Hakim Boşanma Kararı Verdikten Sonra

Hakim boşanma kararı verdikten sonra süreç çoğu kişinin düşündüğü gibi “bitmiş” sayılmaz; aslında hukuken en kritik aşamalardan biri yeni başlar. Hüküm duruşmasında boşanmaya karar verilmesi, kararın hemen nüfusa işleneceği veya tarafların derhal boşanmış kabul edileceği anlamına gelmez. Kararın kesinleşmesi (artık itiraz edilemez hale gelmesi) gerekir; bu kesinleşme gerçekleşmeden evlilik birliği hukuken devam eder ve evlilikten doğan bazı yükümlülükler etkisini sürdürür. Uygulamada en çok hata yapılan nokta, “mahkeme boşadı” düşüncesiyle resmi işlemlere başlanması, kanun yolu sürelerinin kaçırılması veya tebligat sürecinin takip edilmemesidir. Bu yazıda, karar sonrası aşamaları kronolojik biçimde açıklayarak gerekçeli karar, tebligat, istinaf-temyiz, kesinleşme şerhi ve nüfus işlemlerinin mantığını; ayrıca pratikte sık karşılaşılan riskleri ele alıyorum.

Boşanma Süreci Nasıl İşliyor?

Boşanma davası, ister anlaşmalı ister çekişmeli yürüsün, mahkemenin hüküm duruşmasında “boşanma” yönünde karar vermesiyle teknik olarak bir aşamayı tamamlar; fakat kesinleşme gerçekleşene kadar süreç devam eder. Bu dönemde taraflar çoğu zaman “artık boşandık” zannıyla hareket eder ve özellikle sosyal hayat, malvarlığı yönetimi, çocukla ilgili düzenlemeler gibi konularda geri dönülmesi zor adımlar atabilir. Oysa karar kesinleşmeden önce, mahkemenin belirlediği nafaka, tazminat, velayet ve kişisel ilişki gibi fer’î (boşanmanın yanında hükme bağlanan yan sonuçlar) düzenlemeler hakkında kanun yolu denetimi gündeme gelebilir. Bu da, nihai tablonun üst mahkeme incelemesiyle değişebileceği anlamına gelir.

Kesinleşme öncesi dönemde, evlilik birliğinin tamamen sona ermediği kabul edildiğinden, tarafların hukuki statüsü ve bazı yükümlülükleri önemini korur. Örneğin, bu aşamada yapılacak bazı işlemler daha sonra uyuşmazlığa dönüşebilir: banka hesaplarının boşaltılması, taşınmaz devri, ortak konuttan eşyaların çıkarılması veya çocukla görüşmeyi fiilen engelleyici davranışlar gibi. Uygulamada en güvenli yaklaşım, hüküm sonrası dönemi “kontrollü geçiş” olarak görmek; tebligatları takip etmek, sürelere riayet etmek ve özellikle çocuk ve malvarlığı bakımından tedbir kararlarının (yargılama sürecinde geçici koruma sağlayan mahkeme kararları) kapsamını ihlal etmemektir.

Aşağıdaki tabloda, karar sonrası tipik akışın ana adımlarını özetledim:

Adım	Ne olur?	Pratik risk
Hükmün tefhimi	Hakim duruşmada kısa kararı açıklar.	“Boşandım” varsayımıyla erken işlem yapılması.
Gerekçeli karar	Kararın dayanakları yazılır.	Gerekçeyi görmeden itiraz stratejisi kurulması.
Tebligat	Gerekçeli karar usulen bildirilir.	Sürelerin kaçırılması, yanlış adrese tebligat iddiası.
İstinaf/temyiz	Üst mahkeme denetimi başlar.	Eksik gerekçe, yanlış taleple başvuru, harç/masraf sorunu.
Kesinleşme şerhi	Kararın kesinleştiği mahkemece işlenir.	Nüfus/kurum işlemlerine şerhsiz başlanması.

