmalıdır.

Ancak uygulamada bu süreler, başvurunun yapıldığı kurumun yoğunluğuna, araştırmanın kapsamına ve kurumlar arası yazışma trafiğine bağlı olarak uzayabilmektedir. Özellikle üniversitelerde araştırma görevlisi veya öğretim elemanı atamalarında, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının 2 ila 3 ay arasında sürdüğü sıkça görülmektedir.

Dolayısıyla, yönetmelikte öngörülen süre üst sınırdır; fiilen yapılan işlemlerde bu süre değişkenlik gösterebilir.

Akademik Personel Güvenlik Soruşturması

Öğretim üyeleri dâhil tüm öğretim elemanlarının mesleğe alınma süreçleri 7315 sayılı Kanun ve Yönetmelik çerçevesinde yürütülmekte olup, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına ilişkin değerlendirmeler bu mevzuata göre yapılır. Kişisel verilerin işlenmesi ve saklanmasında KVKK ilkelerine uyulur.

Öğretim Görevlisi Güvenlik Soruşturması

Öğretim Görevlisi Güvenlik Soruşturması. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3/1-n maddesi:

“Öğretim Görevlisi: Yükseköğretim kurumlarında okutulan dersleri vermek, uygulama yapmak veya yaptırmakla yükümlü olan öğretim elemanıdır.” Hükmünü içermektedir.

Yine aynı kanunun “Öğretim görevlileri” başlıklı 31’ inci maddesi:

“Öğretim görevlileri; üniversitelerde ve bağlı birimlerinde bu Kanun uyarınca atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersler veya herhangi bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim - öğretim ve uygulamaları için, kendi uzmanlık alanlarındaki çalışma ve eserleri ile tanınmış kişiler, süreli veya ders saati ücreti ile görevlendirilebilirler. (Ek cümle:15/4/2020- 7243/3 md.) Meslek yüksekokullarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen uzmanlık alanlarına başvuracak olanlar hariç olmak üzere öğretim görevlisi kadrosuna başvuracak adaylarda en az tezli yüksek lisans derecesine sahip olmak şartı aranır. Öğretim görevlileri, ilgili yönetim kurullarının görüşleri alınarak fakültelerde dekanların, rektörlüğe bağlı bölümlerde bölüm başkanlarının önerileri üzerine ve rektörün onayı ile öğretim üyesi, araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi kadrolarına atanabilirler veya kadro şartı aranmaksızın ders saati ücreti veya sözleşmeli olarak istihdam edilebilirler. Öğretim üyesi kadrolarına öğretim görevlileri en çok iki yıl süre ile atanabilirler; bu süre sonunda işgal ettikleri kadroya başvuran öğretim üyesi bulunmadığı ve görevlerine devamda yarar görüldüğü takdirde aynı usulle yeniden atanabilirler. Atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer. Bunların yeniden atanmaları mümkündür. Bu takdirde ilk atama usulü uygulanır. Konservatuvarlar ile meslek yüksekokullarına gerektiğinde sürekli olarak öğretim görevlisi atanabilir.” Hükmünü içermektedir.

Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarının öğretim görevlisi kadrolarına yapılacak atamalar tıpkı araştırma görevlilerinde olduğu gibi “Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” hükümleri çerçevesinde yerine getirilir.

Anılan yönetmeliğin “Genel Şartlar” başlıklı 6/1-a maddesi “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde belirtilen şartları taşımak”hükmünü içermektedir.

Yukarıda araştırma görevlilerine ilişkin kısmında bu hususu esasen ifade ettik. Ancak bu başlık altında aynı hususu “öğretim görevlileri” özelinde tekrarlayacak olursak; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48/1-A maddesine eklenen 8 numaralı bend Anayasa Mahkemesi’nin 24/7/2019 tarih ve E. 2018/73; K. 2019/65 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir. Bu iptal kararının yürürlüğe girmesi ile birlikte gerek öğretim görevlilerinin mesleğe kabul sürecinde ve gerekse bu konuda açılan iptal davalarında söz konusu düzenlemenin esas alınmaması gerekmektedir. Bir başka anlatımla, mevcut hukukî durum çerçevesinde Öğretim görevlisi pozisyonuna atanmak için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonuçlarının olumlu olması bir kriter olmaktan çıkmış durumdadır.

Atama süreçlerinde arşiv araştırması ve, görev/yerin niteliğine göre, güvenlik soruşturması işlemleri 7315 sayılı Kanun ve Yönetmelik hükümlerine göre yürütülür. İlan metinlerinde bu şartların aranması uygulamada yaygındır.

Öğretim Görevlisi Güvenlik Soruşturması Olumsuz Sonuçlananlar Ne Yapmalı?

