Vatandaşlık Maaşı Nedir, Kimlere Verilecek?

Vatandaşlık Maaşı Nedir, Kimlere Verilecek? sorusu, son yıllarda sosyal devlet anlayışı ve gelir adaleti tartışmaları kapsamında en çok merak edilen konular arasında yer almaktadır. İlk kez 2023 yılında kamuoyunun gündemine gelen vatandaşlık maaşı, gelir seviyesi düşük olan bireylerin asgari yaşam standartlarını güvence altına almayı amaçlayan bir sosyal destek modeli olarak tanımlanmaktadır. 2026 yılı itibarıyla henüz yürürlüğe girmiş bir uygulama bulunmamakla birlikte, vatandaşlık maaşının kapsamı, kimlere verileceği, hangi şartların aranacağı ve mevcut sosyal yardımlarla ilişkisi, hem hukuki hem de toplumsal açıdan önemini korumaktadır. Bu yazıda, vatandaşlık maaşına ilişkin güncel durum, öngörülen şartlar ve merak edilen temel sorular ayrıntılı şekilde ele alınacaktır.

Vatandaşlık Maaşı Başvurusu Nasıl Yapılır?

Henüz tam tarihi veya uygulama şekli bilinmeyen ve sosyal yardım statüsüne giren vatandaşlık maaşı uygulamasının başvuru usulü henüz tam olarak bilinmese de başvuruya ilişkin detaylara yönelik birtakım bilgiler öngörülebilmektedir. Başvuru için gereken belgelerin, Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Belgesi ve hane halkının gelirini göstermeye yarayan belgeler olduğu düşünülebilir. Hane halkının gelirini gösteren belgelerin başında ise maaş bordrosu, kira geliri belgesi, tapu kayıtları vb. belgeler gelmektedir.

Gerekli belgeler ile başvurunun nasıl yapılacağı; uygulama yürürlüğe konduğu vakit, tam ve detaylı bilgilerle anlatılacaktır. Ancak gerekli belgelerle birlikte bir başvuru formunun olacağı ve bu formun eksiksiz, doğru bir şekilde doldurulduktan sonra başvuru merkezine teslim edilmesi gerektiği düşünülmektedir. Başvuru yapıldıktan sonra başvuruyu incelemeye yetkili merci başvuruyu inceleyecek ve değerlendirme sonucunda başvurunun haklı veya haksız olduğuna karar verecektir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda ise başvuru sahibi vatandaşların, vatandaşlık maaşı almaya elverişli olup olmadığı belirlenecektir. Başvuru sonucunda vatandaşlık maaşı almaya hak kazanana başvuru sahipleri her ay düzenli olarak ödemelerini alacaklardır.

Vatandaşlık Maaşı Ne Zaman Verilecek?

Vatandaşlık Maaşı, Türkiye’de dar gelirli bireylerin ve ailelerin yaşam standartlarını yükseltmeyi hedefleyen bir sosyal destek programı olarak kamuoyuna duyurulmuştur. Cumhurbaşkanı tarafından yapılan açıklamalarda, bu uygulamanın 2025 yılı içerisinde hayata geçirilebileceği ifade edilmiş ve özellikle Mayıs ayı sonrası için beklenti oluşturulmuştur.

Ancak 2026 yılı itibarıyla, vatandaşlık maaşına ilişkin yürürlüğe girmiş bağlayıcı bir yasal düzenleme bulunmamakta ve uygulama fiilen hayata geçirilmiş değildir. Bu nedenle, söz konusu destek programı halen planlama ve politika hedefi aşamasında olup, uygulamaya geçilebilmesi için kanuni altyapının oluşturulması ve bütçe düzenlemelerinin yapılması gerekmektedir.

Vatandaşlık Maaşı Ne Kadar?

Vatandaşlık maaşı, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin vatandaşlık statüsünü kazanan kişilere veya doğuştan vatandaş bulunan kişilere mevcut hükümetin açıklamaları neticesinde ödenmesi planlanan bir maaş türüdür. Bu tarz bir uygulama, özellikle gelişmişlik açısından geri kalmış ülkelerde, yabancı yatırımcıları çekmek ve ülke ekonomisini de canlandırmak amacıyla uygulama alanı bulabilmektedir. Ülkemizde ise vatandaşlık maaşı uygulamasının olmamasının birkaç nedeni bulunmaktadır. Bu nedenlerden ilki Türkiye’nin halihazırda oldukça yüksek bir nüfusa sahip olmasıdır. Bir diğer sebep ise ülkemizin mevcut durumu itibariyle yabancı yatırımcılar açısından çekici ve cazip bir ülke olarak değerlendirilmesidir.