Boşanmada Yargılama Aşaması

Boşanma davası, dilekçeler aşaması, ön inceleme ve tahkikat aşamalarından geçerek hüküm duruşmasına ulaşır. Tahkikat; delillerin toplanması, tanıkların dinlenmesi, gerektiğinde uzman raporu alınması gibi faaliyetleri kapsar. Uygulamada mahkemenin kanaatini belirleyen en kritik alan burasıdır; çünkü hakim, “tarafların iddiaları” ile “ispat” arasındaki uyumu bu aşamada değerlendirir. Bu nedenle, hüküm duruşmasına gelindiğinde artık dosyada karar vermeye elverişli bir tablo oluşmuş olmalıdır. Hüküm duruşmasında hakim, sadece boşanma hakkında değil, çoğu zaman nafaka, tazminat, velayet ve kişisel ilişki gibi fer’î talepler hakkında da kararını açıklar.

Burada sık yapılan hata, tarafların yargılamayı “tek celse” gibi görmesidir. Oysa özellikle çekişmeli davalarda, delil stratejisi zayıfsa veya tanık anlatımları tutarsızsa, karar beklenenden farklı çıkabilir. Daha önemlisi, hüküm duruşmasında açıklanan kısa karar, gerekçesiz olduğu için taraflar kararın hangi sebeple verildiğini tam olarak anlayamaz. Bu nedenle, hüküm açıklandıktan sonra atılacak adımlar, “duygusal refleks” ile değil; gerekçeli kararı görüp değerlendirdikten sonra planlanmalıdır. Pratikte, itiraz edilecekse hangi maddi vakıanın eksik incelendiği, hangi hukuki değerlendirme hatasının yapıldığı ve hangi delilin dikkate alınmadığı somut şekilde ortaya konulmadığında üst mahkeme incelemesi beklenen sonucu vermeyebilir.

Bu aşamada dikkate alınması gereken bir diğer husus da çocukla ilgili konulardır. Velayet ve kişisel ilişki düzenlemeleri, kamu düzeniyle bağlantılı görülebildiği için üst mahkeme incelemesinde daha hassas ele alınabilir. Dolayısıyla “boşanma oldu” düşüncesiyle çocuğun düzenini tek taraflı değiştirmek veya görüş günlerine uymamak, sonradan aleyhe değerlendirilme riski taşır.

Nihai Karar Nedir?

Nihai karar, mahkemenin yargılama sonunda ulaştığı kanaati hükme bağlayarak dosyadan elini çektiği karardır. Boşanma davalarında bu karar, çoğu zaman “davanın kabulü ile tarafların boşanmalarına” ya da “davanın reddine” şeklinde sonuç kısmı olan bir hükümle başlar; devamında fer’î talepler hakkında da ayrı ayrı hüküm kurulur. Nihai kararın en önemli özelliği, kararı veren mahkemenin aynı uyuşmazlık hakkında yeniden yargılama yapmamasıdır; ancak bu, kararın hemen değişmez olduğu anlamına gelmez. Çünkü nihai kararın üst mahkeme denetimine açık olup olmadığı ve bu denetimin nasıl işletileceği ayrıca değerlendirilir.

Uygulamada, nihai kararın “kesin” olduğu yanılgısı çok yaygındır. Oysa nihai karar, ancak kesinleştiğinde kesin hüküm niteliği kazanır. Kesinleşme gerçekleşmeden, tarafların itiraz hakkı doğabilir ve bu itiraz hakkı usulüne uygun kullanıldığında kararın icrası ertelenebilir. Bu nedenle nihai karar, bir yandan sürecin mahkeme nezdinde tamamlandığını gösterirken, diğer yandan kanun yolları bakımından yeni bir dönemi başlatır.

Pratik bakışla, nihai karar alındıktan sonra yapılacak ilk iş “kararın hangi bölümlerinin hangi gerekçeyle kurulduğunu” anlamaktır. Çünkü bazı dosyalarda taraflar boşanma kısmını değil, nafaka miktarını, tazminatı veya kişisel ilişki düzenini tartışmak ister. Bu durumda, itiraz stratejisinin hedefi doğru belirlenmelidir. Sadece soyut ifadelerle “hakim haksız karar verdi” denmesi üst mahkeme incelemesini taşımaz; hangi gerekçenin hangi delille çürütüleceği somutlaştırılmalıdır. Özellikle fer’î taleplerde, miktarların dayanakları ve hakkaniyet ölçütleri (olayın şartlarına uygun adil değerlendirme) önem kazanır.

