Kişi Güvenlik Belgesi Nedir? KGB Nedir? KGB Sorgulama

Kişi güvenlik belgesi nedir? Kişi güvenlik belgesi nasıl alınır? sorularınıza yanıtlar verdiğimiz içeriğimizle sizlerleyiz. Kişi güvenlik belgesi, Savunma Sanayi Güvenliği Kanunu çerçevesinde özel olarak düzenlenmiş olan, savunma sanayi alanında çalışan personel hakkında, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılarak olumlu sonuçlanması neticesinde verilen özel nitelikli belgedir. Bu yazımızda, kişi güvenlik belgesi hakkında tarafınıza bilgiler hazırladık.

Kişi Güvenlik Belgesi Nedir? KGB Nedir? KGB Ne Demek?

Kişi güvenlik belgesi nedir? KGB Nedir? KGB ne demek? KGB açılımı kişi güvenlik belgesidir. 5202 sayılı Savunma Sanayii Güvenliği Kanunu uyarınca düzenlenmekte olup; personelin görevi gereği bilmesi gereken gizlilik dereceli bilgi, belge, proje veya malzemeye erişebilmesini veya bunların bulunduğu Kontrollü Oda, Kontrollü Bölge ve diğer gizlilik dereceli yer ve tesislere giriş izni sağlayan belgedir.

Savunma sanayiine ait gizlilik dereceli her türlü anlaşma ile bilgi, belge, proje, malzeme veya hizmetlerin alımını, satımını, üretimini, araştırma ve geliştirmesini, muhafazasını ve depolanmasını yapacak veya yaptıracak bütün kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler ve bunların faaliyet gösterecekleri tesisler ile 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’na göre kurulan tesislerde çalışacak personelin kuruluş ve proje güvenliğini sağlamak amacıyla, kişi güvenlik belgesi sahibi olması gerekmektedir.

ASELSAN, TAI - TUSAŞ (Türk Havacılık Uzay Sanayii), TEI (TUSAŞ Motor Sanayii), ROKETSAN, HAVELSAN, BAYKAR, MKE (Makine ve Kimya Endüstrisi) ASPİLSAN, AYESAŞ, FNSS gibi savunma sanayii kuruluşlarında çalışacak veya çalışmakta olan personel hakkında bu belge düzenlenir.

Yukarıda sayılan başlıca büyük firmaların yanı sıra aşağıda sayılan firmaların savunma sanayii alanında faaliyet gösteren birimleri için de kişi güvenlik belgesi alınması gerekmektedir.

Alp Havacılık, Arketel, Asis Guard Savunma, Bites, BMC, BOTAŞ, DEARSAN, Girsan, İşbir Elektrik Sanayi, Kaskaş Kalıpçılık Sert Krom Sanayi, Kale Aero, Profen, Meteksan Savunma, Milsoft, Milsys, Netaş, Nurol, Otokar, Savronik, SDT Uzay ve Savunma, SMT Savunma, Tapasan, Tüpraş, Sarsılmaz, Socar, TİSAŞ, Türk Havayolları Teknik - Turkish Tecnic, Vestel Savunma, Yaltes, Yonca

Kişi Güvenlik Belgesi Nasıl Alınır?

KGB düzenlenmesi gereken kişiler, savunma sanayii projelerinde görev üstlenecek/görevlendirilecek, proje üzerinde görüşme ve çalışma yapabilecek, proje toplantılarına veya gizlilik dereceli konuların görüşüldüğü toplantı, sunum ve açıklamalara katılabilecek kişiler veya bunların temsilcileridir. Gizlilik dereceli bilgi, belge, malzeme veya projeye erişmesi gerekmeyen personel (Temizlik personeli, yemekhane görevlisi, şoför, stajyer, bekçi, sağlık personeli, muhasebe personeli, bahçıvan, 5188 sayılı Kanun kapsamında görevlendirilen güvenlik görevlisi vs.) için gerekli olmadığı takdirde KGB başvurusu yapılmaz.

KGB düzenlenmesi gereken personel hakkında ilgili savunma sanayi şirketi tarafından Milli Savunma Bakanlığı’na müracaat edilir. Milli Savunma Bakanlığı talebi üzerine mevzuata uygun olarak Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü veya mahalli mülki idare amirlikleri vasıtasıyla, personelin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yaptırılır. 

Yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda kuruluşta çalışması uygun bulunan personel hakkında Milli Savunma Bakanlığınca KGB düzenlenir. Bu belge mevcut değilse, ilgililere, gizlilik dereceli bilgi, belge, proje veya malzemeye erişme yetkisi verilemez; bunların bulunduğu yerlere ve tesislere giriş yapılamaz; gizlilik dereceli bilgi içeren toplantı, görüşme, sunum ve belgelere katılım sağlanamaz.

KGB'de, kişinin nüfuz edebileceği en üst gizlilik derecesinin seviyesi belirtilir. Gizlilik derecesi; bilmesi gereken kişiler dışındakilere açıklanması veya verilmesi milli güvenlik ve ülke menfaatleri bakımından sakıncalı görülen bilgi, belge ve malzemenin, önem derecelerine göre "çok gizli", "gizli", "özel" ve "hizmete özel" şeklinde sınıflandırılmasını ve adlandırılmasıdır.

KGB'si bulunan personelin çalışma alanı dışında kalan gizlilik dereceli projelerde görev üstlenmesine veya gizlilik dereceli herhangi bir bilgi, belge veya malzemeye erişebilmesine izin verilmemektedir.

MSB Kişi Güvenlik Belgesi Sorgulama

Kişi Güvenlik Belgesine sahip personel için, kuruluşlar tarafından altı ayda bir düzenli olarak adli sicil takibi yapılır. Bu kapsamda, ilgili personelin “adli sicil ve arşiv kaydı” bulunmadığına dair yazılı beyanı yeterli kabul edilebilir. Ancak, bu personelin adli bir kovuşturmaya tabi tutulması, herhangi bir hüküm giymesi veya adli sicil takibi sonucunda bir sorun tespit edilmesi halinde, durum derhal Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına bildirilir. Makamdan görüş alınana kadar geçen süreçte, ilgili personelin gizlilik dereceli bilgi, belge, malzeme veya projelere erişimi engellenir.

KGB süresinin dolması veya kişinin kuruluştan ayrılması durumunda, personelin sahip olduğu KGB çalıştığı savunma sanayii kuruluşu tarafından, Milli Savunma Bakanlığı’na iade edilir.

Kişi Güvenlik Belgesi Başvurusu Nasıl Yapılır?

Savunma Sanayii Güvenliği Yönergesi'nin 5'inci bölümünde kişi güvenlik belgesi başvurularının nasıl yapılacağı düzenlenmiştir. Buna göre güvenlik soruşturması kapsamında, başvuru evraklarının Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik esaslarına uygun olarak düzenlenmesi gerekmektedir. Bu süreçte, fotokopi olmayan, fotoğraflı ve ıslak imzalı "Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Formu" ile birlikte "Nüfus Cüzdanı Sureti" hazırlanır.

Ayrıca, Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’nden alınmış ve düzenlenme tarihi 15 günü geçmemiş Adli Sicil Belgesi (biri asıl, ikisi onaylı fotokopi şeklinde) temin edilmelidir. Kişinin sicil kaydına rastlanması durumunda, mahkeme kararları gibi açıklayıcı belgelerin eklenmesi zorunludur. Bu evraklara, T.C. kimlik numarasını içeren nüfus cüzdanı fotokopisi eklenerek belgeler üç takım halinde sıralanır ve başvuru yazısına eklenir. Eksik ya da hatalı düzenlenmiş belgeler, başvuru sahibine üç ay içinde tamamlanmak üzere iade edilir; belirtilen süre içinde eksiklik giderilmezse başvuru iptal edilir.

Başvurular sırasında, son altı ay içinde çekilmiş vesikalık fotoğraflar, güvenlik soruşturması formuna uygun bir şekilde yapıştırılarak yetkililerce onaylanır. Evrakların kurallarına uygun hazırlanması, nüfus cüzdanı bilgilerinin adli sicil belgesindeki bilgilerle uyumlu olması ve resmî kurumlara hitaben düzenlenmiş olması gerekmektedir. Aksi durumlarda başvuru reddedilir. Güvenlik soruşturması sırasında adres değişikliği veya başvuru sahibine ulaşılamaması durumunda, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı gerekli belgeleri yeniden talep edebilir. İstenilen bilgiler yalnızca soruşturma amacıyla kullanılmakta olup gizliliği esas alınır. Başvuru evraklarının tamamı siyah klasörle ve eksiksiz bir şekilde iletilmek zorundadır; bireysel başvurular veya kargo yoluyla yapılan teslimatlar kabul edilmez.