Ülkemizin genç ve dinamik bir nüfusa sahip olması, ekonomik anlamda büyüme potansiyelinin yüksek oluşu, coğrafi olarak iyi bir konumda olması ve mevcut ticari ilişkileri yabancı yatırımcılar için önemli menfaat ve avantajlar sağlamaktadır. Ancak, ülkemizde vatandaşlık maaşı sisteminin açıklamalar dahilinde gündeme gelmesi ve hakkında çalışmalar yapılması da mümkündür. Böylesi bir durumda uygulamanın kapsamı ve gerektirdiği şartlar hükümet tarafından değerlendirilecektir. Açıklamalar dahilinde önümüzdeki günlerde vatandaşlık maaşı uygulaması hakkında bir açıklama beklenebilir.

Vatandaşlık Maaşı Kimlere Verilecek?

Vatandaşlık maaşı, kamuoyuna duyurulduğu tarihten bu yana özellikle dar gelirli vatandaşlar açısından en çok merak edilen sosyal destek projelerinden biri olmuştur. Mevcut durumda uygulanan elektrik ve doğalgaz destekleri, engelli aylıkları, yaşlılık aylığı, anaokulu ve çocuk destekleri, Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim yardımları gibi sosyal yardımlara ek olarak, yoksulluk sınırı altında yaşayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına yönelik yeni bir destek kalemi oluşturulmasının planlandığı yönünde çeşitli açıklamalar yapılmıştır.

Vatandaşlık maaşı modeli, bazı ülkelerde uygulanan asgari gelir destek sistemlerine benzer şekilde, ailelerin gelir durumu esas alınarak yoksulluk sınırının altında kalınması hâlinde tamamlayıcı bir sosyal destek sağlanmasını amaçlamaktadır. Bu yönüyle vatandaşlık maaşı, geri ödemesiz bir sosyal yardım niteliği taşımaktadır.

Cumhurbaşkanı ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yapılan açıklamalarda, gelir seviyesi düşük olan kişilerin başvuru yapmaları hâlinde bu destekten yararlanabilecekleri ifade edilmiştir. Ancak 2026 yılı itibarıyla, vatandaşlık maaşına ilişkin yürürlüğe girmiş bir kanuni düzenleme bulunmamakta, uygulamanın başlangıç tarihi, başvuru usulü, yardım miktarı ve kesin yararlanma şartları henüz netleşmemiştir.

Bu nedenle, vatandaşlık maaşı 2026 yılı itibarıyla fiilen uygulanmakta olan bir yardım değildir. Konu hâlen sosyal politika hedefi ve planlama aşamasında olup, uygulamaya geçilebilmesi için yasal altyapının oluşturulması ve bütçe düzenlemelerinin yapılması gerekmektedir.

Vatandaşlık Maaşı Şartları 2026

Mevcut hükümetin 2025 yılında yayımladığı seçim beyannamesinde, vatandaşlık maaşına ilişkin olarak şu ifadeye yer verilmiştir:
“Aile Sosyal Destek Programı (ASDEP) ile uyumunu da gözeterek, hanelerin belirli bir gelir düzeyini garanti altına alan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemini hayata geçirerek Aile Bazlı Vatandaşlık Maaşı uygulamasını başlatacağız. Bu sayede, hakkaniyete uygun şekilde, gelirden en az pay alan nüfusun gelirdeki payını yükselterek gelir dağılımını iyileştirmeye devam edeceğiz.”
Bu açıklama ile aile bazlı vatandaşlık maaşı uygulamasının hayata geçirileceğine yönelik güçlü bir irade ortaya konulmuştur.

Beyannamede farklı başlıklar altında ele alınan vatandaşlık maaşı uygulamasının kapsamı ve teknik ayrıntıları tam anlamıyla netleşmemiştir. Bununla birlikte, uygulamanın temel amacının yoksulluk sınırı altında yaşayan hanelere, mevcut sosyal yardımları tamamlayıcı nitelikte geri ödemesiz bir gelir desteği sağlamak olduğu anlaşılmaktadır.

Seçim sonrasında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından da uygulamanın hayata geçirileceğine ilişkin açıklamalar yapılmış olmakla birlikte, 2026 yılı itibarıyla vatandaşlık maaşına dair yürürlüğe girmiş bağlayıcı bir kanuni düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle uygulamanın başlangıç tarihi, başvuru yöntemi, yardım tutarı ve kesin yararlanma kriterleri henüz resmî olarak belirlenmiş değildir.

