Hakaret Nedeniyle Manevi Tazminat Davası

Hakaret Nedeniyle Manevi Tazminat Davası nedir, Hakaretten dolayı manevi tazminat davası açılabilir mi? Hakaretten dolayı ne kadar tazminat alırım? Küfür ve hakaret cezası kaç TL? sorularınıza kapsamlı yanıtlar verdiğimiz makalemizle sizlerleyiz.

Öncelikle Hakaret suçu nedir kısaca göz atalım:

Hakaret Suçu 

Hakaret suçu şerefe karşı suçlar başlığı altında Türk Ceza Kanunu 125.maddesi ve devamındaki maddelerde düzenlenmiştir. Burada daha detaylı anlattık: Hakaret Suçu ve Cezası – TCK 125

Madde 125- (1) Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir. 

(2) Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur. 

(3) Hakaret suçunun; 

a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı, 

b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı, 

c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle, İşlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz. 

(4) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır. 

(5) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi hâlinde suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır. Ancak, bu durumda zincirleme suça ilişkin madde hükümleri uygulanır.

Hakaret suçu şikayete tabi bir suç olup 6 ay içerisinde şikayette bulunulmadığı takdirde mağdurun şikayet hakkı düşer. Söz konusu şikayet süresi ise failin kim olduğunun öğrenildiği zamandan itibaren işlemeye başlar. Hakaret suçu mağdurunun ölmesi yahut öldükten sonra kişinin hatırasına hakaret edilmesi durumlarında  ölenenin ikinci dereceye kadar alt ve üstsoyu, eşi ve kardeşleri şikayette bulunma hakkına sahiptir. 

Hakaret suçunun şikayete bağlılığının istisnasını ise “kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret” oluşturur. Zira kamu görevlisi herhangi bir şikayette bulunmasa yahut şikayetinden vazgeçse dahi yargılamaya devam olunur.

Hakaret Suçu Nedeniyle Tazminat Davası

Kişilik hakları kişinin, “kişiliğini oluşturan tüm değerler” üzerindeki hakları olarak tanımlanabilir. Bu çerçevede kişinin şerefi, onuru, insanların gözündeki itibarı, namusu, lekelenmeme hakkı, özel hayatının gizliliği, özel veya mesleki sırları gibi tüm değerleri kişilik hakları kapsamındadır. 

Hakaret fiili ise kişilik hakları içerisinde ‘şeref ve haysiyet’ olarak adlandırılan haklara haksız saldırı oluşturmakla birlikte kişilik haklarını ihlal eden eylemlerin başında gelmektedir. 

Zira hakaret fiili hukuk düzeni karşısında haksız fiil teşkil etmekle birlikte ceza hukuku bakımından da suç oluşturmaktadır.

Kişilik hakları hakaret nedeniyle haksız saldırıya uğrayan kişinin hakları hukuk düzeni tarafından korunmakta olup dayanağını ise Türk Medeni Kanununu 24. ve 25.maddelerinden almaktadır;

Madde 24- Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir. Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır. 

Madde 25- Davacı, hâkimden saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini, sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir. 

Davacı bunlarla birlikte, düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayımlanması isteminde de bulunabilir. 

Davacının, maddî ve manevî tazminat istemleri ile hukuka aykırı saldırı dolayısıyla elde edilmiş olan kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre kendisine verilmesine ilişkin istemde bulunma hakkı saklıdır. 

Manevî tazminat istemi, karşı tarafça kabul edilmiş olmadıkça devredilemez; mirasbırakan tarafından ileri sürülmüş olmadıkça mirasçılara geçmez. 

Davacı, kişilik haklarının korunması için kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir.   

Söz konusu dayanak maddelerden de anlaşıldığı üzere hakaret sebepli haksız saldırı nedeniyle uğranılan mağduriyetin giderilmesi veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayınlanması istemi Türk Medeni Kanunu’nun 25/2. Maddesi uyarınca istenebilir.