Kişi Güvenlik Belgesi Ücreti Ne Kadar? Harç Alınır mı?

Kişi güvenlik belgesi için herhangi bir ücret veya harç alınmaz. Belge, kuruluşun talebi üzerine Millî Savunma Bakanlığı tarafından düzenlenir ve bu işlem karşılığında personelden ya da kuruluştan bedel istenmez. Başvuru sürecinde personelin karşılayacağı tek masraf, adli sicil belgesi ve vesikalık fotoğraf gibi evrakın temini sırasında oluşabilecek cüzi giderlerdir; adli sicil belgesi ise e-Devlet üzerinden ücretsiz alınabilmektedir.

Belge bedelsiz olduğu için, "kişi güvenlik belgesi ücreti" adı altında ödeme talep eden aracı kişi veya kuruluşlara itibar edilmemelidir. Belgenin kişisel başvuruyla alınması da mümkün olmadığından, "sizin adınıza KGB çıkaralım" şeklindeki teklifler uygulamada karşılığı bulunmayan taleplerdir.

Tesis Güvenlik Belgesi bakımından durum farklıdır. Savunma Sanayii Güvenliği Yönergesi, kuruluşun Tesis Güvenlik Belgesi başvurusunda firma dosyası ile tesislerin incelenmesi için ön inceleme ücreti, belgenin verilmesi uygun bulunduğunda ise belgelendirme ücreti ödenmesini öngörmüştür. Bu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve güncel tutarlar Millî Savunma Bakanlığının resmî internet sayfasında yayımlanır. Söz konusu ücret kuruluşa aittir; personelden tahsil edilmez ve kişi güvenlik belgesiyle ilgili değildir.

Belgenin düzenlenmemesi hâlinde açılacak iptal davasında ise avukatlık ücreti, yargılama harcı ve posta gideri gibi masraflar söz konusu olur. Dava sonunda haklı çıkılması hâlinde bu masrafların idareden tahsili talep edilebilir.

Savunma Sanayi Güvenlik Soruşturması

Savunma Sanayi Yönetmeliğine göre güvenlik soruşturması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması ve değerlendirilmesini ifade etmektedir. Güvenlik soruşturması, arşiv araştırması ve hukukî inceleme sonucunun uygun olması hâlinde, Milli gizlilik dereceli Kişi Güvenlik Belgesi talep edilen personele geçerlilik süresi de belirlenerek uygun gizlilik dereceli Kişi Güvenlik Belgesi tanzim edilecektir.

ASELSAN Kişi Güvenlik belgesi

5202 sayılı kanun çerçevesinde ASELSAN'da çalışacak personel hakkında 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması kanununda bahsi geçen süreç çerçevesinde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmaktadır. ASELSAN'da çalışacak personel hakkında sadece arşiv araştırması ile yetinilmeyip ayrıca güvenlik soruşturması da yapılmaktadır. Savunma sanayi güvenlik soruşturması yalnızca ASELSAN'la sınırlı olmayıp TAI, ROKETSAN, HAVELSAN, TUSAŞ, AYESAŞ, BAYKAR, FNSS, NUROL, OTOKAR, BMC, ASPİLSAN, Türk Trust, LEANARDO başta olmak üzere savunma sanayi alanında faaliyet gösteren şirketlerin neredeyse tamamını kapsamaktadır.

TAİ(TUSAŞ) Kişi Güvenlik belgesi

Kuruluşlar tarafından Kişi Güvenlik Belgesi talep edilen personel için Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamının talebi üzerine, mevzuata uygun olarak Millî İstihbarat Teşkilâtı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü veya mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yaptırılır. Sonuç, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına bildirilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu uygun olanlar ile hakkında belgelendirmeye engel teşkil edebileceği değerlendirilen tereddütlü hususlar bulunan personel için Kişi Güvenlik Belgesi tanzim edilip edilemeyeceğine ilişkin gerektiğinde hukuki mütalaa sonrası uygun bulunan kişilere, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı tarafından istenilen gizlilik derecesinde, en fazla 5 yıl süreyle geçerli Kişi Güvenlik Belgesi tanzim edilir.

ROKETSAN Kişi Güvenlik belgesi

Güvenlik soruşturması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması ve değerlendirilmesini ifade etmektedir. ROKETSAN ülkemizde gizlilik derecesinde çalışmalar yürüttüğü için ROKETSAN’da çalışan veya ilk defa çalışacak kişiler için güvenlik soruşturması yapılacaktır.

BAYKAR Kişi Güvenlik belgesi

Milli güvenliği doğrudan etkileyen stratejik önemi haiz kurum ve kuruluşların üst yöneticileri ile bu kurum ve kuruluşlar vasıtasıyla yürütülen projelerde görev alan kritik önemi haiz personel hakkında ilgili kamu kurum ve kuruluşunun talebi doğrultusunda ilgili kişinin yazılı muvafakati alınmak kaydıyla Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı ve/veya Emniyet Genel Müdürlüğüne güvenlik soruşturması veya arşiv araştırması yaptırılır.  Dolayısıyla BAYKAR Teknolojinin çalışmaları milli güvenliğimiz ile alakalı olduğundan bu kurumda çalışan veya ilk defa başvuran kişileri için güvenlik soruşturması yapılacaktır.

HAVELSAN Kişi Güvenlik belgesi

Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler için güvenlik soruşturması yapılacaktır. HAVELSAN ülkemiz açısından milli gizlilik derecesinde çalışan stratejik önemi haiz projelere sahip olduğundan dolayı, çalışan veya ilk defa başvuran kişiler için güvenlik soruşturması yapılacaktır.

KGB Sorgulama Nasıl Yapılır

KGB ne demek? 5202 sayılı Savunma Sanayii Güvenliği Kanunu uyarınca düzenlenmekte olup; personelin görevi gereği bilmesi gereken gizlilik dereceli bilgi, belge, proje veya malzemeye erişebilmesini veya bunların bulunduğu Kontrollü Oda, Kontrollü Bölge ve diğer gizlilik dereceli yer ve tesislere giriş izni sağlayan belgedir. ASELSAN, TAİ (Türk Havacılık Uzay Sanayii), ROKETSAN, HAVELSAN, BAYKAR, ASPİLSAN, AYEŞAS, FNSS gibi savunma sanayii kuruluşlarında çalışacak veya çalışmakta olan personel hakkında bu belge düzenlenir. KGB düzenlenmesi gereken personel hakkında ilgili savunma sanayi şirketi tarafından Milli Savunma Bakanlığı’na müracaat edilir. Milli Savunma Bakanlığı talebi üzerine mevzuata uygun olarak Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü veya mahalli mülki idare amirlikleri vasıtasıyla, personelin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması  yaptırılır. 

Milli Gizlilik Nedir?

Millî gizlilik derecesi: Bilmesi gereken kişiler dışındakilere açıklanması veya verilmesi, millî güvenlik ve ülke çıkarları bakımından sakıncalı görülen ve millî olan bilgi, belge ve malzemenin aşağıda ayrıntılı olarak dört grupta belirtilen gizlilik derecelerin ifade etmektedir.

1) ÇOK GİZLİ: İzinsiz açıklanması durumunda devletimizin güvenliğine, milletimize, ulusal varlık ve bütünlüğümüze, iç ve dış menfaatlerimiz ile müttefiklerimize hayati bakımdan son derece büyük zarar verebilecek, yabancı bir devlete fayda sağlayabilecek ve güvenlik bakımından olağanüstü sonuçlar doğurabilecek evrak, araç, gereç, bilgi, belge, proje, malzeme, tesis ve yerler için kullanılan gizlilik derecesini,

2) GİZLİ: İzinsiz açıklanması durumunda devletimizin güvenliğine, milletimize, ulusal varlık ve bütünlüğümüze, iç ve dış menfaatlerimize ciddi şekilde zarar verebilecek, saygınlık ve çıkarlarımızı sarsacak, yabancı bir devlete fayda sağlayabilecek nitelikte olan evrak, araç, gereç, bilgi, belge, proje, malzeme, tesis ve yerler için kullanılan gizlilik derecesini,

3) ÖZEL: İzinsiz açıklanması durumunda, devletimizin çıkar ve itibarını sarsacak, bir şahsın zarar görmesine neden olacak veya yabancı bir devlete fayda sağlayabilecek nitelikte olan evrak, araç, gereç, bilgi, belge, malzeme, tesis ve yerler için kullanılan gizlilik derecesini,

4) HİZMETE ÖZEL: Kapsadığı bilgiler bakımından "ÇOK GİZLİ", "GİZLİ" veya "ÖZEL" gizlilik dereceleriyle korunması gerekmeyen ancak, bilmesi gereken kişiler dışındaki şahıslar tarafından bilinmesi istenmeyen evrak, araç, gereç, bilgi, belge, proje, malzeme, tesis ve yerler için kullanılan gizlilik derecesini ifade etmektedir.

