Yargıtay: Trafik Kazası - Altyapı Çalışması - Yol Kazısı - Sorumluluk - Şirket

17. Hukuk Dairesi         2016/17065 E.  ,  2019/7131 K.
(Yargıtay: Trafik Kazası - Altyapı Çalışması - Yol Kazısı - Sorumluluk - Şirket)

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi bu kararında; Büyükşehir Belediyesi'nin sorumluluk alanında doğalgaz boru (nakil) hattı döşenmesi (altyapı çalışması) esnasında yeterli güvenlik ve uyarı önlemi alınmamasından dolayı açılan davada doğalgaz boru hattı döşeme işinin yüklenici olan şirketlerin sorumluluğunun olduğunu ortaya koymuştur. Başka bir ifadeyle internet, telefon, doğalgaz, elektrik hatlarına ilişkin altyapı çalışmaları sürecinde kişilerin uğramış oldukları zarardan idarenin sorumluluğu doğmakla birlikte işi yapan veya yaptıran özel şirketlerinde sorumluluğuna gitmek mümkündür. 

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkiline ait aracın eşi idaresinde iken, yolun sol kısmına doğalgaz döşeyen firmanın gerekli tedbirleri almaması sonucunda meydana gelen kazada, aracın hasarlandığını belirterek, 6.836,00 TL hasar bedeli ve 2.500,00 TL araç değer kaybı tazminatı ile tespit masrafları toplamı olan 9.986,00 TL.nin fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Davalı ... AŞ vekili, müvekkilinin ... Doğalgaz Boru Hattı Döşeme İşini hazırlandığını ve ihale ile diğer davalı şirkete verdiğini, sorumluluğunun bulunmadığını, kazı yapılacak yerde gerekli tüm tedbirlerin alındığını, kazada davacıya ait araç sürücüsünün de kusuru bulunduğunu, mıcır kaplaması yapılan alanlarda kazı çalışması yapıldığına dair alınabilecek tek önlemin trafik işaretlemesi olduğu ve trafik işaretlemesine yetkili kuruluşun ... Büyükşehir Belediyesi olduğunu belirterek, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, kazanın meydana geldiği yolun bakım ve onarımından ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının sorumlu olduğu, davalı tarafın kusur ve sorumluluğunun bulunmadığı belirtilerek, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, trafik kazası nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu 13. maddesi; “...Çeşitli kişi, kurum ve kuruluşların karayolu yapısında yapacakları ve esasları yönetmelikte belirtilen çalışmalarda:
a-Yolun yapım ve bakımı ile görevli kuruluştan izin almak,
b-Çalışmaları, gerekli önlemleri alarak, aldırarak ve devamlılığını sağlayarak, trafik akımını ve güvenliğini bozmayacak tarzda yapmak,
c-Zorunlu nedenlerle meydana gelen arıza, engel ve benzerlerini en kısa zamanda ortadan kaldırarak karayolunu kullananlara ve araçlara zarar vermeyecek duruma getirmek, ....zorundadırlar.
Bu çalışmalar sırasında meydana getirilen tehlikeli durum ve engeller bütün sorumluluk, bunları yaratan kişilere ait olmak üzere zabıtaca kaldırılır, yapılan masraflar sorumlulara ödetilir.”şeklindedir.

Davacıya ait aracın eşi idaresinde seyir halindeyken, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının denetim ve sorumluluğundaki yol üzerinde, davalı ... AŞ tarafından diğer davalı ... Enerji Doğ. Sis. Mad. Hayv. İnş. Tic. Ltd. Şti.ne ihale edilen doğalgaz borusu döşeme çalışmaları esnasında yolda gerekli tedbirlerin alınmaması sonucu meydana gelen trafik kazasında aracın hasarlandığı ve değer kaybına uğradığı, davalıların yol yapımı sırasında gerekli tedbirleri almadıkları, trafik devamlılığını sağlamadıkları ve trafik güvenliğini bozduklarını iddia edilmiştir.

