Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Miktarı

Boşanırken kısa sürede kendi istekleriniz doğrultusunda hareket etmek ve kendi menfaatlerinizi kendiniz belirlemek istiyorsanız anlaşmalı olarak boşanmak sizin için en iyi tercih olacaktır. Nafaka miktarı belirlenirken kesin bir hesap bulunmamaktadır. Herkes için o kişiye uygun bir nafaka miktarının belirlenmesi gerekecektir.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Miktarı

Yoksulluk nafakasına hakimin hükmedebilmesi için taraflardan mutlaka birinin talebi gereklidir. Yoksulluk nafakası eşlerden her birinin maddi olarak daha iyi durumda olan kişiden talep edebileceği nafakadır. Hangi eş boşanma sebebiyle bir süre yoksulluğa düşecekse o eşe ödenir. Başka bir kişiyle evlenme, taraflardan birinin ölümü, yoksulluk durumunun bitmesi gibi sebeplerle ödeme sonlanır. Mutlaka talep edilmelidir, hakim kendiliğinden bu nafakanın ödenmesine hükmetmez.

İştirak nafakası ise talebe gerek duymaz. Çocuğun bakımı, eğitimi gibi giderlerinin anne-baba tarafından karşılanması zorunluluğundan ortaya çıkmıştır. Velayet hakkını almayan taraf, velayet hakkını alıp çocuğun bakımının, eğitiminin sorumluluğunu alan tarafa iştirak nafakasını öder. Hakim kendiliğinden bu nafakaya hükmedebilir. Ayrıca hakim, anlaşmalı boşanmada belirlenen miktarın uygun bulmaması ya da tarafların iştirak nafakası miktarında anlaşamaması durumunda kendi bazı kriterler ışığında nafaka miktarını belirler.

Hem yoksulluk hem iştirak nafakalarında miktarın belirlenmesi için, nafaka talep eden çocuğun eğitimi, bakım masrafları, yaşı; nafaka talep eden eşin giderleri göz önünde bulundurulacaktır. Ancak esas belirleyici unsur nafaka ödemekle yükümlü olacak kişinin maddi gücü, gelir durumu olacaktır.

Anlaşmalı boşanmada boşanan eşler yoksulluk nafakası talep edebilmek için protokolde bunu belirtmelidir. Talep yoksa, haktan feragat edilmiştir. Daha sonra yoksulluk nafakası için dava açmak mümkün değildir. Ancak iştirak nafakası talep edilmese daha hakim tarafından belirlenebilecek ya da daha sonra iştirak nafakası için dava açılabilecektir. İştirak nafakası kamu düzeninden kaynaklanır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2023/3739 E. 2023/3739 K. sayılı 05.07.2023 tarihli kararında mahkemenin anlaşmalı boşanma protokolünde yer alan beyanlara uygun olarak karar vermesi gerektiğine hükmetmiştir.

YARGITAY KARARI
MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2021/1213 E., 2022/2348 K.

KARAR: Başvurunun kabulüyle yeniden esas hakkında hüküm kurulması

……

Taraflar 14.04.2023 havale tarihli ıslak imzalı ve kimlik tespitleri teyit edilmiş dilekçelerinde, tarafların anlaşmalı boşanmayı kabul ederek, anlaşmalı boşanma protokolü hazırladıklarını, davanın ekteki protokol uyarınca anlaşmalı boşanma davası olarak görülmek üzere bir karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı kadın tarafından açılan boşanma davasında taraflar arasında ortak hayatı temelinden sarsacak derecede ve birliğin devamına imkan vermeyecek nitelikte bir geçimsizlik bulunup bulunmadığı, geçimsizlik var ise kusurun kimden kaynaklandığı, davanın kabulüne ilişkin şartların gerçekleşip gerçekleşmediği ile hükmedilen nafakalar ve miktarının hakkaniyete uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
2. İlgili Hukuk

4721 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi, 166 ncı maddesinin birinci, ikinci fıkrası ve üçüncü fıkrası, 169 uncu, 175 inci maddesi, 182 nci, 327 nci, 328 inci, 329 uncu, 330 uncu maddesi, 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası, 370 inci maddesi ile 371 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun (6098 sayılı Kanun) 50 nci ve 51 inci maddeleri.

