Sigortasız İşçi Çalıştırma Cezası 2026 Geriye Dönük İhbar, Şikayet

Sigortasız işçi çalıştırma, bir çalışanın fiilen iş görmesine rağmen SGK’ya işe giriş bildirgesinin verilmemesi ve/veya çalışmanın aylık prim ve hizmet bildirimi (MUHSGK) ile Kuruma hiç ya da eksik bildirilmesidir. Uygulamada bu durum; “elden maaş”, “deneme süresi”, “stajyer gibi çalıştırma”, “kısmi gün gösterip tam çalıştırma”, “ücretin bir kısmını bordro dışında bırakma” gibi yöntemlerle karşımıza çıkar.

Bu fiiller yalnızca idari para cezası doğurmaz; aynı zamanda prim asılları, gecikme cezası/zammı, işçilik alacakları ve şartları oluştuğunda tazminat risklerini de büyütür. 

Sigortasız İşçi Çalıştırma Nedir?

Sigortasız işçi çalıştırma; işverenin, yanında çalışan kişiyi Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirmeden, sigorta primlerini yatırmadan çalıştırması anlamına gelir. Bu durumda işçi; sağlık hizmetlerinden, işsizlik maaşından, emeklilik hakkından ve iş kazası sigortasından yararlanamaz. Anayasada güvence altına alınmış sosyal güvenlik hakkının ihlali söz konusudur.

Sigortasız Çalıştırılan İşçinin Hakları

Sigortasız çalıştırılan işçi, “sigortasız olduğu için” hak kaybına uğramaz; tam tersine hukuken güçlü başvuru araçlarına sahiptir. Başlıca hak ve talepler şunlardır:

• Hizmet süresinin tespiti ve SGK kayıtlarına işlenmesi (hizmet tespiti / Kurum denetimi yoluyla).
• Çalışmanın gerçek süre ve kazanç üzerinden bildirilmesi (eksik gün/eksik ücret bildirimi varsa düzeltilmesi).
• Ücret, fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram-genel tatil, yıllık izin gibi işçilik alacakları.
• Koşulları varsa kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı (sigortasızlık tek başına değil; fesih ve kıdem şartlarıyla birlikte değerlendirilir).
• İş kazası/meslek hastalığı gibi hallerde, durumun özelliğine göre rücu ve tazminat süreçleri.

Sigortasız İşçi Çalıştırma Nasıl Tespit Edilir?

Sigortasız istihdam çoğunlukla aşağıdaki kanallarla tespit edilir:

• SGK denetmenleri ve kontrol memurlarının işyeri denetimleri
• Kolluk / diğer kamu kurumları tarafından yapılan denetimlerde düzenlenen tutanaklar
• İhbar ve şikayetler (ALO 170, e-Devlet üzerinden SGK başvurusu, CİMER)
• Banka kayıtları, kamera kayıtları, giriş-çıkış kayıtları, sevk irsaliyeleri, müşteri yazışmaları gibi belge izleri
• Tanık beyanları ve işyeri organizasyon şeması gibi fiili çalışma delilleri

Özellikle “işyerinde fiilen bulunma” ve “iş görme ediminin sürekliliği” ispatlandığında, Kurum tespiti veya yargısal süreçler daha hızlı ilerler.

Sigortasız İşçi Çalıştırma Cezası 2026

2026 yılında SGK idari para cezalarının hesabında esas alınan önemli referans, 2026 brüt asgari ücretin 33.030,00 TL olmasıdır.

Sigortasız çalıştırma denildiğinde en tipik ihlal, sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmemesidir. Bu fiile ilişkin 2026 tutarları özetle şöyledir:

• İşe giriş bildirgesini süresinde vermeme: her sigortalı için 1 brüt asgari ücret (33.030,00 TL)
• Bildirgenin verilmediğinin denetim/mahkeme vb. yollarla tespit edilmesi: 2 kat (66.060,00 TL)
• Aynı fiilin bir yıl içinde ikinci kez tespiti: 5 kat (165.150,00 TL)

Bu tutarlara, olayın niteliğine göre MUHSGK bildiriminin verilmemesi/eksik verilmesi gibi ek fiillerin cezaları da eklenebilir.

Aşağıdaki tablo, 2026’da sigortasız istihdamla en sık birlikte görülen ihlalleri “pratik okuma” için özetler:

İhlal (En Yaygın Fiiller)	2026 Ceza Mantığı	2026 Örnek Tutar (TL)
İşe giriş bildirgesini süresinde vermemek	1 x brüt asgari ücret / sigortalı	33.030,00
İşe giriş bildirgesinin verilmediğinin tespiti	2 x brüt asgari ücret / sigortalı	66.060,00
Aynı fiilin 1 yıl içinde ikinci tespiti	5 x brüt asgari ücret / sigortalı	165.150,00
MUHSGK (asıl) süresinde verilmemesi	Sigortalı başına 1/5 (üst sınırlı)	6.606,00
Bildirilmeyen/eksik bildirilen hizmetin tespiti (MUHSGK bağlantılı)	2 x brüt asgari ücret	66.060,00

Sigortasız İşçi Çalıştırma Cezaları ve Yaptırımları

​Sigortasız işçi çalıştırılması durumunda 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nunda düzenlenen idari para cezasına hükmedilir. 