Kişilik haklarına saldırının sona ermesine karşın olumsuz etkilerin devam etmesi halinde ise saldırının hukuka aykırılığının tespiti ve hak ihlali gerekçesiyle tazminat sorumluluğuna gidilebilir. Bu tazminatın yasal dayanakları bir yandan MK 25/3.maddesi iken, diğer yandan Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesidir.

Madde 58- Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir.

Hakaret fiili kişilik haklarına zarar verdiği için özel hukuk anlamında tazminat sorumluluğunu gerektirebilen haksız fiil niteliğinde olup kusur unsurunu barındırmaktadır. Türk Borçlar Kanunu 49.maddesi haksız fiilden kaynaklı sorumluluğun doğması için gerekli unsurları;

Madde 49- Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.

Hükmü ile belirtmiş bulunmakta olup hakaret eylemi neticesinde bir kişiyi zarara uğratan kimse, bu zararı gidermekle yükümlüdür.

BKZ: Hakaret Davası Nasıl Açılır?

Hakaret Nedeniyle Manevi Tazminat Davası nedir?

Hukuka aykırı bir işlem veya eylem gerekçesiyle bireyin yaşadığı elem, üzüntü ve yıpranmanın yol açtığı manevi zararın giderilmesi amacıyla açılan bir dava türüdür. Manevi zarar, kişilik haklarına saldırı sonucunda ortaya çıkar ve manevi tazminat davası ile giderilir.

Suç işlenmesi gerekçesiyle uğranılan haksız saldırı sebepli manevi tazminat davası açılabilir. Hakaret eyleminin de suça sebebiyet vermesi gerekçesiyle hakaret eylemi sonucu uğranılan haksız saldırının kişide bıraktığı hasarların giderilmesi amacıyla manevi tazminat sorumluluğuna gidilebilir. 

Hakaretin Suç Olmadığı Durumlarda Manevi Tazminat

Suç konusu hakaret eylemi neticesinde ceza davasında mahkumiyet hükmü çıkmasa dahi mağdur hukuk davası yoluyla manevi tazminat isteyebilir. Örneğin, gıyapta hakaretin (mağdurun bulunmadığı ortamda yapılan hakaret) üç kişiyle ihtilat etmemesi halinde suçun tipiklik unsuru eksik olması gerekçesiyle suç oluşturmasa da, failin ahlaka aykırı eylemlerden dolayı dahi meydana gelen zararlardan ötürü zararı (özellikle de manevi zararı) tazmin yükümlülüğü vardır.

Tazminat Miktarı Neye Göre Belirlenir?

Manevi tazminat teknik olarak hesaplanmasını sağlayan herhangi bir metot kanunda mevcut değildir. Ancak manevi tazminatın hesaplanmasında yardımcı olan bazı veriler bulunmaktadır. Miktar öncelikle hakaret eyleminin ağırlığına, ardından tarafların hayat koşullarına ve şahsiyetine, hakaretin ne şekilde edildiği veya aleniyeti, kimlerin duyduğu durumlarına göre değişiklik gösterir. Maddi tazminatın aksine manevi tazminat miktarı belirlenirken tarafların sosyal ve ekonomik durumları değerlendirilir ve buna göre bir hüküm verilir. Dolayısıyla hakarete uğrayanın mali durumu kötüyken hakaret edenin mali durumu çok iyi olsa bile mağdurun zenginleşmesini sağlayacak ölçüde bir tazminata hükmedilemeyecektir. Aynı şekilde hakarete uğrayanın maddi durumu çok iyiyken hakaret edenin maddi durumu kötüyse, davalının yoksulluğa düşmesini sağlayacak seviyede bir miktara karar verilmez. 

Hakim, hakkaniyete uygun bir manevi tazminat miktarı belirlemelidir. Hakim manevi tazminat miktarını belirlerken somut olayın özelliğini, zarar görenin ekonomik ve sosyal durumunu, paranın alım gücünü, maluliyet oranını, beden gücü kaybı sebebiyle duyulan ve ileride duyulacak elem ve ızdırabı gözetmelidir (Hukuk Genel Kurulu 2003/355 karar).