Bu dört derecenin dışında kalan, gizlilik derecesi taşımayan bilgi ve belgeler ise tasnif dışı olarak nitelendirilir. Tasnif dışı bilgiye erişim için kişi güvenlik belgesi aranmaz.

Kişi güvenlik belgesinde, personelin nüfuz edebileceği en üst gizlilik derecesi yazılır. Belgesi "GİZLİ" dereceli olan bir personel, "ÇOK GİZLİ" dereceli bilgi, belge veya projelere erişemez; bunun için belgesinin ilgili derecede yeniden düzenlenmesi gerekir.

NATO Kişi Güvenlik Belgesi

NATO finansmanlı ihalelerde firmalar tarafından kullanılan "NATO Güvenlik Belgesi" uygulaması kaldırılmıştır. Bunun yerine, "NATO ÖZEL" ve "NATO GİZLİ" gizlilik dereceli NATO ihalelerine katılmak isteyen firmaların NATO GİZLİ gizlilik dereceli Tesis Güvenlik Belgesi alması gerekmektedir. NATO GİZLİ TGB, bu belgeye sahip olan firmanın, konuşlanmış olduğu mekânın fizikî güvenlik önlemleri bakımından NATO tarafından aranan kriterleri karşıladığı ve firmanın "bilmesi gereken" prensibine göre NATO ile ilgili bilgi ve belgelere erişmesi söz konusu olan personelinin, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılarak olumlu sonuç alındığı anlamına gelmektedir.

Kişi Güvenlik Belgesi Davası

Kişi güvenlik belgesi olumsuz gelirse veya herhangi bir nedenle KGB düzenlenmez ise ilgili personel/personel adayı bu idari işlemin iptali istemi ile 60 gün içerisinde idari dava açmalıdır. Zira mevzuata uygun bir şekilde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yaptırılmamış ise KGB düzenlenmemesine ilişkin işlem hukuka aykırı hâle gelecektir.

KGB verilmesi işlemi sürecinde Millî Savunma Bakanlığı adına Teknik Hizmetler Genel Müdürlüğü (Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı) tarafından yürütülen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması işleminin iptaline ilişkin açılacak olan iptal davasında görevli mahkeme idare mahkemeleri olup yetkili mahkeme ise işlemi Milli Savunma Bakanlığı tesis ettiği için Ankara İdare Mahkemeleri olacaktır.

Dava, 5202 sayılı kanun gereğince kişi güvenlik belgesini düzenleyen kurum Milli Savunma Bakanlığı olduğu için MSB'ye karşı açılacaktır. Başka bir ifade ile ASELSAN, TAI, ROKETSAN, HAVELSAN, TUSAŞ, AYESAŞ, BAYKAR, FNSS, NUROL, OTOKAR, BMC, ASPİLSAN gibi personel adayının çalışacak olduğu savunma sanayi alanında faaliyet gösteren şirkete karşı dava açılmayacaktır.

Savunma sanayi alanında çalışan firma personellerinin daha önceden KGB'ye sahip olduğu ancak yenileme döneminde MSB tarafından tekrardan yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sürecinin olumsuz sonuçlandığı durumlarda personelin iş akdi şirket tarafından tek taraflı olarak feshedildiği durumlar söz konusu olmaktadır. İşte bu durumlarda şirkete karşı işe iade davası açılması gerekmektedir. İşe iade davası iş mahkemesinde açılacak olan bir hukuk davasıdır.

Kişi Güvenlik Belgesi Davasında Yürütmeyi Durdurma

KGB konulu iptal davasında yürütmeyi durdurma talep edilmesi oldukça önemlidir. Savunma sanayi alanında çalışan personel kendisini yetiştirmiş oldukça yüksek seviyede teknik bilgiye sahip kişiler olmaktadır. Çalışmış oldukları projeler alanında tek ya da önde gelen projeler olmakla birlikte personel de genel de kilit öneme sahip kişiler olmaktadır. Bu çerçevede düşünüldüğünde hem proje için hem de personel için söz konusu olan olumsuz durum telafisi mümkün olmayan zararlara sebebiyet vermesi ihtimal dahilindedir. Hal böyle olunca yürütmenin durdurulmasının şartlarının da oluştuğu gözetilerek mahkemece bu yönde karar verilmesi söz konusu olacaktır.

Kişi Güvenlik Belgesi Davası Emsal Kararlar

Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığı için kişi güvenlik belgesi düzenlenmeyen personelin açtığı davalarda, idari yargı istikrarlı biçimde somut ve kişiye özgü bir olumsuzluk bulunmadan yapılan değerlendirmeleri hukuka aykırı bulmaktadır. Aşağıda, bu alandaki uygulamayı doğrudan etkileyen kararlardan bazılarına yer verilmiştir.

Emsal kararlar, benzer nitelikteki uyuşmazlıklarda mahkemelerin yaklaşımını gösterir; ancak her dosya kendi somut delil durumuna göre değerlendirilir. Bir kararın lehe olması, aynı sonucun her olayda doğacağı anlamına gelmez. Konuya ilişkin genel çerçeve için güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlananlar için iptal davası içeriğimizi de inceleyebilirsiniz.

Kişi Güvenlik Belgesi Verilmeyecek Haller - Neden Olumsuz Sonuçlanır

5202 sayılı Savunma Sanayii Güvenliği Kanunu çerçevesinde çıkarılan Millî Savunma Bakanlığı Savunma Sanayii Güvenliği Yönergesi'nin "Kişi Güvenlik Belgeleri" başlıklı beşinci bölümünün 4'üncü maddesinde Kişi Güvenlik Belgesi Verilmeyecek Hâller düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre aşağıdaki kişilere kişi güvenlik belgesi verilmeyecektir:

1. Kasıtlı bir suç nedeniyle bir yıl veya daha fazla süreli hapis cezası alanlarla, cezası ya da mahkûmiyeti ertelenmiş, seçenek yaptırımlara çevrilmiş veya affa uğramış olsa bile; cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, her türlü sahtecilik, Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar, Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçları ile hırsızlık, yağma, nitelikli mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflas, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma, kullanmak amacıyla bulundurma, kabul etme, satın alma, kullanılmasını kolaylaştırma, imal ve ticaretini yapma, fuhuş, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, zimmet, irtikâp, rüşvet, görevi kötüye kullanma, göreve ilişkin sırrın açıklanması, iftira, suç uydurma, yalan tanıklık, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama, kaçakçılık, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanuna muhalefet suçlarından mahkûm olanlar,
2. Yukarıdaki bentte sayılan suçlar nedeniyle haklarında soruşturma veya kovuşturma yürütülenlerle hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiş olanlardan; mevcut bilgi, belge delil, görev safahatı gibi hususlar da dikkate alınarak yapılacak değerlendirme sonucunda kişi güvenlik belgesi verilmesi sakıncalı görülenler,
3. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununda belirtilen mavi kart uygulaması kapsamında olanların hakları saklı kalmak kaydıyla, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığından çıkanlar veya çıkarılanlarla yabancı uyruklu olanlar,
4. Herhangi bir sabotaj, isyan, casusluk, vatana ihanet hareketine katılanlar ve bu hareketlere katılanlara yardımda bulunanlarla, görevi olmaksızın ya da haklı bir sebebe dayanmaksızın herhangi sabotör veya casusla ya da hasım bir devletin temsilcileriyle temas kurmuş olanlar,
5. Sır saklayamamak, akıl hastalığı, alkoliklik, unutkanlık ve sara gibi güvenliği tehlikeye düşürecek durumları tespit edilenler,
6. Atatürk İlke ve İnkılâplarına aykırı davranışta bulunanlar.