Kısa Karar Nedir?

Kısa karar, hüküm duruşmasında mahkemenin sonucunu özet şekilde açıkladığı ve duruşma tutanağına geçirdiği karardır. Kısa kararda mahkeme, davanın kabul veya reddedildiğini ve varsa fer’î talepler hakkında hükmünü temel hatlarıyla duyurur. Ancak kısa karar, gerekçe içermez; yani kararın hangi vakıalarla, hangi delillerle ve hangi hukuki değerlendirmeyle verildiğini açıklamaz. Bu nedenle kısa karar, taraflara bir “sonuç” bildirir; fakat “neden” sorusunun cevabı gerekçeli kararda yer alır.

Uygulamada kısa kararın yanlış anlaşılmasına sık rastlanır. Özellikle anlaşmalı boşanmalarda taraflar duruşma çıkışında kararın derhal nüfusa işleneceğini sanabilir. Çekişmeli boşanmalarda ise taraflar, kısa karardaki miktarlara veya velayet düzenine bakarak hemen harekete geçer. Oysa kısa kararın ardından gerekçeli karar yazılacak, bu karar usulüne uygun tebliğ edilecek ve kanun yolu süreleri o tebliğle işlemeye başlayacaktır. Dolayısıyla kısa karar, “işlemler bitti” mesajı değil; “sonuç açıklandı, gerekçe ve denetim aşamasına geçiliyor” mesajıdır.

Pratikte kısa karar aşamasında yapılan hatalardan biri de, tarafların “itiraz edeceğim” düşüncesiyle delil toplamaya kalkmasıdır. Üst mahkeme incelemesinde yeni delil sunma alanı sınırlı olduğundan, ilk derece yargılamasında sunulması gereken delillerin sonradan toparlanması her zaman sonuç vermez. Bu nedenle kısa karar sonrasında, telaşla değil planla ilerlenmelidir: tebligat adresleri güncel tutulmalı, gerekçeli karar takip edilmeli ve gerekiyorsa itiraz gerekçeleri somutlaştırılmalıdır.

Gerekçeli Karar Nedir?

Gerekçeli karar, mahkemenin niçin o sonuca ulaştığını açıklayan ve dosyadaki iddia-savunma çerçevesini, delilleri ve hukuki değerlendirmeyi ortaya koyan metindir. Boşanma davasında gerekçeli kararda; tarafların beyanları, dayandıkları deliller, tanık anlatımlarının nasıl değerlendirildiği, hangi delile neden üstünlük tanındığı ve hangi hukuki kurallarla sonuca varıldığı yer alır. Bu metin, üst mahkemeye başvurulacaksa itirazın omurgasını kurar; çünkü itiraz, gerekçesiz değil gerekçeye karşı yapılır.

Pratikte gerekçeli karar, çoğu zaman tarafların “beklediği açıklamayı” içerir: Hakim hangi iddiaya neden inanmıştır, hangi tanığı neden güvenilir bulmuştur, hangi beyanı neden çelişkili görmüştür, kusur değerlendirmesini nasıl yapmıştır. Özellikle manevi tazminat ve nafaka gibi kalemlerde, hakkaniyet değerlendirmesinin nasıl kurulduğu bu karardan anlaşılır. Bu nedenle gerekçeli karar, sadece hukuki bir metin değil, aynı zamanda dosyanın “mantık haritasıdır”.

Uygulamada yapılan önemli bir hata, gerekçeli karar görülmeden “istinafa gidelim” refleksiyle hareket edilmesidir. Oysa bazı dosyalarda kararın dayandığı gerekçe, itirazın yönünü değiştirir; örneğin kusurun dağılımı farklı bir mantıkla kurulmuş olabilir ya da belirli bir delil hiç tartışılmadan geçilmiş olabilir. Bu durumda, istinaf dilekçesinde “eksik inceleme” veya “hatalı değerlendirme” noktaları somutlaştırılabilir. Ayrıca gerekçeli kararın tebliği, sürelerin başlaması açısından belirleyicidir; bu nedenle tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, adresin doğru olup olmadığı, tebliğ tarihinin doğru tespit edilmesi gibi teknik konular önem taşır.

