Yargıtay: Sigorta Tahkim Komisyonu - Keşif - Bilirkişi - İnşaat All Risk

11. Hukuk Dairesi         2019/2312 E.  ,  2019/5017 K.
(Yargıtay: Sigorta Tahkim Komisyonu - Keşif - Bilirkişi - İnşaat All Risk Sigorta Poliçesi)

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

Taraflar arasındaki davada Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti'nce verilen 12.09.2018 gün ve 2018/İHK-7598 sayılı karar, davacı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla, saklanmak üzere tevdi edildiği İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından temyiz incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmiş olup, dosya için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı/başvuran vekili; davalı yanca düzenlenen İnşaat All Risk Sigortası poliçesine konu inşaatta yangın çıktığını, zararının kısmen giderildiğini belirterek bakiye zarar bedeli olan 116.135,50 TL tazminatın davalıdan tahsili amacıyla Uyuşmazlık Hakem Heyetine başvuru yapmıştır.
Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Uyuşmazlık Hakem Heyeti, başvuru sahibinin talebinin 38.567,77 TL’lik kısmının davadan önce sigorta şirketi tarafından ödendiği, bakiye kalan zararın ise davacı tarafından ispatlanamadığı gerekçesiyle reddine karar vermiştir.

Karara davacı vekili itiraz etmiş ise de İtiraz Hakem Heyeti davalının itirazlarının reddine karar vermiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, inşaat all risk sigorta poliçesine dayalı tazminat istemine yöneliktir. Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından verilen davanın ispatlanamadığı gerekçesiyle reddine ilişkin karara davacı vekili tarafından itiraz edilmiştir. İtiraz Hakem Heyetince, hasarın ve tazminatın hesaplanabilmesi için olay yerinde keşif yapılması gerektiğinden bahisle davacı vekilinin itirazı reddedilmiştir.

Ancak, 5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 30/23 maddesinde kanunda hüküm bulunmayan hallerde (HMK) hükümlerinin sigortacılıktaki tahkim hakkında da kıyasen uygulanacağını benimsenmiştir. HMK 431. maddesinde Hakem Heyetinin bilirkişi seçimine ve keşif yapılmasına karar verebileceği düzenlenmiştir. HMK 432 maddesinde de Hakem Heyetinin mahkemeden yardım isteyebileceği kabul edilmiştir. Bu halde Hakem Heyetinin bilirkişi atamasında ve keşif yapmasında yasal bir engel bulunmamaktadır. Bu nedenle, Hakem Heyetince, gerek görülmesi halinde olay yerinde keşif yapılması veya bilirkişi incelemesi yaptırılması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde eksik inceleme yapılarak karar verilmesi doğru olmamış ve hükmün açıklanan nedenlerle davacı yararına bozulmasını gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıdaki bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile hükmün davacı yararına BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz eden davacıya iadesine, 01/07/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

İnşaat All Risk Sigortasında Hasar Tespit Yöntemleri

İnşaat All Risk Sigortasında hasar tespiti, olay yerindeki fiziki zararların incelenmesi, onarım kayıtlarının değerlendirilmesi ve teknik belgelerin karşılaştırılmasıyla yapılır. Yangın hasarı gibi olaylarda, zararın kapsamı ile sigorta teminatı arasındaki bağlantı açık biçimde ortaya konulmalıdır. Bu süreçte fotoğraflar, keşif bulguları ve bilirkişi değerlendirmesi tespitin temelini oluşturur.

Sigorta Tahkim Komisyonu'nda Bilirkişi ve Keşif Uygulaması

Sigorta Tahkim Komisyonu'nda bilirkişi ve keşif yapılabilir. Sigortacılık Kanunu 30/23 uyarınca, kanunda hüküm bulunmayan hallerde HMK hükümleri kıyasen uygulanır. Bu çerçevede hakem heyeti, teknik inceleme gerektiren uyuşmazlıklarda bilirkişi atayabilir ve gerekli görürse keşif yapabilir. Böylece karar, dosya içeriğiyle sınırlı kalmadan somut olgulara dayanır.

Tahkim Heyetinin Eksik İnceleme Durumu

Tahkim heyetinin eksik inceleme yapması, uyuşmazlığın çözümü için gerekli teknik ve maddi veriler toplanmadan karar verilmesi anlamına gelir. Hasarın boyutu, onarım ihtiyacı veya sebep-sonuç ilişkisi netleşmeden verilen ret ya da kabul kararları sağlıklı olmaz. Bu durum, özellikle uzmanlık gerektiren sigorta uyuşmazlıklarında bozma sebebi sayılabilir.

Yargıtay'ın keşif yapılması gereken sigorta uyuşmazlıklarına yaklaşımı

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, teknik nitelikli sigorta uyuşmazlıklarında keşif ve bilirkişi incelemesini önemli görür. Uyuşmazlığın yalnızca dosya üzerinden çözülemeyeceği anlaşılırsa, hakem heyetinin olay yerini incelemesi veya uzman görüşü alması beklenir. Bu yaklaşım, tazminat hesabının gerçek zarara uygun kurulmasını ve ispat yükünün dengeli değerlendirilmesini sağlar.