Yukarıda tahdidi olarak sayılmış olan hususlar 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu ile birlikte dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

Kişi Güvenlik Belgesi Kimler Almalıdır?

Kişi güvenlik belgesi, personelin gizlilik dereceli bilgiye ve kontrollü alanlara erişebilmesi bakımından belirleyicidir. Belge, kişinin kendi başvurusuyla değil, çalıştığı ya da çalışacağı savunma sanayii kuruluşunun talebiyle düzenlenir. Bu nedenle "herkes alabilir" şeklinde bir uygulama bulunmamaktadır; belge, yalnızca görevi gereği gizlilik dereceli bilgiye nüfuz etmesi gereken personel için talep edilir.

Kişi güvenlik belgesinin çeşitleri nelerdir? Uygulamada KGB, birbirinden bağımsız iki ölçüte göre ayrılır:

Sıkça karşılaşılan bir yanlış bilgi: İnternette kişi güvenlik belgesinin "KG1, KG2, KG3, KG4" şeklinde dört sınıfa ayrıldığı, KG3'ün havacılık, KG4'ün liman çalışanlarına verildiği yönünde bilgiler dolaşmaktadır. 5202 sayılı Savunma Sanayii Güvenliği Kanunu, Savunma Sanayii Güvenliği Yönetmeliği ve MSY 317-2(C) Savunma Sanayii Güvenliği Yönergesi'nde böyle bir sınıflandırma bulunmamaktadır. Havacılık ve liman tesislerinde çalışanlar için öngörülen güvenlik belgeleri ise bu belgeden ayrı mevzuata tabidir ve kişi güvenlik belgesi ile karıştırılmamalıdır.

Kişi güvenlik belgesi başlıca şu personel bakımından gündeme gelir: savunma sanayii kuruluşlarında (ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN, BAYKAR, STM ve benzeri) gizlilik dereceli proje ve bilgilerle çalışan personel; bu kuruluşların hissedarları, yönetim kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticileri; savunma sanayii projelerinde görev alan alt yüklenici firma çalışanları; NATO gizlilik dereceli ihale ve projelerde görevlendirilecek personel.

Kişi Güvenlik Belgesi Geçerlilik Süresi Ne Kadardır?

Kişi güvenlik belgesi geçerlilik süresi belgenin alındığı sınıf ve kuruma göre farklılık gösterecektir. Genel olarak kişi güvenlik belgesi en fazla 5 yıldır. Ama dediğimiz gibi bazı belge sınıflarına göre daha az veya daha fazla olabilir. Kişi güvenlik belgesinin geçerlilik süresi dolmadan önce yenilenmesi gerekmektedir. Bu süreç ilke defa alınan kişi güvenlik belgesi ile benzer bir süreçtir. Başvuru kişi güvenlik belgesinin süresinin dolma tarihine yakın yapılır. Gerekli belgeler kurum tarafından belirlenir. 

Yenileme talebinin reddi, ilk başvurunun reddi ile aynı hukuki sonucu doğurur. Belgesi yenilenmeyen personelin iş sözleşmesi çoğu zaman işveren tarafından feshedilmektedir. Bu durumda iki ayrı dava gündeme gelir: belgenin yenilenmemesi işlemine karşı Millî Savunma Bakanlığına yönelik iptal davası ve feshe karşı işverene yönelik işe iade davası. İki davanın süreleri farklıdır ve birbirinden bağımsız işler; iptal davası 60 gün, işe iade davası için arabuluculuğa başvuru ise fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde yapılmalıdır.

Yenileme sürecinde kişilerin belli başlı şartları sağlaması gerekebilir. Bu şartları da sağladıktan sonra yapılan güvenlik soruşturması sonucunda yenilenmiş belge verilir ya da verilmez.  Bu yenileme süreci kişini işini kaybetmemesi açısından önemlidir. Bu yenileme süreci ile güvenlik soruşturması güncellik kazanır ve bu soruşturmada başarısız olanlara kişi güvenlik belgesi verilmez. 

Kişi Güvenlik Belgesi Neden Gereklidir?

Kişi güvenlik belgesi, belirli güvenlik önlemlerinin olmasını zaruri kılan sektörlerde veya faaliyetlerde çalışan kişilerin kolayca kimlik tespiti yapabilmesi, ulusal güvenliği tespit edebilecek kişilerin faaliyetlerini engellemesi ve genel olarak güvenliği tehdit eden faaliyetler engelleme konusunda daha etkin bir süreç sürdürmesi açısından gereklilik gösterir. 

Örneğin savunma sanayi tesisleri, limanlar, havacılık üsleri, kritik kamu binaları özel olarak korunması gereken yerlerin başında gelir. İşte bu gibi yerlerde çalışan yahut çalışacak kişilerin güvenliği tehdit edecek nitelikte olup olmadığının tespitini yapan kişi güvenlik belgesi işbu sebeple gereklidir. 

Bu belge ile sadece bu yerlerin güvenliği değil geniş çapta halkın da güvenliğinin sağlanması açısından önem arz etmektedir. Bu belge sayesinde halk için geri dönülmez olayların başlangıcı engellenebilmektedir. 

Gizlilik dereceli bilgi, belge, malzeme veya projeye etki etmeyecek (bahçıvan, temizlik görevlisi, şoför, stajyer vb.) kişiler hakkında kişi güvenlik belgesi başvurusu yapılmaz.

Kişi Güvenlik Belgesi Ne İşe Yarar?

Kişi güvenlik belgesi gizlilik dereceli kurumlarda çalışılmak için gereklidir. 5202 sayılı Savunma Sanayi Güvenliği Kanunu’nun m. 3/d fıkrası gereği; “Bilmesi gereken kişi; gizlilik dereceli bir bilgiyi, belgeyi, projeyi veya malzemeyi, ancak görevi gereği öğrenme ve kullanma sorumluluğu bulunan ve gerekli gizlilik derecesini haiz “Kişi Güvenlik Belgesi”nesahip kişiyi ifade eder.” Bir diğer deyişle kişi güvenlik belgesi; gizlilik dereceli bilgide, belgede, malzemede ve projede faal olma hakkı kazanan kişiyi ifade etmektedir.

KGB, görevi gereği bu unsurları öğrenme, unsurlara ulaşma ve geliştirme yetki ve sorumluluğu sağlamaktadır. Bu belge olmadan kişiler bu bilgilere erişim sağlayamaz. Güvenlik belgesi verilmediği halde tebliğ edilir. Özel savunma sanayii güvenlik soruşturması sebebiyle mesleğini yapamayan kişilerin tek yolu idari dava açmak olacaktır.

Kişi Güvenlik Belgesi Ne Kadar Sürer?

Kişi Güvenlik Belgesi çalıştığınız kurum tarafından Millî Savunma Bakanlığına başvuru yapılarak alınır. Kişiler hiçbir şekilde kişi güvenlik belgesi talep edemez. Kişi güvenlik belgesi verilmesi ortalama 5-6 ay sürmektedir. Bu süre talep edilen kişi sayısı ve kurum iç yazışmalarına göre 1 yıla kadar uzayabilmektedir.

Millî Savunma Bakanlığı Savunma Sanayii Güvenliği Yönergesi'nin beşinci bölümünde bu süreç şöyle düzenlenmiştir: “Kuruluşlar tarafından Kişi Güvenlik Belgesi talep edilen personel için Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamının talebi üzerine, mevzuata uygun olarak Millî İstihbarat Teşkilâtı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü veya mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yaptırılır.

Sonuç, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına bildirilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu uygun olanlar ile hakkında belgelendirmeye engel teşkil edebileceği değerlendirilen tereddütlü hususlar bulunan personel için Kişi Güvenlik Belgesi tanzim edilip edilemeyeceğine ilişkin gerektiğinde hukuki mütalaa sonrası uygun bulunan kişilere, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı tarafından istenilen gizlilik derecesinde, en fazla 5 yıl süreyle geçerli Kişi Güvenlik Belgesi tanzim edilir. Beş yıl sonunda yenilenmesi talep edilecek Kişi Güvenlik Belgesi için altı ay önceden yenileme talebinde bulunulur. Yenilemede de ilk başvuru gibi bütün işlemler aynen tekrar edilir. Kişi Güvenlik Belgesi yenilenmeyecek ise, süresinin bitimini müteakip en geç 15 gün içinde Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına iade edilir”

Kişi Güvenlik Belgesine sahip personelin, her altı ayda bir olmak üzere, Kuruluşlar tarafından adli sicil takibi yaptırılır. Kişi Güvenlik Belgesine sahip personelin adli kovuşturmaya maruz kalması veya herhangi bir sebeple hüküm giymesi ve/veya adli sicil takibi sonrasında bir problemle karşılaşılması hâlinde, bu durum ivedilikle Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına bildirilir. Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamının görüşü alınana kadar geçen süre içinde söz konusu personelin gizlilik dereceli bilgi, belge ve projeye nüfuz etmesi engellenir.