3.Değerlendirme

Davacı kadın ve davalı erkek; temyiz tarihinden sonra verdikleri 14.04.2023 tarihli dilekçe ile taraflar arasında boşanma ve fer’îleri ile boşanmanın fer'îleri dışında kalan diğer mali konulara yönelik olarak düzenlenmiş olan 10.03.2023 tarihli “Anlaşmalı Boşanma Protokolü” başlıklı belge sunmuş olup bu hususta karar verilmesi talebinde bulunmuştur. Taraflar arasında düzenlenen 10.03.2023 tarihli “Anlaşmalı Boşanma Protokolü” başlıklı belge değerlendirilerek taraflar duruşmaya çağrılıp bizzat beyanları da alınmak suretiyle bir karar verilmek üzere hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, bozma sebebine göre davalı erkek vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına

Temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Ücreti Ne Kadar?

Anlaşmalı boşanma davasında nafaka ücreti taraflar tarafından kendi rızaları ve istekleri üzerine düzenlenecektir. Ancak anlaşmalı boşanma protokolünde ödenmesi belirlenmiş nafaka miktarını ödeyecek taraf ya da nafaka ödenecek taraf kendiliğinden davasız azaltamaz ya da artıramaz. Bu ücret belirlenirken nafaka alacaklısının giderleri ayrıntılı şekilde belirlenir ve nafaka borçlusunun geliriyle orantılı olacak şekilde karşılanması talep edilir.

Boşanılan eşten nafaka talep ederken, nafaka ödeyecek tarafın ödemesi gereken miktarı belirlemede hukuki bilgisini kullanacaktır. Muvaazalı bir durum söz konusuysa, kişi kendi idaresindeki mal varlığının başka bir kimsenin mal varlığı olarak gösterilmesine sebep olacak işlemler yapmışsa bunu ortaya koyabilecek ve hakimin yanıltılmasını engelleyebilecektir.

Örnek olarak,

• Nafaka yükümlüsü (baba) net geliri: 30.000 TL
• Nafaka alacaklısı (anne) geliri: 10.000 TL
• Çocuk sayısı: 1
• Çocuğun aylık eğitim + bakım gideri: 12.000 TL

Hesaplama mantığı:

• Çocuğun giderine her iki ebeveyn gelir oranında katkı yapar.
• Toplam gelir: 30.000 TL + 10.000 TL = 40.000 TL
• Baba payı: 30.000 / 40.000 = %75
• Anne payı: 10.000 / 40.000 = %25
• 12.000 TL x %75 = 9.000 TL iştirak nafakası
• Bu durumda baba, aylık 9.000 TL iştirak nafakası ödemeyi taahhüt edebilir.

Anlaşmalı Boşanmada Kadına Nafaka Verilir Mi?

Boşanan eşlerden hangisi boşanma sebebiyle yoksulluğa düşüp yoksulluk nafakasına hak kazanacaksa ona yoksulluk nafakası ödenir. Çoğunlukla kadınlar eşinin bir takım ihtiyaçları nedeniyle meşgul olduğu ev işleri nedeniyle ya da çocukların bakımı, eğitimi ve ihtiyaçlarının sağlanması sorumluluğunu alması nedeniyle çalışma hayatında bulunamamaktadır. Ya da çalışma hayatına dahil olsalar da ev ve çocukların bakımını üstlenmeleri veya bu nedenlerle işlerine ara vermeleri nedeniyle kocadan daha az miktarda ücretle çalışmaktadırlar.

Bu olağanlaşmış düzen nedeniyle kadın, evlilik nedeniyle çalışamamış ve boşanmayla birlikte yoksulluğa düşecek olabilir. Ya da çalışıyor olsa da maddi olarak yine yoksulluğa düzecek ve geçinemeyecek olabilir. Bu zararın önlenmesi için koca, yoksulluk nafakasını detaylıca anlattığımız makalemizde de açıkladığımız üzere boşandığı eşine destek sağlamalıdır. Bu kanunun öngörüsüdür. Ancak kadın bu yoksulluk nafakasını talep etmelidir. Hakim kendiliğinden kadının yoksulluğa düşüp düşmeyeceğini araştırmaz.