Gerekçeli karar yazıldıktan sonra ne olur?

Gerekçeli karar yazıldıktan sonra, kararın taraflara tebliğ edilmesi gerekir. Tebligat (resmi bildirim), kanun yolu sürelerinin başlaması açısından kilit noktadır. Taraflar, gerekçeli karar kendilerine usulüne uygun tebliğ edildiğinde, belirlenen süre içinde istinaf veya temyiz gibi başvuru yollarını kullanabilir. Bu aşamada sık yapılan hata, kararın “bir şekilde görülmesini” tebligat zannetmektir. Örneğin kararın mesajlaşma yoluyla iletilmesi veya dosyadan görüntülenmesi, her durumda tebligat yerine geçmez. Sürelerin başlayıp başlamadığı, çoğu zaman tebligatın usulüne uygun olup olmadığına bağlıdır.

Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra taraflar, kararın tamamına veya belirli bölümlerine itiraz etmeyi düşünebilir. Burada stratejik bir değerlendirme gerekir: Bazı dosyalarda boşanma kısmı tartışma konusu olmazken, fer’î talepler (nafaka miktarı, tazminat, kişisel ilişki düzeni) bakımından itiraz edilir. Bu ayrım önemlidir; çünkü kimi durumlarda boşanma hükmü kesinleşebilirken, fer’î talepler üst mahkeme incelemesine taşınabilir. Bu teknik ayrımın yanlış anlaşılması, özellikle nüfus işlemleri ve icra süreçlerinde gereksiz uyuşmazlıklara yol açabilir.

Bu aşamada dikkat edilmesi gereken bir diğer konu da feragat ve vazgeçme gibi işlemlerdir. Kanun yolu hakkından feragat, belirli şartlarla ve doğru zamanda yapılmalıdır. “Hızlı kesinleşsin” düşüncesiyle yapılan yanlış feragat beyanları, beklenen sonucu doğurmayabilir. Bu nedenle, gerekçeli karar sonrası atılacak adımların, sürelere ve usule uygun biçimde planlanması; özellikle çocuk, nafaka ve tazminat gibi alanlarda geri dönülmesi zor sonuçlar yaratabileceği unutulmamalıdır.

Mahkemenin Verdiği Karara İtiraz Yolu (İstinaf)

Boşanma kararlarına karşı ilk temel itiraz yolu istinaftır. İstinaf, ilk derece mahkemesi kararının Bölge Adliye Mahkemesi tarafından denetlenmesini sağlar. İstinaf incelemesi, kural olarak dosya üzerinden yürür; ancak aile hukukuna ilişkin konularda mahkeme gerekli görürse duruşma yapabilir, ek araştırma isteyebilir veya belirli delillerin tamamlanmasına karar verebilir. Bu yönüyle istinaf, sadece “kağıt üzerinde kontrol” değil; gerektiğinde maddi vakıanın doğru kurulup kurulmadığını da tartışan bir denetim mekanizmasıdır.

Uygulamada istinafta başarılı olabilen başvuruların ortak noktası, itiraz sebeplerinin somut olmasıdır. “Hakim adaletsiz karar verdi” türü genel ifadeler, üst mahkemeye yön göstermez. Bunun yerine, örneğin “tanık anlatımları arasında çelişki bulunduğu halde giderilmeden karar verildi”, “delil toplanması talebi gerekçesiz reddedildi”, “kusur değerlendirmesi dosya kapsamıyla uyumsuz kuruldu” gibi somut noktalar işaret edilmelidir. Ayrıca istinaf incelemesi, başvurunun kapsamıyla sınırlı kalabileceği için hangi bölümlere itiraz edileceği netleştirilmelidir: boşanma hükmü mü, yoksa nafaka-tazminat-velayet gibi fer’î düzenlemeler mi.