Millî Savunma Bakanlığı Kişi Güvenlik Belgesi Hangi Durumlarda Verilmez?

31 Ocak 2023’te değişerek yürürlüğe girmiş Milli Savunma Bakanlığının yayımlamış olduğu Savunma Sanayii Yönergesinin 5. Bölüm 4. Kısım’da düzenlenen Kişi Güvenlik Belgesi Verilmeyecek Haller başlıklı direktiflerde tek tek hangi haller KGB ihlalidir anlatılmıştır:

“a. Durumları aşağıdaki bentlere uyanlara Kişi Güvenlik Belgesi verilmez.

(1) Kasıtlı bir suç nedeniyle bir yıl veya daha fazla süreli hapis cezası alanlarla, cezası ya da mahkûmiyeti ertelenmiş, seçenek yaptırımlara çevrilmiş veya affa uğramış olsa bile; cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, her türlü sahtecilik, Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar, Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene

ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçları ile hırsızlık, yağma, nitelikli mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflas, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma, kullanmak amacıyla bulundurma, kabul etme, satın alma, kullanılmasını kolaylaştırma, imal ve ticaretini yapma, fuhuş, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, zimmet, irtikâp, rüşvet, görevi kötüye kullanma, göreve ilişkin sırrın açıklanması, iftira, suç uydurma, yalan tanıklık, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama, kaçakçılık, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanuna muhalefet suçlarından mahkûm olanlar,

(2) Yukarıdaki bentte sayılan suçlar nedeniyle haklarında soruşturma veya kovuşturma yürütülenlerle hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiş olanlardan; mevcut bilgi, belge delil, görev safahatı gibi hususlar da dikkate alınarak yapılacak değerlendirme sonucunda kişi güvenlik belgesi verilmesi sakıncalı görülenler,

(3) 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununda belirtilen mavi kart uygulaması kapsamında olanların hakları saklı kalmak kaydıyla, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığından çıkanlar veya çıkarılanlarla yabancı uyruklu olanlar,

(4) Herhangi bir sabotaj, isyan, casusluk, vatana ihanet hareketine katılanlar ve bu hareketlere katılanlara yardımda bulunanlarla, görevi olmaksızın ya da haklı bir sebebe dayanmaksızın herhangi sabotör veya casusla ya da hasım bir devletin temsilcileriyle temas kurmuş olanlar,

(5) Sır saklayamamak, akıl hastalığı, alkoliklik, unutkanlık ve sara gibi güvenliği tehlikeye düşürecek durumları tespit edilenler,

(6) Atatürk İlke ve İnkılâplarına aykırı davranışta bulunanlar.

(7) Millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyelik veya iltisakın ya da bunlarla irtibatı tespit edilenler.”

NATO Kişi Güvenlik Belgesi Nedir? Nereye ve Nasıl Başvurulur?

NATO kişi güvenlik belgesi, millî kişi güvenlik belgesinden ayrı bir belgedir; ikisi birbirinin diğer adı değildir. Millî KGB ulusal gizlilik dereceli bilgi ve projelere erişim için, NATO KGB ise NATO gizlilik dereceli bilgi ve projelere erişim için düzenlenir. Görevi her ikisini de gerektiren personel bakımından iki belgenin birlikte bulunması gerekir.

5202 sayılı Kanun kapsamındaki Millî ve NATO gizlilik dereceli kişi güvenlik belgesi düzenlenmesine ilişkin faaliyetlerde Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı yetkilidir. Bu Makam, Savunma Sanayii Güvenliği Yönergesi'nin tanımlar bölümünde belirtildiği üzere Millî Savunma Bakanlığı adına Teknik Hizmetler Genel Müdürlüğüdür. NATO gizlilik dereceli belgelendirme başvuruları, Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı Merkez Kurulu Başkanlığının yaptığı yetki devri çerçevesinde yine bu Makam tarafından kabul edilip yürütülür. NATO kişi güvenlik belgesi için güvenlik soruşturması, millî belgeye kıyasla daha kapsamlı ve ayrıntılı şekilde yapılmaktadır. NATO KGB verilmeyen kişiler 60 gün içinde idare mahkemesinde yürütmeyi durdurma davası açabilmektedir. Bu süre hak düşürücü bir süredir. Bu açılan dava sonucunda yürütmeyi durdurmaya karar verilirse kişi güvenlik belgesi geçici olarak düzenlenir. Bundan sonra dava esastan sonuçlanana kadar kişi mesleğini yapmaya devam eder. Nihai karar ile durum kesinlik kazanacaktır. 

“NATO GİZLİ” ve “NATO ÖZEL” dereceli şekilde olan NATO ihalelerine katılmak isteyen savunma sanayiyi sektöründe üretici olan firmalar “tesis güvenlik belgesi alması gerekmektedir. Burada çalışan kişiler de NATO kişi güvenlik belgesi almalıdır. Bu belgeler, Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı Merkez Kurulu Başkanlığının yetki devri çerçevesinde Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı (Millî Savunma Bakanlığı adına Teknik Hizmetler Genel Müdürlüğü) tarafından düzenlenir. Yabancı ortaklı kuruluşlarda, ortak veya yönetim kurulu üyelerinin NATO üyesi olmayan bir ülke mensubu olması hâlinde NATO Tesis Güvenlik Belgesi verilip verilemeyeceğine Dışişleri Bakanlığınca karar verilir. 

NATO gizlilik dereceleri, NATO uygulamalarında İngilizce; Türk makamları ve kuruluşları arasındaki NATO ile ilgili yazışmalarda ise Türkçe karşılıklarıyla kullanılır:

NATO Kişi Güvenlik Belgesi Hangi Hallerde Verilmez?

NATO Güvenlik komitesi tarafından hazırlanan ‘NATO Personnel Security Directive’ dökümanı Personel Güvenlik Kleransının Kriterleri başlığı altında düzenlenen NATO Kişi Güvenlik Belgesi için gerekli olan haller şu şekilde açıklanmıştır:

“Bir kişiye PSC (Personnel Security Clerance) verilmesi ve Kişi Güvenlik Belgesinin muhafazası için bireyin sadakatini, güvenilirliğini değerlendirmek için temel kriterleri içermektedir. Bu paragraflar, potansiyel güvenlik endişelerine yol açabilecek karakter ve koşulları ele almaktadır.

Kriterler ulusal mevzuata uygun olarak, bireyin eşinin, birlikte yaşayan kişinin veya yakın aile üyesinin karakterleri, davranışları ve halleri için geçerli olmasına rağmen, bireyin uygunluk durumu söz konusuyken dikkate alınmalıdır.

Bu kriterler bireyin veya eşinin, birlikte yaşadığı kişinin ve uygun olduğu hallerde ve ulusal mevzuata uygun olarak yakın aile üyesi için uygulanmalıdır:

(a) Bir casusluk, terörizm, sabotaj, vatana ihanet eylemini gerçekleştirmek (veya gerçekleştirmeye teşebbüs etmek) için başkasıyla irtibatta olmamak, yardımda bulunmamak, veya isyana kalkışmamak;

(b) NATO / NATO ülkelerince resmi görev olarak yetkilendirilmedikçe; yabancı ulusların istihbarat de dahil olmak üzere, kurumlarının veya yabancı millet temsilcilerinin, yani terörist, sabotajcı vb. kişilerden oluşan dernek, vakfa dahil olmamak.