Hakimin kendiliğinden kadının maddi durumunu gözetmeyeceği gibi davanın sonuçlanması ve çiftlerin boşanmasından sonra da bu nafaka talep edilemez. Kesinlikle anlaşmalı boşanmada protokolde yoksulluk nafakası talep edilmelidir. Nafakada anlaşılamaması durumunda boşanmalar da gerçekleşmemektedir. Kadın dilerse bu nafakayı talep etmez ve hakkından gelecekte de yararlanamamak üzere feragat edebilir.

İştirak nafakası çocuktan sorumlu olan hem anne hem babanın velayeti almaması durumunda ödemesi gereken nafakadır. Kadına nafaka ödenmesi isteğe bağlıyken iştirak nafakası mecburi bir ödemedir.

Boşanma Davasının Açılması

Davalar, eşlerden birinin yerleşim yerindeki aile mahkemesinde açılır. Dava dilekçesi; taraf bilgileri, boşanma sebebi, deliller (tanık, belge, mesaj kayıtları vb.) ve talep sonucu ile hazırlanıp tevziye verilir ya da UYAP Vatandaş üzerinden çevrim içi başvuru yapılır. Anlaşmalı boşanma için evlilikte en az 1 yıl, imzalı protokol (velayet, iştirak/yoksulluk nafakası, mal paylaşımı) ve hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerekir. Çekişmeli boşanmada tanıklar dinlenir, sosyal-ekonomik durum araştırılır; hâkim TMK m.169 uyarınca süreçte tedbir nafakası ve geçici önlemler alabilir. Dilekçede TÜFE artış şartı, ödeme günü/IBAN, velayet ve kişisel ilişki maddelerini net yazmak süreci hızlandırır.

Anlaşmalı Boşanmadan Sonra Nafaka Davası

Anlaşmalı boşanmada yoksulluk nafakasından feragat edildi ve karar kesinleştiyse sonradan yoksulluk nafakası genelde talep edilemez; ancak irade fesadı gibi istisnalar ayrı değerlendirilir. İştirak nafakası (çocuk) ise çocuğun yararınadır; protokolde hiç düzenlenmemiş olsa bile sonradan açılabilir ve koşullar değiştiğinde artırma/azaltma davası mümkündür. TMK m.182, m.175, m.331.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Ödenmesi

Anlaşmalı boşanmada nafaka ödenip ödenmeyeceği, tarafların protokoldeki iradesine ve çocuk varsa çocuğun üstün yararına göre değerlendirilir. Yoksulluk nafakası için talep bulunması gerekirken, iştirak nafakası çocuk bakımına ilişkin olduğundan ayrıca önem taşır. Hakim, protokolü inceler ve kanuna aykırılık görürse düzenlemeyi olduğu gibi kabul etmeyebilir.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Verilmesi

Taraflar anlaşmalı boşanma sürecinde nafaka verilmesini kararlaştırabilir. Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eş lehine gündeme gelir. İştirak nafakası ise velayet hakkı kendisine verilmeyen ebeveyn bakımından çocuğun giderlerine katılma yükümlülüğüdür. Bu nedenle nafaka, tek bir tür gibi değerlendirilmez ve her somut olayda ayrı incelenir.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Belirlenmesi

Nafakanın belirlenmesinde ilk aşamada tarafların ortak iradesi esas alınır. Protokolde miktar açıkça yazılmışsa hakim bunu denetler. Ancak düzenleme çocuğun menfaatine, tarafların ekonomik durumuna ve kanuna uygun değilse hakim müdahale edebilir. Anlaşma sağlanamazsa özellikle iştirak nafakası bakımından hakimin takdiri devreye girer ve uygun miktar belirlenir.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Miktarı