​Madde 8: Sigortalı bildirimi ve tescili 

​“İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür. Ancak işveren tarafından sigortalı işe giriş bildirgesi;”

​Madde 102: Kurumca verilecek idarî para cezaları

​“Kurumca dayanağı belirtilmek suretiyle diğer kanunlarda aşağıda belirtilen fiiller için idari para cezası öngörülmüş olsa dahi ayrıca bu Kanunun; 

​a) 1) 8 inci maddesinin birinci fıkrası ile 61 inci maddede belirtilen bildirgeyi, bu Kanunda belirtilen süre içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usûle uygun vermeyenler veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu hâlde anılan ortamda göndermeyenler hakkında her bir sigortalı için asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır. 

​2) 8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. 

​3) İşyeri esas alınmak suretiyle bildirgenin verilmediğine ilişkin; mahkemenin karar tarihinden, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarının tespit tarihinden, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim elemanlarının rapor tarihinden, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi veya belgelerin Kuruma intikal tarihinden itibaren bir yıl içinde bu bendin 2 numaralı alt bendinde sayılan durumlardan biriyle tekrar bildirge verilmediğinin anlaşılması halinde, bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında bu defa her bir sigortalı için asgari ücretin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır.”

​İlgili kanun hükmüne göre, sigortasız çalıştırılan işçi sayısına göre işverene verilecek olan idari para cezası değişiklik göstermektedir. Sigortasız işçi çalıştırıldığının kurum tarafından tespit edilmesi halinde, her bir sigortalı içina asgari ücretin iki katı kadar idari para cezasına hükmedilir. 

SİGORTASIZ ÇALIŞTIĞIMI NASIL İSPAT EDERİM ?

​Geriye dönük olarak sigortasız çalıştırılan günlerin ispatlanmasında ve bu günlerin hizmetten sayılmasının sağlanmasında işverenin takip edebileceği farklı yollar vardır. Bunlardan ilki yukarıda da anlattığımız gibi hizmet tespiti davası açmaktır. Hizmet Tespiti davasında işçinin geçmişte sigortasız çalıştığını ispatlamak için en sık kullanılan yol, tanık göstermektir. Buna yönelik olarak işçi kendisiyle aynı dönemde çalıştığı işçileri tanık gösterilebilir. 

​Bir başka yol ise, çalışmanın yapıldığı işyerinin bağlı bulunduğu SGK Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne veya Sosyal Güvenlik Merkezine şikayet dilekçesi vermek veya ALO 170’e şikayette bulunmaktır. SGK’ya yapılan şikayetlerle ilgili olarak da, işçi işten ayrıldıktan sonra çalıştığını iddia ettiği dönemleri ispatlayabilmesi , bunları belgelendirebilmesi ve söz konusu belgelerin de SGK’nın delil olarak kabul edeceği belgelerden olması gerekmektedir. 

ESKİ İŞYERİM SİGORTAMI YATIRMAMIŞ NE YAPMAM GEREKİR ?

​İşverenlerin, işyerinde çalıştırdıkları işçilerin sigorta primlerini eksik yatırdığı veya yatırmadığı çok sık rastlanılan bir durumdur. İşçinin bu durumdan haberdar bile olmadığı ancak emekli olmak istediği dönemde bu durumla karşılaşması da olasıdır. Bu durumda işçi yukarıda detaylıca anlatmaya çalıştığımız gibi hizmet tespiti davası açabileceği gibi SGK Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne veya Sosyal Güvenlik Merkezine şikayet dilekçesi vermek gibi iki farklı yolu vardır. Ancak hizmet tespiti davası açabilmesi için, işçinin işten çıkarıldığı günden itibaren 5 yıl içinde davayı açması gerekmektedir. 

SİGORTASIZ İŞÇİ ÇALIŞTIRMA ŞİKAYETİ NEREYE YAPILIR ?

​Bir işverenin sigortasız olarak işçi çalıştırdığının anlaşılması durumunda konuya ilişkin şikayet; ALO 170 üzerinden Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezine, CİMER’e ve işverenin bulunduğu il ve ilçedeki sosyal güvenlik kurumuna başvurarak yapılabilir. Söz konusu şikayet ilgili ilgisiz herkes tarafından yapılabilir. 

SİGORTASIZ İŞÇİ ÇALIŞTIRMA CEZA ZAMANAŞIMI

​Sigortasız işçi çalıştırmanın cezası 5510 sayılı Kanun hükümleri uyarınca idari para cezasıdır. Bu idari para cezasına hükmedilmesi için de 10 yıllık bir zamanaşımı süresi öngörülmüştür. Zamanaşımı ise fiilin işlendiği günden itibaren işlemeye başlar.  