Bir diğer kritik nokta, istinafa başvurulması halinde kararın icrasının etkilenebilmesidir. İstinaf sürecinde bazı hükümler bakımından icra ertelenebilir; bu da tarafların “karar çıktı, hemen uygularım” düşüncesini boşa çıkarır. Bu nedenle, istinaf başvurusunu bir “zaman kazanma” aracı olarak değil, hukuki hata varsa düzeltilmesini sağlayan ciddi bir denetim yolu olarak görmek gerekir. Yanlış kurgulanan istinaf dilekçeleri, süreci uzatırken sonucun değişmesini sağlamayabilir.

Boşanmadan sonra itiraz süresi ne kadardır?

Boşanma kararına itiraz süresi, kural olarak gerekçeli kararın tebliğinden itibaren başlar. Bu ayrım, uygulamada en çok karıştırılan noktadır: Hüküm duruşmasında kısa kararın açıklanması, tek başına istinaf süresini başlatmayabilir; esas belirleyici olan, gerekçeli kararın taraflara usulüne uygun tebliğ edilmesidir. Sürelerin kaçırılması, itiraz hakkının kaybına yol açabileceği için tebligat tarihi ve tebligatın usule uygunluğu yakından takip edilmelidir. Adres değişikliklerinin bildirilmemesi, tebligatın eski adrese yapılması ve sonradan “haberim olmadı” tartışmaları, süreçte ciddi risk doğurur.

Pratikte süre yönetimi, sadece takvim hesabı değildir; aynı zamanda başvurunun içeriğini hazırlama sürecidir. İstinaf dilekçesi; hangi karara, hangi gerekçelerle itiraz edildiğini, hangi delillerin değerlendirilmediğini veya hangi hukuki yorumun hatalı olduğunu ortaya koymalıdır. Bu nedenle, tebligat gelir gelmez dilekçenin aceleyle verilmesi yerine, dosyanın dikkatle incelenmesi ve gerekçeli kararda yer alan değerlendirmelerin tek tek ele alınması gerekir. Bununla birlikte, süre sonunu beklemek de risklidir; harç ve giderlerin tamamlanması, dilekçenin usule uygun düzenlenmesi ve mahkemeye sunulması gibi işlemler son gün telaşına bırakılmamalıdır.

Uygulamada sık yapılan bir hata, sadece nafaka veya tazminat yönünden itiraz edilecekken dilekçede kapsamın belirsiz bırakılmasıdır. Bu durum, üst mahkeme incelemesinin sınırlarını da belirsizleştirebilir. Doğru yaklaşım, hangi bölümün neden hatalı görüldüğünü açıkça belirtmek; çocukla ilgili düzenlemelerde ise “üstün yarar” (çocuğun fiziksel ve psikolojik iyiliğini önceleyen temel ilke) kriterini somut olay üzerinden gerekçelendirmektir.

Boşanma Kararının Kesinleşmesi

Boşanma kararının kesinleşmesi, kararın artık kanun yolu denetimine kapalı hale gelmesi ve kesin hüküm niteliği kazanması demektir. Kesinleşmeden önce taraflar, hukuken hâlen evli sayılabildiğinden, kararın pratik sonuçlarını “tamamlanmış” kabul ederek işlem yapmak risk doğurur. Kesinleşme, temelde üç yolla gerçekleşir: kanun yoluna hiç başvurulmaması, kanun yolundan usulüne uygun feragat edilmesi veya istinaf/temyiz aşamalarının tamamlanması. Her yolun ortak noktası, bir noktada kararın değiştirilemez hale gelmesidir.

Kesinleşmenin önemi, sadece “evlilik bitti” sonucu değildir. Kesinleşmeyle birlikte karar, icra edilebilir hale gelir; yani hükümde yer alan yükümlülükler (örneğin belirli bir tazminatın ödenmesi veya nafaka hükümleri) açısından yürütülebilir bir çerçeve oluşur. Ayrıca nüfus kayıtlarının güncellenmesi, medeni halin değişmesi ve kimlik işlemleri gibi resmi süreçler de kesinleşme sonrası hız kazanır. Uygulamada, taraflar bazen “karar verildi” diye nüfus değişikliğini bekler; oysa nüfus işlemlerinin sağlıklı ilerlemesi için kararın kesinleştiğinin belgelendirilmesi gerekir.

