Askerlik İçin İşten Ayrılma Dilekçesi

Askerlik için işten ayrılma dilekçesi, işçinin askerlik yükümlülüğü nedeniyle iş sözleşmesini sona erdirirken hak kaybı yaşamaması için kritik bir belgedir. Uygulamada birçok uyuşmazlık, “istifa mı, askerlik nedeniyle fesih mi?” ayrımının net kurulmamasından çıkar. Askerlik sebebiyle fesih, çoğu durumda işçi açısından haklı fesih niteliğinde değerlendirilir ve bu değerlendirme; kıdem tazminatı, işten çıkış bildirimi ve işe dönüş hakları gibi başlıklarda doğrudan sonuç doğurur. Bu yazıda dilekçenin nasıl hazırlanması gerektiğini, dilekçeye eklenecek belgeleri, işverene bildirim yöntemini ve en sık yapılan hataları anlatıyorum. Ayrıca işten çıkış kodu, askerlik dönüşü işe başlatma yükümlülüğü ve askerlik borçlanması (askerlik süresinin sigorta prim günlerine saydırılması) gibi pratikte sık sorulan konuları da, günlük hayatta karşılaşılan örneklerle açıklıyorum.

Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılma Dilekçesi Örneği

Askerlik nedeniyle işten ayrılmada temel hedef, ayrılışın “kişisel tercih” gibi görünmesini engellemek ve fesih sebebini açık şekilde ortaya koymaktır. Bu nedenle dilekçede, işyerinde çalışılan birim, işe giriş tarihi, askerlik çağrısına ilişkin belgenin tebliğ edildiği hususu ve askere sevk tarihi net biçimde yer almalıdır. Dilekçe içeriğinde “askerlik nedeniyle iş sözleşmesini feshediyorum” ifadesinin muğlak bırakılmaması önemlidir; aksi halde işverenin ayrılışı istifa gibi göstermesi ve sonradan ispat yükünün ağırlaşması mümkündür. Hukuken ispat gücünü artıran yaklaşım, dilekçeye askerlik çağrı/sevk belgesinin eklenmesi ve bildirimin yazılı delil üretecek şekilde yapılmasıdır.

Dilekçenin tesliminde en güvenli yöntem; işverene imza karşılığı elden teslim, noter ihtarı veya iadeli taahhütlü posta ile gönderimdir. Çünkü işverenin “dilekçe verilmedi” veya “sebepsiz ayrıldı” iddiası, özellikle bordro ve SGK çıkış işlemleri yapılırken hak kaybına yol açabilir. Dilekçe metninde tazminat ve işçilik alacaklarının talep edilmesi tek başına ödeme garantisi yaratmaz; ancak feshe bağlı hakların açıkça saklı tutulması, sonradan açılacak davalarda (örneğin kıdem tazminatı alacağı davası) iddianın tutarlılığını güçlendirir. Aşağıdaki örnek metin, uygulamada kullanılan temel iskeleti sunar.

Örnek Dilekçe Metni

…/…/…

…………………………………… ŞİRKETİ
…………………………………… MÜDÜRLÜĞÜ’NE
(İnsan Kaynakları / Personel İşleri Birimi)

İşyerinizde …………………… bölümünde, …/…/… tarihinden bu yana çalışmaktayım. Tarafıma askerlik hizmeti kapsamında askere çağrı/sevk belgesi tebliğ edilmiş olup, ilgili belgenin bir örneğini dilekçem ekinde sunuyorum.

Belgede belirtilen …/…/… tarihinde askere sevk edileceğimden, aramızda kurulu iş sözleşmesini askerlik nedeniyle sona erdirdiğimi bildiririm. Feshe bağlı doğan kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarımın tarafıma ödenmesini talep ederim.

Fesih Bildiriminde Bulunan Çalışan
Ad Soyad: ………………………
İmza: ………………………

Ek: Askerlik çağrı/sevk belgesi örneği

Dilekçede Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, dilekçenin “istifa” diliyle yazılmasıdır. “Kendi isteğimle ayrılıyorum” gibi ifadeler, askerlik gerekçesini gölgeler ve işverenin çıkışı farklı kodla bildirmesine zemin hazırlar. İkinci hata, askere sevk tarihi ile işten ayrılış tarihi arasında uzun bir boşluk bırakılmasıdır; bu durumda fesih sebebinin askerlik olmadığı iddiası gündeme gelebilir. Üçüncü hata, dilekçeyi yalnızca e-posta veya sözlü beyanla iletmektir; e-posta tek başına her zaman güçlü delil sayılmayabilir ve teslim/okunma tartışmaları çıkar. Dördüncü hata ise belge eklememektir. Askerlik çağrı/sevk belgesi eklenmediğinde, fesih sebebi konusunda ispat yükü ağırlaşır. Bu riskler, en baştan doğru metin ve doğru bildirim yöntemiyle büyük ölçüde önlenebilir.

DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

Askerlik nedeniyle işten ayrılma süreci yalnızca dilekçe vermekten ibaret değildir; işten çıkışın nasıl bildirildiği, SGK sistemine hangi kodla işlendiği, hangi alacakların talep edilebileceği ve askerlik dönüşünde işe dönüş hakkının nasıl kullanılacağı birlikte değerlendirilmelidir. En kritik nokta, ayrılışın askerlik sebebine dayandığının baştan itibaren tutarlı şekilde kayıt altına alınmasıdır. İşveren, dilekçeyi yok sayıp ayrılığı devamsızlık gibi gösterebilir; bu durumda kıdem tazminatı tartışmalı hale gelir ve uyuşmazlık büyür. Bu nedenle bildirim yönteminin delil üretmesi, tarihlerin birbirini desteklemesi ve belgelerin eksiksiz sunulması gerekir.

Özellikle işten çıkış kodu, pek çok hakkın kapısını açan veya kapatan teknik bir ayrıntıdır. Ayrıca askere gidecek işçinin ihbar süresi (işten ayrılmadan önce beklenmesi gereken süre) uygulaması ile kıdem tazminatı hakkı aynı şey değildir; ihbar tazminatı (bildirim yapılmadığı için ödenen tazminat) her olayda doğmayabilir. Aşağıdaki tabloda, askerlik nedeniyle fesihte pratikte en çok konuşulan hak kalemleri özetlenmiştir.

Başlık	Uygulamadaki Etki	Risk Noktası
Kıdem tazminatı	Askerlik nedeniyle fesihte genellikle talep edilebilir.	Fesih sebebinin askerlik olduğunun ispatlanmaması.
İhbar tazminatı	Çoğu durumda bekleme zorunluluğu olmadığı için doğmayabilir.	İhbar ile kıdemin karıştırılması, yanlış talep stratejisi.
İşsizlik ödeneği	Şartları varsa gündeme gelebilir; çıkış kodu önemlidir.	Yanlış çıkış kodu veya eksik bildirim.
İşe dönüş	Askerlik bitiminde süresinde başvuru yapılırsa eski şartlarla işe alınma gündeme gelir.	Başvurunun süresinde yapılmaması veya şartların düşürülmesi.

Çıkış Kodu, Bildirim Şekli ve Delil Gücü

İşten ayrılışın SGK’ya hangi kodla bildirildiği, işçinin hakları açısından belirleyicidir. Askerlik nedeniyle ayrılışın, sistemde askerlik kapsamında çıkış olarak gösterilmesi beklenir. Yanlış kod; işsizlik ödeneği değerlendirmesinde, kıdem tazminatı tartışmasında ve hatta işe dönüş başvurusunda gereksiz uyuşmazlıklara yol açabilir. Bu nedenle işçi, dilekçeyi verirken “askerlik nedeniyle fesih” iradesini net yazmalı; mümkünse dilekçenin bir nüshasını işveren imzalı olarak saklamalıdır.

Bildirim yönteminde noter veya iadeli taahhütlü posta, en güçlü delil üretir. Elden teslimde ise işverenin “teslim aldım” imzası, tarih ve kaşe önemlidir. Sözlü ayrılış, pratikte en zayıf yöntemdir; işverenin devamsızlık tutanağı düzenlemesi, hak arama sürecini gereksiz yere zorlaştırır. Bu aşamada amaç, ileride çıkabilecek bir uyuşmazlıkta “ne zaman, hangi sebeple, hangi belgeyle ayrıldım?” sorularına tek dosyada cevap verebilmektir.

Askerlik Dönüşü İşe Başlatma ve Şartların Korunması

Askerlik sonrası işe dönüş konusu, çalışanlar açısından en fazla hayal kırıklığı yaratan alanlardan biridir. İşçi, askerlik bitiminde süresi içinde işverene başvurduğunda, işverenin işe başlatma yükümlülüğü gündeme gelir. Burada kritik nokta, işe başlatmanın “formalite” olmamasıdır: İşveren, işçiyi daha düşük ücretle veya daha düşük pozisyonla başlatmaya çalışırsa, bu durum yeni bir uyuşmazlık alanı doğurur. İşçinin işe dönüş başvurusunu yazılı yapması (örneğin noter/iadeli taahhütlü), işverenin cevap vermemesi veya olumsuz cevap vermesi halinde ispatı kolaylaştırır.