SİGORTASIZ İŞÇİ ÇALIŞTIRMA TAZMİNAT DAVASI 

​İşveren bu kapsamda iş güvencesi ve kötüniyet tazminatına mahkum edilebilir şöyle ki; İşçi sigortasız bir şekilde işyerinde çalışıyorsa ve söz konusu çalışılan işyeri eğer ki 30 ve üzeri işçinin çalıştığı bir işyeriyse ve işçi sırf sigortasız çalıştırıldığını SGK’ya bildirdiği için işten çıkarılmışsa bunun neticesinde işe iade davası açar ve işbu davayı kazanırsa, bu kazanıma rağmen işveren onu işe geri almazsa, en az 4 en çok 8 aylık ücret tutarında iş güvencesi tazminatı ödemesi gerekmektedir. İşçinin çalıştığı işyerinde 30’dan az işçi varsa ihbar tazminatı miktarının 3 katı tutarında “kötü niyet tazminatı” ödemek zorundadır.

SİGORTASIZ ÇALIŞAN İŞÇİ NE KADAR TAZMİNAT ALIR ?

​Sigortasız çalışan bir işçinin kıdem tazminatı alıp alamayacağı merak edilen konulardan bir tanesidir. Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için, işyerinde en az 1 yıl çalışmış olmak ve kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde işten çıkmış veya çıkarılmış olması gerekmektedir. Kısacası işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için sigortalı çalışmış olması şartı aranmamaktadır. İşçinin sigortasız olduğu süreyi ispatlamış olması kıdem tazminatına hükmedilebilmesi için aranan şartlardan birisidir.

3 Ay Sigortasız İşçi Çalıştırma Cezası 

3 ay sigortasız çalıştırma ifadesi, çoğu zaman “3 ay boyunca hiç bildirmeme” anlamına gelir. Cezayı etkileyen temel değişkenler şunlardır:

• İşe giriş bildirgesinin hiç verilmemesi mi, geç verilmesi mi?
• Tespit şekli (işveren kendisi mi düzeltti, denetimde mi yakalandı?)
• MUHSGK bildirimi hiç verilmedi mi, eksik mi verildi?
• Kaç sigortalı etkilendi?

Örnek (1 sigortalı, denetimde tespit): yalnızca işe giriş bildirgesi yönünden 2 kat yaklaşımıyla 66.060,00 TL taban risk konuşulur; fakat olayın MUHSGK boyutu ve prim tahakkukları ayrıca eklenebilir.

Geriye Dönük Sigortasız İşçi Çalıştırma Cezası

İşçilerin sigortalı çalıştırılma zorunluluğu vardır. Bu sebeple işverenlerin bu konuda dikkatli olmaları gerekir. İşçilerin sigortasız çalıştırılması durumunda önceki çalışma süreci için sigorta primlerinin, idari para cezasının ödenmesi gerekir bunun yanı sıra gecikme zammı ödenir. geriye dönük sigortasız işçi çalıştırma cezasında geriye dönük primlerin ödenmesi için bazı şartlar vardır işçinin çalıştığı döneme ait belgelerinin olması gibi ayrıca sigorta primlerinin ödenmesi için yapılan itirazın 5 yıl içinde yapılması gereklidir, bazı durumlarda değişiklik gösterebilir. Geriye dönük sigorta primi ise değişkenlik gösterir o yüzden yeni sigorta prim ücretini bilmek gerekir.

1 Yıl Sigortasız İşçi Çalıştırma Cezası 

1 yıl gibi uzun sürelerde risk, iki nedenle katlanır:

1. Çoğu zaman birden fazla bildirimin hiç verilmemesi söz konusu olur (işe giriş + aylık bildirimler).
2. Denetim “tekrar” mantığına girerse, işe giriş bildirgesi yönünden 5 kat ölçeğine kadar çıkan sonuçlar gündeme gelebilir.

Somut rakam, kişi sayısı ve tespit şekline bağlıdır; ancak 1 yıl sigortasız çalışma, genellikle “en ağır senaryolara” en yakın risk profilini oluşturur.

Geriye Dönük Sigorta Girişi Yapılabilir Mi?

Kişi geriye dönük sigortayı cezalı olarak yaptırabilir yine de ne kadar süre için geriye dönük sigorta yaptıracağı önemlidir. İşverenler Sosyal Güvenlik Kurumu’na sigortayı elektronik ortamda bir gün önceden bildirmelidir eğer yapmadıysa o zaman geriye dönük sigorta girişinden bahsetmemiz gerekir. Kişi en fazla 1 yıl için geriye dönük sigorta girişi başlatabilir ama 1 yıldan fazla bir süre için sistemin buna izin vermemesi mümkündür. Bu bilgiden yola çıkarak kişi 1 ay, 3 ay, 6 ay geriye dönük sigorta başlatabilir mi sorusuna başlatabilir deriz fakat kişi 1 aylık geriye dönük sigortayı cezalı bir şekilde yapsa da, 3 ay için geriye dönük sigorta girişi için başvurduğunda SGK işleme almayabilir, eğer 6 ay için başvurursa eğer hizmet fiili olursa denetim yapıldıktan sonra hizmet fiili olması şartıyla işleme alır

Sıkça Sorulan Sorular