Bu aşamada sık yapılan hata, kesinleşme sürecinin “kendiliğinden” olacağı düşüncesidir. Tebligat takip edilmezse, kanun yolu süresi başlamaz; başvuru yapıldıysa dosyanın üst mahkemeye gönderilmesi, inceleme süreçleri ve tebliğ işlemleri ayrı ayrı ilerler. Ayrıca, feragat yoluyla hızlı kesinleşme hedefleniyorsa, feragat beyanının zamanlaması ve kapsamı önemlidir. Yanlış zamanda veya usule uygun olmayan feragat girişimleri, süreci hızlandırmak yerine karışıklık doğurabilir. Bu nedenle karar sonrası dönemde, dosya adımlarının düzenli takip edilmesi ve her işlem için “hangi sonuç doğurur?” sorusunun sorulması gerekir.

Kesinleşme Şerhi

Kesinleşme şerhi, boşanma kararının kesinleştiğini gösteren ve kararı veren mahkeme tarafından düzenlenen kayıttır. Bu şerh, kararın artık itiraz edilemez hale geldiğini ve kesin hüküm niteliği kazandığını ortaya koyar. Uygulamada birçok kurum işlemi bakımından “kesinleşme şerhli karar” istenir; çünkü şerh, kararın hukuki statüsünü netleştirir ve tereddütleri ortadan kaldırır. Özellikle nüfus kayıtlarının güncellenmesi, bazı mali ve idari işlemler ile kararın icra kabiliyeti açısından şerhin önemi yüksektir.

Pratikte karşılaşılan sorunlardan biri, tarafların “kesinleşti” bilgisini e-Devlet ekranındaki ibarelerden okuyup bunu yeterli görmesidir. Dosya durumunda görülen açıklamalar yönlendirici olsa da, resmi işlem güvenliği bakımından mahkemece verilen kesinleşme şerhi esas alınır. Bir diğer hata, üst mahkeme süreci devam ederken kesinleşme beklentisine girilmesidir. İstinaf veya temyiz yoluna başvurulmuşsa, kesinleşmenin gerçekleşmesi için o süreçlerin tamamlanması veya başvurudan geçerli şekilde vazgeçilmesi gerekir.

Kesinleşme şerhi, aynı zamanda uyuşmazlığın yeniden dava konusu yapılmasını engelleyen kesin hüküm etkisini güçlendirir. Kesin hüküm (aynı taraflar ve aynı dava sebebiyle yeniden dava açılamaması) ilkesi, boşanma gibi şahıs varlığına ilişkin davalarda daha da belirgin sonuçlar doğurur. Bu nedenle, kesinleşme şerhi alınmadan önce yapılacak her değerlendirme “geçici” niteliktedir. Özellikle mal rejimi tasfiyesi gibi davalarda, boşanma kararının kesinleşme tarihi belirleyici olabileceğinden, şerh ve kesinleşme tarihinin doğru tespiti ileride doğabilecek hak kayıplarını önler.

Boşandıktan Sonra Yapılması Gereken Resmi İşlemler

Boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte resmi işlemler gündeme gelir. En temel adım, kararın nüfus kayıtlarına işlenmesidir; bu işlemle kişinin medeni hali güncellenir. Uygulamada çoğu zaman mahkemenin kararının nüfusa “kendiliğinden” gideceği düşünülür; bu kısmen doğru olmakla birlikte, kesinleşmenin gerçekleşmiş olması şarttır. Kesinleşme tamamlanmadan nüfus işlemlerini beklemek, doğal olarak sonuç vermez. Bu nedenle tarafların, mahkeme kalemiyle ve tebligat süreçleriyle ilgili akışı takip etmesi, özellikle farklı şehirlerde bulunan dosyalarda gecikme riskini azaltır.

Resmi işlemler sadece medeni halin değişmesiyle sınırlı değildir. Kimlik yenileme, soyadı kullanımı (özellikle boşanma sonrası eş soyadının kullanılması veya eski soyadına dönüş), çocukların kimlik ve nüfus bilgileri, varsa yabancılık unsuru içeren durumlarda kayıtların güncellenmesi gibi alanlar da gündeme gelebilir. Burada yapılan tipik hata, soyadıyla ilgili tercihlerin dava içinde hükme bağlanmadan “sonradan kolayca çözülür” sanılmasıdır. Bazı hallerde sonradan dava açılması gerekebilir ve bu da yeni bir yargılama yükü anlamına gelir.