Nafaka miktarı sabit değildir; nafaka ne kadar sorusunun tek cevabı bulunmaz. Eşlerin gelir düzeyi, giderleri, yaşam standardı, çocukların yaşı ve eğitim ihtiyaçları birlikte değerlendirilir. Yoksulluk nafakasında ihtiyaç sahibi eşin boşanma sonrası ekonomik durumu önem taşır. İştirak nafakasında ise çocuğun bakım, eğitim, sağlık ve günlük giderleri belirleyici olur.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Belirlenmesi

Nafaka nasıl belirlenir sorusunda esas ölçüt hakkaniyettir. Tarafların gelirleri, malvarlığı, düzenli harcamaları ve boşanma sonrası yaşam koşulları birlikte dikkate alınır. Çocuğun eğitim kademesi, özel ihtiyaçları ve bakım giderleri de değerlendirilir. Protokolde belirlenen tutar gerçek duruma uygun değilse mahkeme değişiklik isteyebilir ya da hükmü o haliyle kabul etmeyebilir.

Nafaka Miktarını Etkileyen Kriterler

Nafaka miktarını etkileyen ölçütler her somut olayda değişir. Mahkeme, yalnızca gelir beyanına değil, tarafların fiili yaşam düzenine de bakar. Çocuğun okul durumu, sağlık giderleri, ulaşım masrafları ve sosyal ihtiyaçları önemlidir. Eş bakımından ise çalışabilirlik, mevcut gelir, meslek, kira ve zorunlu yaşam giderleri değerlendirilir.

• Gelir ve gider dengesi
• Çocuğun yaşı ve eğitim durumu
• Sağlık ve bakım masrafları
• Tarafların yaşam standardı
• Ekonomik güç ve ödeme kapasitesi

Anlaşmalı boşanmada nafakanın protokolde düzenlenmesi nasıl yapılır?

Protokolde nafakanın türü, başlangıç tarihi, ödeme günü ve tutarı açık biçimde belirtilmelidir. Belirsiz ifadeler ileride uyuşmazlık doğurabilir. Yoksulluk nafakası ile iştirak nafakası birbirinden ayrı gösterilmelidir. Çocuğun giderleri bakımından hangi kalemlerin dikkate alındığı anlaşılır biçimde yazıldığında hakim denetimi daha sağlıklı yapılır.

Hakim anlaşmalı boşanmada nafaka konusunda neyi denetler?

Hakim, anlaşmalı boşanmada taraf iradesiyle bağlı olmakla birlikte sınırsız onay yetkisine sahip değildir. Protokolün kanuna, kamu düzenine ve çocuğun üstün yararına uygun olup olmadığını değerlendirir. Özellikle çocuk için belirlenen nafaka düşükse müdahale edebilir. Yoksulluk nafakasında ise talep olup olmadığı ve feragat bulunup bulunmadığı incelenir.

Anlaşmalı boşanmada yoksulluk nafakası hangi koşullarda istenir?

Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden geçim sıkıntısına düşecek eş lehine gündeme gelir. Talep edilmesi zorunludur; talep yoksa hakim kendiliğinden hüküm kurmaz. Tarafların ekonomik dengesi, evlilik süresince oluşan yaşam düzeni ve boşanma sonrası gelir kaybı dikkate alınır. Talebin protokolde açıkça yer alması ispat ve uygulama bakımından önem taşır.

Anlaşmalı boşanmada iştirak nafakası neden farklıdır?

İştirak nafakası çocuğun bakım ve eğitim giderlerine ilişkindir. Bu nedenle tarafların iradesinden bağımsız olarak kamu düzeni yönü taşır. Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun giderlerine katılması beklenir. Hakim, çocuğun üstün yararını gözeterek uygun miktarı belirler. Taraflar sessiz kalsa bile çocuk yararına değerlendirme yapılabilir.

Anlaşmalı boşanmada nafaka ne zaman biter?

Nafaka ne zaman biter sorusu, nafakanın türüne göre cevaplanır. Yoksulluk nafakası, alacaklının yeniden evlenmesi, taraflardan birinin ölümü, yoksulluğun ortadan kalkması ya da fiili birlikteliğin oluşması gibi sebeplerle sona erebilir. İştirak nafakası ise çocuk ergin olunca kural olarak biter; ancak eğitim sürüyorsa farklı hukuki değerlendirmeler gündeme gelebilir.