Kamuoyuna yansıyan açıklamalar ve politika belgeleri çerçevesinde, olası bir uygulamada vatandaşlık maaşından yararlanabilmek için aşağıdaki temel şartların aranması öngörülmektedir:

• Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
• Hane içinde kişi başına düşen gelirin, belirlenen net asgari ücretin üçte birinden az olması,
• Gelir durumunun belgelendirilmesi ve sosyal yardıma ihtiyaç duyulduğunun resmî değerlendirme ile tespit edilmesi.

Ancak önemle belirtmek gerekir ki; bu şartlar 2026 yılı itibarıyla kesinleşmiş ve yürürlüğe girmiş hükümler olmayıp, uygulamaya geçilmesi hâlinde çıkarılacak kanun ve ikincil mevzuat ile netlik kazanacaktır.

Aile Destek Alanlar Vatandaşlık Maaşı Alacak Mı?

Aile Destek Programı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yürütülen ve 2024 Aralık ayı itibarıyla sona erdiği açıklanan bir sosyal yardım programıdır. Programın sona ermesinden sonra, bu yardımı alan kişilere vatandaşlık maaşı adı altında otomatik veya devam niteliğinde yeni bir ödeme yapılacağına dair herhangi bir kanuni düzenleme, Cumhurbaşkanlığı kararı veya resmî tebliğ yayımlanmamıştır.

Kamuoyunda, özellikle 2024 yaz aylarında, Aile Destek Programı’nın vatandaşlık maaşına dönüştürüleceği veya bu yardımı alanların öncelikli olarak vatandaşlık maaşı alacağı yönünde beklentiler oluşmuş olsa da, 2026 yılı itibarıyla bu yönde hukuken bağlayıcı bir uygulama hayata geçirilmemiştir.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Vatandaşlık Maaşı

Vatandaşlık maaşının ne olduğunu açıklamak gerekirse, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan ve hane içi gelir düzeyi yoksulluk sınırının altında olan ailelerin gelir ve yaşam standartlarını yükseltmeyi amaçlayan bir destek programıdır. Burada önemle belirtmek gerekir ki bu tür yardımlarda aile geliri bazında değerlendirme yapılmaktadır. Hane geliri asgari ücretin 2/3 ünün altında kalan aileler vatandaşlık maaşı almaya hak kazanmaktadır. Aile yardımı miktarlarının ailelerin gelir durumuna göre belirlenmesi beklenmektedir. Gelir durumu belirlemesi ise ailedeki birey sayısı, çocuk, yaşlı ve engelli bireylerin bulunup bulunmaması ve ailenin toplam gelir düzeyi dikkate alınarak yapılmaktadır. 

Vatandaşlık Maaşı Başvurusu E-devlet

Ülkemizde henüz vatandaşlık maaşı uygulaması başlamamıştır. Ancak vatandaşlık maaşına dair konuşmalar devam etmektedir. 2024 aralık ayına kadar olan süreçte aile destek yardımı uygulaması bulunmaktaydı. Burada e-devlet üzerinden sosyal yardım hizmetlerine nasıl başvurulabileceği hakkında bilgilendirme yapacağız. Öncelikle e devlet giriş sayfasını açarak T.C. kimlik numarası girilmeli ve hemen ardından altında bulunan şifre kısmına e devlet şifresi girilmelidir. Ardından karşımıza çıkan ekrana sosyal yardım yazıldığında parantez içinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yazan buton çıkmaktadır. Burada yeni başvuru butonuna tıkladığınızda karşınıza bir aydınlatma metni çıkmakta ve bu aydınlatma metnini onaylayarak devam ettiğinizde ekranda karşınıza bilgileriniz çıkmaktadır. Buradaki bilgilerin kendinize ait olduğunu teyit ettikten sonra işleme devam edebilirsiniz. Karşınıza çıkan sorulara da cevap vererek devam ettiğinizde başvurunuz başarıyla kaydedilmiş olmaktadır. 

Herkes Vatandaşlık Maaşı Alacak mı?

Herkes vatandaşlık maaşı alamamaktadır. Kişilerin vatandaşlık maaşı alabilmesi için öncelikle Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı olması, hane içinde kişi başına düşen gelirin belirlenen net asgari ücretin üçte birinden az olması, gelir durumunun belgelendirilmesi ve vatandaşlık maaşına ihtiyaç duyulduğunun ispatlanması gerekmektedir. Ancak bu şekilde ihtiyacı olan kişiler vatandaşlık maaşı alabilmektedirler. Ancak burada yine önemle belirtmek gerekir ki vatandaşlık maaşı uygulamasına ilişkin konuşmalar olsa ve ara ara gündeme gelse de henüz vatandaşlık maaşına ilişkin resmi bir açıklama yapılmış değildir. Bu sebeple öncelikle resmi açıklamalar beklenmeli ve resmi açıklamanın ardından şartlara tekrar göz atılmalıdır.