Öğretim Görevlisi Güvenlik Soruşturması Olumsuz Sonuçlananlar Ne Yapmalı? Başlıkta her ne kadar “öğretim görevlileri” ifadesine yer vermiş isek de bu konudaki açıklamalarımız öğretim üyeleri ve araştırma görevlileri için de –yani tüm öğretim elemanları için - aynı şekilde geçerlidir. Yürütmenin durdurulması (YD) talebinde “açık hukuka aykırılık” ve “telafisi güç veya imkânsız zarar” ölçütlerinin somut şekilde ortaya konulması gerekir.

Öğretim elemanları hakkındaki güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlanmış ise atanma talepleri reddedilecektir. Bu durumda ilgili hakkında tesis edilen işlem atanma kararının reddi işlemidir. Bu işlemin sebep unsurunu ise güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması oluşturmaktadır. İşte bu durumlarda ilgililer söz konusu işlemin kendilerine tebliğinden itibaren 60 gün içerisinde İdare Mahkemelerinde iptal davası açmalıdır. 60 günlük bu süre hak düşürücü niteliktedir. Bu nedenle söz konusu süre geçtikten sonra dava açılacak olur ise esasa girilmeksizin usul yönünden dava reddedilecektir. Soyut/anonim ihbar ve doğrulanmamış kayıtlara tek başına dayanılması, idari işlemin gerekçesini taşımaz; somut ve doğrulanabilir veri aranır.

Bu sebeple güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığı için atanma talebi reddedilen öğretim elemanlarının dikkat etmesi gereken esas husus, söz konusu işlemin iptal başvurusu için öngörülen söz konusu hak düşürücü süreyi kaçırmamaktır.

İptal davaları teknik bilgi gerektiren spesifik bir konudur. Bu sebeple iptal davalarının açılması sürecinde usulüne uygun ve unsurları itibariyle tam ve yeterli olarak hazırlanmış dava dilekçelerine ihtiyaç vardır.

Sıkça Sorulan Sorular

Araştırma Görevlisi Güvenlik Soruşturmasının Kapsamı

Araştırma görevlisi güvenlik soruşturması, atama öncesinde adayın kamu görevine uygunluğunu değerlendiren idari incelemedir. Bu inceleme, 7315 sayılı Kanun çerçevesinde yürütülür ve arşiv araştırması ile birlikte değerlendirilir. Amaç, adayın kamu hizmeti bakımından risk oluşturup oluşturmadığını tespit etmektir. Süreç, başvuru yapılan kurumun talebiyle başlar ve yetkili birimlerce sonuçlandırılır.

Araştırma Görevlisi Arşiv Araştırmasının Kapsamı

Araştırma görevlisi arşiv araştırması, adayın geçmişine ilişkin resmi kayıtların incelenmesidir. Adli sicil, kolluk kayıtları ve kamu kurumlarındaki mevcut bilgiler bu incelemenin temelini oluşturur. Kişinin aile bireyleri hakkında değil, bizzat kendisi hakkında yürütülen kayıt odaklı bir süreçtir. Değerlendirme, mevzuatta öngörülen sınırlar içinde yapılır ve somut veriler esas alınır.

Güvenlik Soruşturması ile Arşiv Araştırması Arasındaki Farklar

Güvenlik soruşturması ile arşiv araştırması aynı işlem değildir. Arşiv araştırması, kayıt ve belge incelemesine dayanır; güvenlik soruşturması ise daha geniş idari değerlendirme içerebilir. 7315 sayılı Kanun sonrasında iki kavram birlikte anılsa da kapsamları ayrıdır. Uygulamada hangi işlemin yapılacağı, kadronun niteliğine ve ilgili mevzuata göre belirlenir.

Araştırma Görevlisi Atamasında Uygulanan Mevzuat

Araştırma görevlisi atamalarında 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, ilgili yönetmelik ve 7315 sayılı Kanun birlikte uygulanır. Atama usulü, üniversitenin ilanı, başvuru şartları, sınav süreci ve uygunluk değerlendirmesi üzerinden yürür. Genel memuriyet şartları da dikkate alınır. Bu nedenle atama, tek bir normla değil, birden fazla düzenleme ile şekillenir.

Araştırma Görevlisi Güvenlik Soruşturmasının Yapılma Zamanı

Araştırma görevlisi güvenlik soruşturması, çoğunlukla atama sürecinin son aşamalarında yapılır. Adayın sınavı kazanması, gerekli evrakları teslim etmesi ve kurumun talep oluşturması sonrasında süreç başlatılır. Bazı üniversitelerde işlem, göreve başlamadan önce sonuçlandırılır. Uygulamada zamanlama kurumdan kuruma değişebilir; esas olan, atama kararı verilmeden önce ilgili incelemenin tamamlanmasıdır.