İnşaat Sigortasında Yangın Hasarı Tazminat Hesabı

İnşaat sigortası yangın hasarında tazminat, poliçe teminatı, zarar gören imalat kalemleri ve onarım bedelleri esas alınarak hesaplanır. Önceden yapılan ödemeler mahsup edilir ve bakiye zarar belirlenir. 2019 tarihli kararda 38.567,77 TL ödeme dikkate alınmış, 116.135,50 TL’lik talep bakımından ise zarar ispatı yeterli görülmemiştir. Hesap, teknik delillerle desteklenmelidir.

İnşaat All Risk Sigortasında İspat Yükü

İnşaat All Risk sigortasında ispat yükü, kural olarak zararını ve bu zararın poliçe teminatı içinde kaldığını ileri süren sigortalı üzerindedir. Yangın, kırılma veya benzeri bir riskin gerçekleştiği kadar, doğan zararın kapsamı da kanıtlanmalıdır. Hasarın hangi bölümünün olaydan kaynaklandığı açık biçimde gösterilmediğinde tazminat talebi zayıflar.

Sigorta Tahkim Komisyonu Kararlarında HMK Uygulaması

Sigorta Tahkim Komisyonu kararlarında HMK, sigortacılık tahkiminde özel düzenleme bulunmayan konuları tamamlamak için uygulanır. Sigortacılık Kanunu 30/23 bu kıyası mümkün kılar. Böylece bilirkişi, keşif, delil değerlendirmesi ve usuli güvenceler bakımından mahkeme pratiğine yakın bir inceleme yapılabilir. Bu yöntem, teknik uyuşmazlıklarda kararın dayanağını güçlendirir.

Keşif hangi durumlarda zorunlu hale gelebilir?

Keşif, hasarın gözle görülmesi gereken, teknik ayrıştırma yapılması zorunlu olan veya dosya belgeleriyle sonuca ulaşılamayan durumlarda zorunlu hale gelebilir. İnşaat alanında yangın sonrası hangi imalatın zarar gördüğü, ne kadarının onarıma muhtaç olduğu ve zararın poliçe kapsamıyla ilişkisi ancak yerinde incelemeyle belirlenebilir. Bu yüzden keşif çoğu kez belirleyici olur.

Bilirkişi raporu sigorta uyuşmazlığında neden önemlidir?

Bilirkişi raporu, sigorta uyuşmazlığında teknik bilgiyi yargısal değerlendirmeye taşır. Özellikle inşaat, yangın ve onarım bedeli içeren dosyalarda hakim veya hakem heyeti, uzman görüşü olmadan zararı sağlıklı değerlendiremeyebilir. Rapor; hasarın nedeni, kapsamı, tamir yöntemi ve maliyet unsurlarını açıklayarak tazminat hesabının objektifleşmesine yardımcı olur.

Eksik inceleme bozma sebebi sayılır mı?

Eksik inceleme, kararın dayandığı maddi vakıalar yeterince araştırılmadığında bozma sebebi sayılır. Sigorta tahkiminde hasar yerinde incelenmeden, teknik uzman görüşü alınmadan veya belgeler tamamlanmadan hüküm kurulması usul ve isabet sorununa yol açar. Yargıtay, kararın denetlenebilir ve somut olgulara dayalı olmasını arar; aksi durumda bozma yoluna gider.

Yangın hasarında poliçe teminatı nasıl değerlendirilir?

Yangın hasarında poliçe teminatı, rizikonun gerçekleştiği tarih, zarar gören bölümün poliçe kapsamı ve istisnalar birlikte değerlendirilerek belirlenir. İnşaat All Risk poliçelerinde geçici şantiye koşulları, malzeme depolama şekli ve işin ilerleme düzeyi önem taşır. Teminat incelemesi, yalnız hasarın varlığına değil, hasarın sigorta sözleşmesiyle bağlantısına da odaklanır.

Sigorta tazminatında kısmi ödeme nasıl dikkate alınır?

Sigorta tazminatında kısmi ödeme, toplam zarardan mahsup edilir ve bakiye alacak buna göre belirlenir. 2019 tarihli kararda davacıya dava öncesi yapılan ödeme, uyuşmazlığın bir bölümünü karşılamış kabul edilmiştir. Ancak kalan kısmın ayrıca ispatlanması gerekir. Kısmi ödeme, ispat yükünü ortadan kaldırmaz; yalnızca hesaplamada düşülecek bir kalem oluşturur.

İnşaat sigortası uyuşmazlıklarında delil nasıl güçlendirilir?

İnşaat sigortası uyuşmazlıklarında delil, olay yeri kayıtları, onarım faturaları, teknik raporlar ve fotoğraf arşiviyle güçlendirilir. Hasar sonrası düzenlenen tutanaklar, iş programı kayıtları ve şantiye yazışmaları da değerlendirmeye alınır. Delillerin birbiriyle uyumlu olması, zarar ile olay arasındaki bağın kurulmasını kolaylaştırır ve tazminat talebini destekler.

Bu kararın uygulamadaki önemi nedir?

Bu kararın uygulamadaki önemi, sigorta tahkiminde teknik inceleme yapılmadan ret kararı verilemeyeceğini göstermesidir. İnşaat All Risk sigortası gibi uzmanlık gerektiren dosyalarda, hakem heyetinin delil toplama yetkisini etkin kullanması gerekir. Karar, ispat ve inceleme yükümlülüğünün ciddiyetini vurgular ve tarafların teknik delille hareket etmesini teşvik eder.