(c) şiddet içeren, yıkıcı veya başka yollarla herhangi bir örgütün üyesiyse veya geçmişte üyesi olmuşsa; yasa dışı yollardan üye ülkelerin hükümetlerini devirmeyi amaçlayan veya üye ülkelerin hükümet biçiminde bir değişiklik yaratmaya çalışan örgütün üyesi olmamak;

(d) üst paragrafta tanımlanan herhangi bir kuruluşun destekçisi olmaması veya yakın zamanda destekçisi olmamak,

(e) önemli bilgileri kasten gizlemiş, yanlış sunmuş veya tahrif etmişse, özellikle güvenlik niteliğinde olan ama özel nitelikte olmayan veya personel sayısını tamamlarken güvenlik görüşmesi sırasında kasıtlı olarak yalan söyleyen;

(f) cezayı gerektiren bir suçtan veya mutat suç teşkil eden suçlardan hüküm giymiş olmamak ya da ciddi mali zorluklara ya da açıklanamayan bir zenginlik; veya var alkol bağımlılığı öyküsü, yasa dışı uyuşturucu kullanımı ve/veya yasal uyuşturucuların kötüye kullanımıgeçmişi olmamak;

(g) şantaj veya baskıya karşı savunmasız kalma riskini doğurabilecek her türlü cinsel suiistimal de dahil olmak üzere herhangi bir davranışta bulunmamış olmak;

h) Eylemle veya konuşma yoluyla sahtekârlık, sadakatsizlik, güvenilmezlik göstermemek

(i) güvenlik düzenlemelerini ciddi şekilde veya tekrar tekrar ihlal etmişse veya iletişim bilgi sistemleri ile ilgili yetkisiz bir faaliyete teşebbüs etmek ya da başarılı olmak;

(j) Kendi kararında veya güvenilirliğinde önemli kusurlara neden olabilecek ya da istemeden, potansiyel bir güvenlik riski yaratabilecek hastalıktan ya da zihinsel/duygusal durumdan muzdarip olmamak veya acı çekmiş olmamak (Bu gibi durumlarda yetkili tıbbi tavsiye aranmalıdır); 

(k) Yabancı istihbarat teşkilatlarına, terörist gruplara veya diğer yıkıcı örgütlere, çıkarları NATO / NATO ülkelerinin çıkarlarını tehdit edebilecek kişilere karşı savunmasız olabilecek yakın akrabalar veya bunların aracılığıyla baskıya maruz kalmamak.”

Milli / NATO Kişi Güvenlik Belgesi verilmesine yönelik mevzuat kriterleri açık bir şekilde belirlenmiştir. Bu belgelerin verilmesinde sorumlu olan idari makamlardır. Bu yetkilerini hukuka uygun kullanmaları bir zorunluluktur. Ancak bu yetkiler sınırsız değildir. İdarenin bu kapsamda uyguladığı tüm işlemlere binaen idari yargıda dava açma hakkınız bulunmaktadır. Bunun için öncelikle hukuksuz işlem yaptığını düşündüğünüz idareye karşı 60 gün içinde yürütmeyi durdurma talepli iptal davası açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü olmakla birlikte süre geçtiği an hakkınız da kaybolacaktır. 

KİŞİ GÜVENLİK BELGESİ İŞLEMLERİNDE SIKÇA SORULAN SORULAR

Kişi Güvenlik Belgesi İşlemlerinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Nelerdir?

• Kişi Güvenlik Belgesi başvuru evrakı, her personel için üç takım hâlinde harmanlanarak siyah klasörle gönderilir; kargo ile veya kişi adına yapılan gönderiler kabul edilmez.
• Kişi Güvenlik Belgesi, Tesis Güvenlik Belgesi ile eş zamanlı olacak şekilde yapılmalıdır.
• Yabancı uyruklu personel için yapılan klerans talebi uyruğu olduğu ülkesinden temin edilerek Makama ibraz edilmelidir.
• Kişi Güvenlik Belgesi için müracaatta bulunan şirket, kurum, kuruluş ve kişiler 5202 sayılı Savunma Sanayi Güvenliği Yönetmeliği ve MSY 317-2(C) Milli Savunma Bakanlığı Savunma Sanayi Güvenliği Yönergesi kapsamında yer alan Kişi Güvenlik Belgesi’ne ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmekten sorumludur.
• Kişi Güvenlik Belgesinin düzenlenmiş olması, 02.10.1981 tarih ve 2531 sayılı “Kamu Görevlerinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkında Kanun” kapsamına dâhil olan kişiler için şirket, kurum ve kuruluşların yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
• Gizlilik dereceli bilgi, belge, malzeme veya projeye nüfuz etmeyecek olan personel (5188 sayılı Kanun kapsamında görevlendirilen güvenlik görevlisi, bahçıvan, temizlik görevlisi, yemekhane görevlisi, şoför, stajyer, bekçi, sağlık görevlisi, muhasebe personeli vs.) için Kişi Güvenlik Belgesi müracaatı yapılmaz.

Kişi Güvenlik Belgesi Sorgulama Nasıl Yapılır?

Kısa yanıt: Kişi güvenlik belgesi e-Devlet üzerinden sorgulanamaz. Millî Savunma Bakanlığı'nın kişilerin kendi başvuru sonucunu görebileceği bir sorgulama ekranı bulunmamaktadır. "MSB kişi güvenlik belgesi sorgulama", "KGB sorgulama" veya "kişi güvenlik belgesi e-Devlet" şeklinde aranan bir çevrimiçi sistem mevcut değildir.

Kişi güvenlik belgesi sorgulama işlemi, belgenin düzenlenmesi sürecini yürüten kurum ve başvuruyu yapan savunma sanayii kuruluşu üzerinden takip edilir. Başvuru kişi adına değil kuruluş adına yapıldığı için, sonuç da kuruluşa bildirilir. Personel, sürecin durumunu çalıştığı ya da işe başlayacağı şirketin insan kaynakları veya tesis güvenlik yetkilisi (TGY) biriminden öğrenir. Belgenin düzenlenmemesi hâlinde bu durum yine kuruluş aracılığıyla ilgiliye bildirilir.

Sonucun olumsuz olduğunu öğrenen personelin, işlemin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içinde iptal davası açma hakkı bulunur. Bu süre hak düşürücüdür; ayrıntı için aşağıdaki Kişi Güvenlik Belgesi Davası bölümüne bakınız.

KGB Numarası / No Sorgulama Nedir?

Düzenlenen her kişi güvenlik belgesinin kendine özgü bir belge numarası bulunur. Bu numara, belgenin hangi personel adına, hangi gizlilik derecesinde ve hangi geçerlilik süresiyle düzenlendiğini gösteren kayıt bilgisidir. Uygulamada "KGB numarası sorgulama" veya "KGB no sorgulama" ifadeleriyle aranan işlem, çoğunlukla belgenin geçerli olup olmadığının teyididir.

Belge numarası üzerinden kişilerin kendi başlarına yapabileceği bir çevrimiçi sorgulama bulunmamaktadır. Numara ile teyit, yalnızca kuruluşun tesis güvenlik yetkilisi tarafından Millî Savunma Bakanlığı ile yürütülen yazışma üzerinden yapılabilir. Belgenin aslı personelde değil, çalıştığı kuruluşun güvenlik biriminde muhafaza edilir; personel belgeyi kimlik kartı gibi taşımaz ve resmî işlemlerde kimlik yerine kullanamaz.

Kişi Güvenlik Belgesi Ne Kadar Sürede Çıkar?

Kişi güvenlik belgesi ortalama 5-6 ayda çıkar. Bu süre, talep edilen personel sayısına, kurum içi yazışmaların yoğunluğuna ve güvenlik soruşturmasının kapsamına göre 1 yıla kadar uzayabilmektedir. Buna karşılık mevzuatta soruşturmayı yapan birimler için azami süre öngörülmüştür. Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 11'inci maddesinin yedinci fıkrasına göre, talebin ilgili kuruma ulaşmasından itibaren arşiv araştırması sonuçları en geç 30 iş günü, güvenlik soruşturması sonuçları en geç 60 iş günü içinde talep eden kuruma bildirilir. Uygulamadaki 5-6 aylık süre; kuruluşun evrak hazırlaması, Millî Savunma Bakanlığına iletilmesi, değerlendirme ve belgenin tanzimi aşamalarının tamamını kapsadığı için bu yasal süreden uzundur.

Sürenin büyük bölümünü güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması aşaması oluşturur; bu aşamanın kendi işleyişi ve süresi için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ne kadar sürer içeriğimize bakabilirsiniz. Süreci uzatan en yaygın sebep, evrakın mevzuata uygun düzenlenmemesidir. Adli sicil belgesinin düzenlenme tarihinin 15 günü aşması, nüfus cüzdanı bilgilerinin adli sicil belgesiyle uyuşmaması veya belgelerin resmî kuruma hitaben alınmamış olması, başvurunun iade edilmesine yol açar.