Hakaret Tazminat Davasında Ne Kadar Para Alınır?

Hakaret davalarında hükmedilecek tazminat miktarı, her somut olayın kendine özgü koşullarına göre belirlenir. Türk Medeni Kanunu’nun 24. ve 25. maddeleri ile Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesi uyarınca kişilik haklarına saldırı halinde manevi tazminata hükmedilebilmektedir. Bunun yanında, somut bir maddi zararın ispatı halinde maddi tazminat da talep edilebilir.

Hakaret Davasında Tazminat Miktarını Belirleyen Unsurlar

Hakaret sebebiyle açılacak tazminat davasında mahkemeler, miktarı belirlerken bazı kriterleri dikkate alır:

• Hakaretin ağırlığı: Kullanılan sözlerin niteliği, toplum nezdinde küçük düşürücü etkisi ve mağdurun psikolojik durumuna etkisi.
• Hakaretin gerçekleştiği ortam: Aleni, kalabalık bir topluluk önünde veya sosyal medyada yapılmışsa tazminat miktarı daha yüksek olur.
• Mağdurun kişisel özellikleri: Toplumdaki konumu, mesleği ve itibarı.
• Failin ekonomik durumu: Davalının ödeme gücü, hakkaniyet ilkesi gereği göz önüne alınır.
• Hakaretin tekrarlanması: Tek seferlik bir fiil ile sistematik, sürekli hakaret arasında fark bulunur.

Ortalama Tazminat Miktarları

Hakaret davasında kesin bir rakam vermek mümkün olmasa da Yargıtay uygulamalarına bakıldığında, son yıllarda verilen tazminatlar genellikle 10.000 TL ile 100.000 TL arasında değişmektedir.

• Basit ve sınırlı çevrede gerçekleşen hakaretlerde genellikle 10.000 TL – 30.000 TL arası manevi tazminat verilmektedir.
• Sosyal medya gibi geniş kitlelere ulaşan platformlarda hakaret söz konusuysa, bu rakam 40.000 TL – 70.000 TL aralığında olabilmektedir.
• Ağır nitelikli, mağdurun mesleki veya sosyal hayatını ciddi şekilde zedeleyen hakaretlerde ise 100.000 TL’ye kadar manevi tazminata hükmedildiği görülmektedir.

2025 Yılı Güncel Uygulaması

2025 yılı itibarıyla mahkemeler, özellikle sosyal medya üzerinden yapılan ağır hakaretlerde ortalama 40.000 TL civarında manevi tazminata hükmetmektedir. Ancak bu rakam, somut olayın özelliklerine göre artabilir veya azalabilir.

Hakaret Nedenli Tazminat Davasında Zamanaşımı

Kanun koyucu, suçlu dahi olsa kimsenin hayatı boyunca tazminat tehditi altında kalmasını istemez. Dolayısıyla hakaret edene karşı açılacak dava da bir zamanaşımı süresine tabidir. 

Bu süre, hakaret eylemi suç teşkil etmeden yalnızca haksız fiil nitelemesi yapılarak tazminat sorumluluğunu oluşturuyorsa kimin hakaret ettiğinin öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her halde hakaret etme eyleminin ardından on yıl geçmesi ile sonra sona erer. Ek olarak belirtelim ki-üç kişiyle ihtilat etmeyen gıyapta hakaret- örneğinde olduğu gibi suç teşkil etmeyen bir hakaret eylemi gerekçesiyle genel haksız fiil sebepli dava zamanaşımı uygulama alanı bulur. 

Hakaret durumunda, eylem aynı zamanda suç da oluşturabileceğinden Türk Borçlar Kanunu’nda belirlenen bu genel sürelerden ayrı olarak ceza kanununda o suç için öngörülen dava zamanaşımı süresi ne ise maddi manevi tazminat davası açma süresi de odur. Türk Ceza Kanunu 66.maddesi ile suçlar için dava zamanaşımı süresi belirlenmiş olup hakaret suçu için ise 8 yıllık dava zamanaşımı süresi öngürülmüştür. İlaveten ceza kanunundaki temel dava zamanaşımı süresi geçse bile, ceza davası devam ediyorsa yani uzamış dava zamanaşımı devreye girmişse, ceza davası devam ettiği müddetçe de tazminat davası açılabilir.