Araştırma Görevlisi Güvenlik Soruşturmasının Süresi

Araştırma görevlisi güvenlik soruşturması için kanunda tek ve kesin bir süre öngörülmez. Süre, kurumların yazışma hızı, kayıtların temini ve inceleme yoğunluğuna göre değişebilir. Bu nedenle işlem bazen kısa, bazen daha uzun sürebilir. Başvuru sahibinin süreç üzerinde doğrudan bir belirleme yetkisi yoktur. Değerlendirme, ilgili idare tarafından tamamlanır.

Araştırma Görevlisi Güvenlik Soruşturmasında İncelenen Hususlar

Araştırma görevlisi güvenlik soruşturmasında kişinin kamu görevine uygunluğu bakımından çeşitli resmi veriler değerlendirilir. Adli sicil durumu, devam eden soruşturmalar, terör örgütleriyle irtibat veya iltisak iddiaları ve kamu güvenliği açısından risk oluşturabilecek kayıtlar dikkate alınabilir. Değerlendirme, soyut kanaate değil, hukuken anlamlı ve doğrulanabilir bilgilere dayanmalıdır.

Olumsuz Güvenlik Soruşturması Atamayı Engeller mi?

Olumsuz güvenlik soruşturması, araştırma görevlisi atamasının yapılmamasına neden olabilir. Çünkü atama için aranan şartlardan biri, mevzuata göre uygunluk değerlendirmesinin olumlu sonuçlanmasıdır. Ancak her olumsuzluk aynı sonucu doğurmaz; işlemin dayanağı, somut verisi ve hukuka uygunluğu ayrıca incelenir. Bu nedenle değerlendirme, her olayın kendi şartları içinde ele alınır.

Olumsuz Sonuca Karşı İtiraz Edilebilir mi?

Olumsuz güvenlik soruşturması veya arşiv araştırması sonucuna karşı idari başvuru ve yargı yolu açıktır. Aday, işlemin kendisine tebliğinden sonra hukuka aykırılık iddiasıyla dava açabilir. İdari yargıda, gerekçe, dayanak belge ve işlem süreci denetlenir. Sürelerin kaçırılmaması önem taşır. Başvuru, somut işlem üzerinden ve mevzuata uygun biçimde yapılmalıdır.

Araştırma Görevlisi Güvenlik Soruşturması İptal Edilirse Ne Olur?

Araştırma görevlisi güvenlik soruşturmasına dayalı işlemin iptali halinde, aday bakımından atama engeli ortadan kalkabilir. Mahkeme, işlemi hukuka aykırı bulursa idare yeni işlem yapmak zorunda kalır. Bu durumda üniversite, yargı kararının gereğini yerine getirir. Ancak iptal kararının kapsamı ve etkisi, dosyanın içeriğine ve mahkeme hükmüne göre değişir.

Önceki Disiplin Cezaları Sonucu Etkiler mi?

Önceki disiplin cezaları, araştırma görevlisi güvenlik soruşturmasında tek başına otomatik ret nedeni değildir. Ancak kamu görevine uygunluk değerlendirmesinde kurumlarca dikkate alınabilir. Cezanın türü, tarihi, kesinleşme durumu ve görevle bağlantısı önem taşır. Her disiplin kaydı aynı ağırlıkta değerlendirilmez. Somut olayda, hukukî sonuç doğuran ölçütler esas alınır.

Adli Sicil Kaydı Olanlar Araştırma Görevlisi Olabilir mi?

Adli sicil kaydı bulunan kişiler, her durumda araştırma görevlisi olamaz şeklinde genel bir kural yoktur. Kaydın içeriği, kesinleşme durumu ve ilgili mevzuat belirleyicidir. Bazı kayıtlar atamaya engel oluşturabilirken bazıları doğrudan engel sayılmayabilir. İdare, yalnızca kaydın varlığına değil, hukuki niteliğine de bakmak zorundadır.

Araştırma Görevlisi Güvenlik Soruşturmasında Tebligat Neden Önemlidir?

Araştırma görevlisi güvenlik soruşturmasında tebligat, kişinin hak arama süresini başlatan temel aşamadır. Olumsuz işlem, usulüne uygun şekilde bildirilmeden dava süresi sağlıklı biçimde işlemeyebilir. Bu nedenle adayın adres bilgilerini güncel tutması önemlidir. Tebligatın içeriği, işlem tarihi ve gerekçesi, itiraz ve dava stratejisi bakımından belirleyici olur.