Kişi Güvenlik Belgesi Nelere Bakılır?

Kişi güvenlik belgesi nelere bakılır sorusunda esas alınan unsurlar; kimlik bilgileri, adli kayıtlar, arşiv araştırması sonuçları, görevle bağlantılı riskler ve güvenlik açısından değerlendirme gerektiren hususlardır. Kişinin savunma sanayii projelerinde çalışmaya uygunluğu, gizlilik dereceli alanlara erişim ihtiyacı ve görev güvenliği birlikte incelenir.

• Kimlik ve nüfus kayıt bilgileri
• Adli ve idari kayıtlar
• Görev alanı ve erişim ihtiyacı
• Gizlilik dereceli bilgiye temas durumu
• Kurumsal güvenlik riski değerlendirmesi

Adli Sicil Kaydı ve HAGB Kararı Kişi Güvenlik Belgesini Engeller mi?

Adli sicil kaydı, güvenlik soruşturmasında en çok tartışma yaratan başlıktır. Mevzuat, belirli suçlardan mahkûm olanlar bakımından belgenin verilmeyeceğini açıkça düzenlemiştir. Buna karşılık, hakkında yalnızca soruşturma veya kovuşturma yürütülenler ile hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar verilmiş olanlar bakımından doğrudan bir yasak öngörülmemiş; mevcut bilgi, belge, delil ve görev safahatı dikkate alınarak ayrı bir değerlendirme yapılması esası benimsenmiştir.

Uygulamada bu değerlendirme çoğu zaman kişi aleyhine, gerekçesiz biçimde yapılmaktadır. Oysa Anayasa Mahkemesi, soruşturmayı yürüten birimlerin HAGB ve takipsizlik kayıtlarına erişimini öngören düzenlemeyi iptal etmiştir. Bu nedenle, kesinleşmiş bir mahkûmiyet bulunmadığı hâlde yalnızca HAGB kararına veya takipsizlikle sonuçlanmış bir dosyaya dayanılarak belgenin düzenlenmemesi, iptal davasında öne sürülebilecek güçlü bir hukuka aykırılık sebebidir. Sabıka kaydının bulunması hâlinde, başvuru evrakına mahkeme kararı gibi açıklayıcı belgelerin eklenmesi de zorunludur.

Kişi Güvenlik Belgesinde Aile Bireylerine ve Akrabalara Bakılır mı?

Güvenlik soruşturması, esas olarak kişinin kendisi hakkında yapılır. Bununla birlikte uygulamada, eş ve birinci derece yakınlar ile amca, dayı gibi akrabalar hakkındaki istihbari bilgilerin de değerlendirmeye alındığı ve bu nedenle olumsuz sonuç doğduğu görülmektedir.

İdari yargı bu uygulamayı istikrarlı biçimde denetlemektedir. Danıştay 12. Dairesi, amcası ve dayısının terör örgütü üyesi olduğu iddiasıyla güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandırılan uzman erbaş kursiyeri hakkındaki işlemi, kişiye atfedilebilecek somut bir olumsuzluk ortaya konulmadığı gerekçesiyle hukuka aykırı bulmuştur. Cezaların şahsiliği ilkesi gereğince, yakın akrabanın durumu tek başına belgenin düzenlenmemesinin gerekçesi olamaz. NATO kişi güvenlik belgesi bakımından ise ilgili NATO düzenlemeleri, eş ve birlikte yaşanan kişinin durumunun da ulusal mevzuata uygun olarak dikkate alınabileceğini öngörmektedir.

Askerlik Durumu, Çifte Vatandaşlık ve Yabancı Uyruk

Askerlik durumu tek başına kişi güvenlik belgesinin düzenlenmesine engel değildir; askerlik hizmetini yapmamış veya tecil ettirmiş olmak mevzuatta sayılan engel hâller arasında yer almaz. Ancak askerlik döneminde tesis edilmiş disiplin işlemleri veya adli süreçler, genel değerlendirmenin parçası hâline gelebilir.

Vatandaşlık bakımından kural açıktır: kişi güvenlik belgesi yalnızca Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan personel için talep edilebilir. Türk vatandaşlığından çıkanlar veya çıkarılanlar ile yabancı uyruklu olanlara belge düzenlenmez; 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu kapsamındaki mavi kart hamillerinin hakları saklıdır. Çifte vatandaşlık hâlinde ise kişinin ilk vatandaşlığının Türkiye Cumhuriyeti olmaması durumunda belge verilmemektedir. Yabancı uyruklu personel için, uyruğunda bulunduğu ülkeden klerans temin edilmesi ve Proje Makamı ile Millî Savunma Bakanlığından ayrıca izin alınması gerekir.

KGB Kısaltması, Yazım Varyantları ve Sık Karıştırılan Kavramlar

Kişi güvenlik belgesi, arama motorlarında ve günlük kullanımda birbirinden farklı biçimlerde yazılmaktadır. Aşağıdaki tablo, aynı belgeyi işaret eden yazımlar ile bu belgeyle karıştırılan ayrı kavramları göstermektedir.

Not: "KGB" kısaltması, dünya genelinde daha çok eski Sovyetler Birliği'nin istihbarat teşkilatını (Komitet Gosudarstvennoy Bezopasnosti) çağrıştırmaktadır. Bu sayfa, Türkiye'de savunma sanayii personeline düzenlenen kişi güvenlik belgesini konu almaktadır; adı geçen istihbarat teşkilatıyla bir ilgisi bulunmamaktadır.

KGB Açılımı / KGB Nedir?

KGB açılımı kişi güvenlik belgesi anlamına gelir. KGB nedir sorusunun kısa yanıtı, savunma sanayii alanında çalışan personelin gizlilik dereceli bilgi, belge, proje ve tesislere erişim hakkını gösteren güvenlik temelli izin belgesi olmasıdır. Bu belge, görevle doğrudan bağlantılı erişim gereksinimi bulunan personel için düzenlenir.

KGB Belgesi Nedir?

KGB belgesi nedir sorusu, uygulamada çoğu zaman güvenlik incelemesi tamamlandıktan sonra düzenlenen resmi uygunluk belgesini ifade eder. Belge, çalışanın belirli bir savunma sanayii görevinde yer alabilmesi için gerekli güvenlik koşullarını taşıdığını gösterir. Belge olmadan erişim gerektiren alanlarda görevlendirme yapılması mümkün olmayabilir.

KGB Gizlilik Derecesi Nedir?

KGB gizlilik derecesi, personelin hangi seviyedeki gizlilik dereceli bilgi ve alanlara erişebileceğini ifade eder. Derece, kişinin talebine göre değil, görevinin gerektirdiği erişim ihtiyacına göre belirlenir ve her personel için aynı düzeyde uygulanmaz. Kontrollü oda, kontrollü bölge ve benzeri alanlara giriş yetkisi de bu dereceye göre şekillenir.

Uygulamada en çok gözden kaçan kural: Kişi güvenlik belgesi, kuruluşun Tesis Güvenlik Belgesinin gizlilik derecesinden daha üst bir derecede düzenlenemez. Belgenin derecesi, Tesis Güvenlik Belgesinin eşiti veya alt seviyesinde olabilir. Ayrıca ÇOK GİZLİ dereceli bilgi, belge, malzeme veya projeye erişim için belgelendirme, Proje Makamının oluru ve teklifi çerçevesinde Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamının yetkisindedir.

Belgede yer alan gizlilik derecesi, mevzuatta öngörülen dört dereceden biridir: Çok Gizli, Gizli, Özel ve Hizmete Özel. Personel, belgesinde yazılı olan dereceye kadar olan bilgi, belge, malzeme ve projelere nüfuz edebilir; daha üst dereceli bir bilgiye erişmesi gerektiğinde belgenin ilgili derecede yeniden düzenlenmesi talep edilmelidir. Derecelerin ayrıntılı karşılaştırması için yukarıdaki Millî Gizlilik Nedir? bölümüne bakabilirsiniz.