Uygulamada yapılan hata, işe dönüş başvurusunun geciktirilmesidir. Süre kaçırıldığında, işverenin yeniden işe alma yükümlülüğü zayıflar ve işçi “işe dönmek istiyordum” iddiasını ispatlamakta zorlanır. Bu nedenle terhis sonrası işçi, başvuruyu ertelememeli ve başvuru metninde açık şekilde “askerlik nedeniyle ayrıldığını” ve “işe dönüş talebini” belirtmelidir. İşverenin işe başlatmaması halinde ortaya çıkabilecek tazminat tartışmaları ise olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Askerlik Borçlanması ve Emekliliğe Etkisi

Askerlik borçlanması, askerlikte geçen sürenin sosyal güvenlik açısından değerlendirilmesini sağlayan bir mekanizmadır. Kısaca; askerlikte geçirilen sürelerin belirli şartlarla prim gününe eklenmesi ve bazı durumlarda sigorta başlangıcına etkisi gündeme gelebilir. Borçlanma, her zaman sigorta başlangıcını geri çekmez; kişinin sigortalılık başlangıcının askerlik öncesi/sonrası olmasına göre sonuç değişebilir. Bu yüzden “borçlanma yaptım, emekliliğim kesin öne çekilir” gibi genellemelere dayanmak risklidir.

Başvuru sürecinde en sık hata, borçlanma bedelinin tebliği ve ödeme sürelerinin takip edilmemesidir. Ödeme geciktiğinde başvurunun akıbeti ve yeniden işlem ihtiyacı ortaya çıkabilir. Ayrıca borçlanma, iş sözleşmesinin sona ermesiyle aynı dosya gibi düşünülmemelidir; işçilik alacakları ayrı, SGK borçlanma işlemi ayrı bir kulvardır. Bu nedenle, askerlik nedeniyle işten ayrılma sürecinde bir yandan tazminat/alacaklar takip edilirken, diğer yandan borçlanma planı kişisel emeklilik hedeflerine göre değerlendirilmelidir.

• Belge disiplinini baştan kur: dilekçe + askerlik belgesi + teslim delili.
• Çıkış kodunu kontrol et: yanlış kod, hak kaybı tartışması doğurabilir.
• İşe dönüş başvurusunu yazılı yap: süreyi kaçırma ve delil üret.
• Borçlanmayı ayrı bir süreç olarak planla: emeklilik etkisi kişiye göre değişebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Askerlik için işten ayrılma dilekçesi vermezsem ne olur?

Dilekçe verilmediğinde ayrılışın nedeni yazılı olarak ortaya konulamaz. Bu durum işverenin ayrılığı devamsızlık veya istifa gibi göstermesine zemin hazırlar. Sonradan “askerlik nedeniyle ayrıldım” iddiası, belgeyle desteklenmediği için ispatı zorlaşır ve kıdem tazminatı gibi haklar tartışmalı hale gelebilir.

Askerlik nedeniyle ayrılınca kıdem tazminatı her durumda alınır mı?

Genel yaklaşım, askerlik nedeniyle fesihte kıdem tazminatının talep edilebilir olmasıdır; ancak her uyuşmazlık olayın şartlarına göre değerlendirilir. En kritik unsur, fesih sebebinin askerlik olduğunun net ve tutarlı biçimde ortaya konulmasıdır. Dilekçedeki ifade, sevk belgesi ve bildirim şekli bu noktada belirleyicidir.

Askerlik dönüşü aynı işte çalışmaya devam etmek istiyorsam ne yapmalıyım?

Askerlik bitiminde işe dönüş hakkını kullanmak isteyen işçi, işverene süresi içinde başvurmalı ve bu başvuruyu yazılı delil bırakacak şekilde yapmalıdır. Başvuruda askerlik nedeniyle ayrıldığını ve işe dönmek istediğini açıkça belirtmek, olası uyuşmazlıklarda ispatı kolaylaştırır. İşverenin daha düşük şartlarla işe başlatma girişimleri ayrıca değerlendirilir.

Askerlik borçlanması işten ayrılma dilekçesiyle birlikte mi yapılır?

Hayır. Askerlik borçlanması, sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında ayrı bir işlemdir. İşten ayrılma dilekçesi iş sözleşmesinin sona ermesine ilişkindir; borçlanma ise askerlik süresinin prim günlerine etkisini düzenler. Borçlanmanın emekliliğe etkisi, kişinin sigorta başlangıcı ve prim planına göre değişebileceğinden, kişisel duruma göre değerlendirme yapmak gerekir.