Nafaka artış oranı protokolle serbestçe belirlenebilir mi?

Artış oranı taraflarca protokole yazılabilir; ancak bu serbesti mutlak değildir. Belirlenen oran açık, uygulanabilir ve hakkaniyete uygun olmalıdır. Çok düşük ya da gerçek hayata aykırı düzenlemeler sonradan uyuşmazlık yaratabilir. Özellikle uzun süreli ödemelerde ekonomik koşullar değişebileceğinden artış hükmünün net kurulması önem taşır.

• Yıllık artış şartı açık yazılmalıdır
• Artış oranı hesaplanabilir olmalıdır
• Çocuğun ihtiyaçları dikkate alınmalıdır
• Tarafların gelir değişimi göz önünde bulundurulmalıdır

Nafaka kararı sonradan değiştirilebilir mi?

Nafaka kararı, koşulların değişmesi halinde yeniden değerlendirmeye konu olabilir. Tarafların gelirinde belirgin azalma ya da artış olması, çocuğun ihtiyaçlarının değişmesi veya yaşam koşullarının farklılaşması halinde uyarlama istenebilir. Bu durum özellikle iştirak nafakasında önem taşır. Mahkeme, güncel koşullara göre hakkaniyete uygun yeni bir denge kurabilir.

Anlaşmalı boşanmada nafaka ile tazminat arasındaki fark nedir?

Nafaka ile tazminat aynı hukuki sonuca hizmet etmez. Nafaka, boşanma sonrası geçim ve çocuk giderlerine yöneliktir. Tazminat ise boşanma nedeniyle uğranılan manevi veya maddi zararlarla ilgilidir. Anlaşmalı boşanma protokolünde her iki kalem ayrı gösterilmelidir. Karışık ve eksik düzenlemeler ileride icra ve yorum sorunlarına yol açabilir.

Nafaka ödenmemesi halinde ne olur?

Mahkeme kararına bağlanan nafaka borcu süresinde ödenmezse icra takibi gündeme gelebilir. Nafaka alacakları bakımından alacaklının başvuru yolları vardır ve ödeme yükümlülüğü ciddiyet taşır. Düzenli ödeme yükümlülüğünün ihlali, taraflar arasında yeni uyuşmazlıklar doğurabilir. Bu nedenle protokolde ödeme günü ve yönteminin açıkça yazılması önemlidir.

• Ödeme tarihi belirlenmelidir
• Ödeme şekli açıkça gösterilmelidir
• Gecikme halinde başvuru yolu öngörülmelidir
• Çocuğa ilişkin giderler ayrı takip edilmelidir

Anlaşmalı boşanmada nafaka konusunda hangi kararlar önem taşır?

Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi kararları, anlaşmalı boşanmada protokolün bağlayıcılığı ve hakimin denetim sınırları açısından yol gösterir. Özellikle protokolde yer alan nafaka hükümlerinin açık, uygulanabilir ve çocuğun yararına uygun olması beklenir. Kararlar, tarafların sonradan farklı beyanlarla protokolü aşamayacağını ve mahkemenin protokol ile bağlılık ilişkisini ortaya koyar.

Anlaşmalı boşanmada nafaka bakımından sık yapılan hatalar nelerdir?

En sık hata, yoksulluk nafakası ile iştirak nafakasının aynı cümlede ve belirsiz biçimde yazılmasıdır. Bir diğer sorun, artış oranının hiç düzenlenmemesidir. Ayrıca ödeme tarihi, ödeme şekli ve sona erme sebepleri açık bırakılınca uygulamada sorun çıkar. Tarafların gelir ve giderleri gerçekçi değerlendirilmeden hazırlanan protokoller de sonradan ihtilafa yol açabilir.

• Nafaka türlerinin karıştırılması
• Artış hükmünün yazılmaması
• Ödeme gününün belirtilmemesi
• Sona erme sebeplerinin açık olmaması
• Çocuk giderlerinin eksik değerlendirilmesi