Kişi Güvenlik Belgesinin Mevzuat Dayanağı

Kişi güvenlik belgesine ilişkin düzenlemeler tek bir metinde toplanmamıştır. Uygulamada başvurulan temel mevzuat şunlardır:

5202 Sayılı Savunma Sanayii Güvenliği Kanunu ile İlişkisi

5202 sayılı Savunma Sanayii Güvenliği Kanunu ile kişi güvenlik belgesi arasında doğrudan bağlantı bulunur. Kanun, savunma sanayii alanındaki gizlilik dereceli iş ve işlemlerde görev alacak personelin güvenlik bakımından değerlendirilmesini esas alır. Belge, bu güvenlik sisteminin uygulama araçlarından biri olarak kullanılır.

Değerlendirme Komisyonu ve Kişisel Verilerin Saklanma Süresi

7315 sayılı Kanun, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi için Değerlendirme Komisyonu kurulmasını öngörür. Komisyon; bakanlıklarda bakan yardımcısının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimlerinden birer üyenin katılımıyla başkan dâhil en az beş kişiden ve tek sayıda oluşur. Millî güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakkındaki değerlendirme de ilgili bakanlık ya da kamu kurumu bünyesindeki Değerlendirme Komisyonunca yapılır.

Kanun ayrıca, soruşturma birimlerinin Komisyona yorum içermeyen olgusal verileri iletmesini; Komisyonun ise nesnel ve gerekçeli değerlendirmesini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunmasını zorunlu kılar. Bu hüküm, olumsuz işlemlere karşı açılan davalarda gerekçe denetiminin dayanağını oluşturur.

Elde edilen kişisel veriler, işlenme amacının ortadan kalkması hâlinde veya her durumda iki yılın sonunda silinir ve yok edilir. Ancak işleme karşı dava açılmışsa, karar kesinleşmeden veriler silinemez ve yok edilemez; mahkemenin talebi hâlinde ilgili kurum tarafından karşılanır. Dava açmayı düşünen personel bakımından bu hüküm önemlidir: dava açılmadığı takdirde iki yılın sonunda delil niteliğindeki kayıtlara ulaşmak mümkün olmayabilir.

7315 Sayılı Kanun ile KGB Arasındaki İlişki Nedir?

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu, kamu ve belirli özel alanlarda yapılan güvenlik incelemelerinin genel çerçevesini oluşturur. Kişi güvenlik belgesi ise savunma sanayii alanına özgü değerlendirme ihtiyacı nedeniyle ayrıca önem taşır. İki düzenleme birlikte, personelin güvenlik yönünden uygunluğunun incelenmesinde tamamlayıcı rol oynar.

MSB KGB Sorgulama / Başvuru Süreci Nasıldır?

MSB KGB sorgulama ifadesi, başvuru ve sonuç sürecinde Millî Savunma Bakanlığı'nın rolünü anlatır. Savunma sanayii kuruluşu, personel için talebi Bakanlığın ilgili birimine iletir; güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması tamamlandıktan sonra uygun bulunan personel adına belge düzenlenir. Sonucun takibi işveren kurumun güvenlik veya insan kaynakları birimi üzerinden yapılır.

Sıkça sorulan bir soru: "MSB sonucu çıktıktan sonra KGB sonucu çıkar mı?" Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının sonuçlanması ile kişi güvenlik belgesinin düzenlenmesi aynı an değildir. Soruşturma sonucu Bakanlığa ulaştıktan sonra, hakkında olumsuzluk bulunan personel için belgenin düzenlenip düzenlenmeyeceği ayrıca değerlendirilir; gerektiğinde hukuki mütalaa alınır. Bu nedenle soruşturmanın tamamlanması ile belgenin eline ulaşması arasında birkaç hafta ilâ birkaç ay geçebilir.

Savunma Sanayii Güvenlik Soruşturması Hangi Kurumlarca Yapılır?

Savunma sanayii güvenlik soruşturması hangi kurum yapar sorusunda tek bir kurum yerine birden fazla yetkili birim öne çıkar. Süreçte Milli Savunma Bakanlığı’nın talebi üzerine ilgili güvenlik ve istihbarat birimleri devreye girebilir. Arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması birlikte yürütülerek personelin uygunluğu değerlendirilir.

• Milli Savunma Bakanlığı
• Milli İstihbarat Teşkilatı
• Emniyet birimleri
• Mahalli mülki idare birimleri

Hangi Hallerde Kişi Güvenlik Belgesi Gerekmez?

Kişi güvenlik belgesi, her personel için zorunlu değildir. Görev gereği gizlilik dereceli bilgiye ulaşmayan ya da kontrollü alanlara girmeyen çalışanlar bakımından belge istenmeyebilir. Temizlik, yemek hizmeti, şoförlük, bakım desteği ve benzeri görevlerde ihtiyacın bulunup bulunmadığı, pozisyonun niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.

Savunma Sanayii Kurumlarına Göre Uygulama Nasıl Değerlendirilir?

ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, BAYKAR ve benzeri kurumlarda temel güvenlik mantığı ortaktır; ancak proje yapısı, tesis düzeni ve görev tanımı farklılık gösterebilir. Bu nedenle başvuru evrakı, erişim ihtiyacı ve görev kapsamı kurumdan kuruma değişebilir. Ortak amaç, gizlilik dereceli alanlarda görev yapacak personelin uygunluğunu sağlamaktır.

Başvuru Sırasında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Nelerdir?

Başvuru sürecinde kimlik, adres, çalışma geçmişi ve iletişim bilgilerinin doğru verilmesi önem taşır. Eksik veya çelişkili bilgiler değerlendirme sürecini uzatabilir. Personelin görevi ile belge ihtiyacı arasında uyum bulunması gerekir. Kurum tarafından istenen ek bilgi ve belgelerin zamanında iletilmesi sürecin düzenli ilerlemesine yardımcı olur.

• Bilgilerin güncel ve doğru olması
• Görev tanımının açık belirtilmesi
• İstenen evrakların eksiksiz sunulması
• Kurumsal bildirimlerin takip edilmesi

Kişi Güvenlik Belgesi ile Güvenlik Soruşturması Aynı Şey midir?

Kişi güvenlik belgesi ile güvenlik soruşturması aynı kavramlar değildir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, personelin uygunluğunu inceleyen süreçtir. Kişi güvenlik belgesi ise bu inceleme sonucunda savunma sanayii alanında görev yapmaya elverişliliği gösteren belge niteliği taşır. Süreç ve sonuç birbirinden ayrılır.

Belge Düzenlendikten Sonra Kullanım Alanı Nedir?

Belge düzenlendikten sonra personel, yalnızca görevinin gerektirdiği ölçüde gizlilik dereceli bilgi, belge, proje ve alanlara erişim sağlayabilir. Yetki kapsamı, belgenin varlığı kadar çalışılan birimin güvenlik kurallarına da bağlıdır. Belge, sınırsız erişim değil, görevle sınırlı bir güvenlik yetkisi oluşturur.

Belge İptali veya Geçerliliğin Sona Ermesi Mümkün müdür?

Kişi güvenlik belgesi, görev şartlarının değişmesi, personelin pozisyonunun farklılaşması veya güvenlik bakımından yeni bir değerlendirme gerekmesi halinde yeniden ele alınabilir. Savunma Sanayii Güvenliği Yönergesi, belgenin iptalini gerektiren hâlleri açıkça saymıştır:

• Belgenin kaybedilmesi (hükümsüzlük ilanının ülke genelinde tirajı yüksek üç gazeteden birinde yayımlanması ve kuruluşça tutanak tutulması şartıyla)
• Belgenin geçerlilik süresi içinde yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması
• Belge verilmesi için aranan şartlardan birinin sonradan kaybedildiğinin veya hiç sağlanmadığının anlaşılması
• Personelin, belgenin verilmesinden sonra güvenlik usul ve kurallarına uymadığının kuruluşça bildirilmesi
• Akademisyen personelin görev aldığı projenin bitmesi ya da personelin kuruluştan veya belgeyi gerektiren görevinden ayrılması
• Kuruluşun Tesis Güvenlik Belgesinin ve/veya Üretim İzin Belgesinin iptal edilmesi (bu hâlde kuruluştaki tüm belgeler kapsanır)
• Belgenin süresinin dolması ve zamanında yenileme talebinde bulunulmaması

Belgenin gizlilik derecesinin indirilmesi, yükseltilmesi veya iptali Proje Makamı ya da kuruluş tarafından talep edilebilir; ancak nihai karar Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamının değerlendirmesine bağlıdır. İptal işlemi de bir idari işlemdir ve hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa tebliğden itibaren 60 gün içinde iptal davasına konu edilebilir.