“…Davacı hakaret iddiasına dayanmakta olup, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinde düzenlenen hakaret suçununun ceza zamanaşımı süresi, aynı Kanun’un 66. maddesi uyarınca 8 yıldır. Dosya içeriğinden, haksız eylemin 19/02/2010 tarihinde gerçekleştiği anlaşıldığına göre, anılan Kanun hükümleri uyarınca zamanaşımı süresi dolmamıştır…” 

Y. 4. Hukuk Dairesi 2015/10612 E., 2016/11679 K.

Hakaret Nedenli Manevi Tazminat Davaları Nerede Açılır?

Hakaret sebebiyle açılan manevi tazminat davlarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemeleridir. 

Hakaret sebepli açılan manevi tazminat davalarında yetkili mahkemenin tespiti için, manevi tazminat borcu doğuran olayın hukuki niteliğine bakılmalıdır. Manevi tazminat davalarında genel yetki kuralı Türk Medeni Kanunu 25.maddesi hükmünde yer almıştır. Bu madde hükmüne göre davacının yerleşim yeri mahkemesi ile davalının yerleşim yeri mahkemesi manevi tazminat davalarında yetkili mahkemedir. Dolayısıyla davacı, yukarıda belirtilen alternatiflerden istediği yer mahkemesinde davasını açabilecektir.

Ancak talep haksız fiil gerekçesiyle doğmuş olması sebebiyle Hukuk Muhakemeler Kanunu 16.maddesi gereğince haksız fiilin işlendiği yer mahkemesi yetkilidir. Eğer zarar, haksız fiilin işlendiği yer dışında başka bir yerde ortaya çıkmışsa bu durumda zararın ortaya çıktığı yer mahkemesi de yetki sahibi olur. Eğer muhtemel bir zarar söz konusu ise muhtemel zarar yeri yetkili olarak bu maddede yer almıştır. Haksız fiil sebebiyle açılan manevi tazminat davalarında somut olayın özellikleri yetkili mahkemenin belirlenmesinde büyük önem taşır. Yukarıda belirtilen genel yetki kuralı da alternatif olarak hala geçerliliğini korur.

Telefonda Küfür Etmenin Cezası Tazminat

Telefonda kullanılan küfürlü sözler, Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen hakaret suçu kapsamında değerlendirilir. Hakaret suçunun temel hali için öngörülen ceza 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Hakaretin alenen yapılması, kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmesi ya da dini ve toplumsal değerlere yönelmesi halinde ise cezalar artırılabilmektedir. Telefonda gerçekleşen küfürlü ifadeler, iletişim yoluyla işlenen hakaret olarak kabul edilmekte ve bu düzenleme kapsamında cezalandırılmaktadır.

Hakaretin yalnızca ceza sorumluluğu doğurmadığını, mağdurun ayrıca manevi tazminat talep etme hakkına sahip olduğunu da belirtmek gerekir. Mahkeme, hakaret nedeniyle açılan tazminat davalarında mağdurun yaşadığı psikolojik sarsıntıyı, toplumdaki itibar kaybını, tarafların ekonomik ve sosyal durumlarını dikkate alarak bir miktar belirler. 2025 yılı itibarıyla uygulamada hakaret nedeniyle verilen manevi tazminatlar genellikle 10.000 TL ile 70.000 TL arasında değişmekte, ağır hakaretlerde bu tutarların daha da yükseldiği görülmektedir. Özellikle sosyal medya ya da aleni ortamlarda gerçekleşen hakaretlerde, tazminat miktarının daha yüksek olmasına hükmedilmektedir. Telefonda küfür edilmesi de mağdurun itibarına ve psikolojik dengesine zarar verdiğinden, bu davalarda önemli bir tazminat talebi gündeme gelebilmektedir.