Malvarlığı tarafında da kritik bir eşik vardır: mal rejimi tasfiyesi (edinilmiş malların paylaşımı gibi) çoğu zaman boşanma davasından ayrı yürür ve genellikle boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte anlamlı biçimde ilerler. Bu nedenle, “boşanma bitti” düşüncesiyle malvarlığı işlemlerini plansız yapmak, ileride katkı payı veya değer artış payı gibi alacak iddialarıyla karşılaşma riskini artırabilir. Resmi işlemler döneminde temel ilke şudur: Kesinleşme belgelenmeli, kararın kapsamı doğru okunmalı ve her işlem, kararın hüküm fıkrasına (sonuç kısmına) uygun şekilde gerçekleştirilmelidir.

• Tebligat ve süre takibi: Gerekçeli kararın usulüne uygun tebliği ve kanun yolu sürelerinin kaçırılmaması.
• Kesinleşme şerhi: Resmi işlemler ve icra kabiliyeti için şerhli kararın temini.
• Nüfus ve kimlik işlemleri: Medeni hal güncellemesi ve gerekiyorsa kimlik yenileme planı.
• Çocuk ve malvarlığı dosyaları: Velayet/kişisel ilişki düzenine uyum ve mal rejimi tasfiyesi hazırlığı.

Sıkça Sorulan Sorular

Hakim boşanma kararı verdikten sonra taraflar hemen boşanmış sayılır mı?

Hayır. Hüküm duruşmasında boşanma yönünde karar verilmesi, boşanmanın hukuken kesinleştiği anlamına gelmez. Kararın kesinleşmesi için gerekçeli kararın yazılması, usulüne uygun tebliğ edilmesi ve kanun yolu süreçlerinin ya kullanılmaması ya da tamamlanması gerekir. Kesinleşme gerçekleşmeden taraflar, birçok durumda hukuken evli kabul edilebildiği için resmi işlemler ve statü değişiklikleri bakımından “boşandı” varsayımıyla hareket etmek risklidir.

Gerekçeli karar tebliğ edilmeden istinaf süresi başlar mı?

Uygulamada sürelerin başlangıcı bakımından belirleyici olan, gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğ edilmesidir. Kısa kararın duruşmada açıklanması, her durumda süreyi başlatan işlem değildir. Bu nedenle tebligatın ne zaman ve nasıl yapıldığını takip etmek gerekir. Tebligatın usulsüz olduğu iddiası varsa, bunun da doğru yöntemle ileri sürülmesi önemlidir.

İstinafa gidilirse kararın uygulanması otomatik olarak durur mu?

İstinaf başvurusu, kararın denetlenmesini sağlar; ancak hangi hükümlerin ne ölçüde icra edilebileceği dosyanın kapsamına ve başvurunun niteliğine göre değişebilir. Bu nedenle “istinafa gidildi, artık hiçbir şey uygulanmaz” şeklinde otomatik bir sonuç varsayımı doğru değildir. Özellikle çocukla ilgili düzenlemelerde fiili uygulama ve tedbir kararları ayrıca değerlendirilir. Somut dosyada hangi kısmın nasıl etkileneceği, kararın içeriği ve üst mahkemenin yaklaşımıyla birlikte ele alınmalıdır.

Boşanma kesinleşince nüfus kaydı ve kimlik işlemleri nasıl ilerler?

Boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte nüfus kayıtlarının güncellenmesi süreci başlar. Uygulamada mahkeme, kesinleşen kararı ilgili nüfus birimine iletir; ardından medeni hal bilgisi kayıtlara işlenir. Kimlik değişikliği gerekiyorsa kişinin ayrıca başvuru yapması gerekir. Soyadı tercihleri ve çocukların kayıtları gibi konularda ise kararın hüküm kısmı belirleyici olduğundan, işlem yapmadan önce kararın sonuç bölümünün dikkatle kontrol edilmesi gerekir.