Mahkemece, kazanın meydana geldiği yolun bakım ve onarımından ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının denetim ve sorumluluğundaki yolda doğalgaz boru hattı döşeme işini ihale eden davalı ... AŞ ile, ihale ile işi alan ve yürüten diğer davalı ... Enerji Doğ. Sis. Mad. Hayv. İnş. Tic. Ltd. Şti., doğalgaz boru hattı döşenmesi sırasında meydana gelen dava konusu trafik kazası nedeniyle, az yukarıda yazılı yasa hükmü gereği iddia olunan zararlardan dolayı sorumludurlar.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi uygun bulunmamış, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine 10/06/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Yol Kazasında Belediye ve Yüklenici Şirketin Birlikte Sorumluluğu

Yol kazasında belediye ve yüklenici şirketin sorumluluğu birlikte doğabilir. Yolun denetim ve bakımından sorumlu idare, altyapı çalışmasına izin verirken trafik güvenliğini gözetmek zorundadır; işi yapan şirket ise kazı alanını güvenli hale getirmek, uyarı ve yönlendirme tedbirlerini almakla yükümlüdür. Bu nedenle zarar, tek bir tarafa değil, somut kusur durumuna göre birden fazla sorumluya yükletilebilir.

Altyapı Çalışmasında Trafik Kazası Sorumluluğu

Altyapı çalışması sırasında trafik kazasında sorumluluk tek kişide toplanmaz. Karayolu üzerinde çalışma yapan kuruluş, çalışmayı yürüten yüklenici ve denetim görevini yerine getiren idare birlikte değerlendirilir. Zararın doğması, kazı alanının açık bırakılması, yetersiz işaretleme yapılması veya trafik akışının güvenli biçimde yönlendirilmemesi halinde kusur payı ortaya çıkar. Somut olayın şartları sorumluluk paylaşımını belirler.

Doğalgaz Boru Hattı Döşeme Çalışmasının Yükümlülükleri

Doğalgaz boru hattı döşeme çalışmasında izin alma, çalışma alanını güvenli kılma ve trafiği aksatmadan ilerleme yükümlülükleri vardır. Çalışmayı yapanlar, kazı yapılan bölümün çevresini görünür şekilde ayırmalı, araç ve yayaların yaklaşmasını önlemeli, gece görünürlüğünü sağlamalı ve yol yüzeyini güvenli bırakmalıdır. Bu yükümlülükler yerine getirilmezse meydana gelen hasardan sorumluluk doğar.

Karayolları Trafik Kanunu 13. Maddenin Düzenlemesi

Karayolları Trafik Kanunu 13. madde, karayolunda çalışma yapan kişi ve kuruluşların izin alma, önlem alma ve engelleri kısa sürede giderme yükümlülüğünü düzenler. Madde, çalışmanın trafik güvenliğini bozmayacak şekilde yapılmasını ister. Ayrıca çalışma sırasında doğan tehlikeli durumların sorumluluğunu, bunları yaratan kişilere yükler. Bu hüküm, altyapı kazalarında temel sorumluluk ölçütünü oluşturur.

Altyapı Çalışmasında Güvenlik Önlemleri

Altyapı çalışmasında güvenlik önlemleri, kazı alanının görünür ve erişilemez hale getirilmesini kapsar. İkaz levhası, bariyer, şerit, reflektörlü uyarı elemanları ve gece görünürlüğünü sağlayan işaretler kullanılmalıdır. Trafik akışı gerekiyorsa yönlendirme yapılmalı, kazı çevresi araçların sürüklenme veya çarpma riskine karşı korunmalıdır. Önlemlerin yetersizliği, kusur değerlendirmesinde belirleyici olur.

İdare ve Özel Şirket Sorumluluklarının Ayrımı

İdare sorumluluğu ile özel şirket sorumluluğu birbirini dışlamaz. İdare, yolun genel güvenliğini ve çalışma iznini denetlemekle yükümlüdür; özel şirket ise fiili işi yürüttüğü için çalışma sahasındaki tehlikeleri önlemek zorundadır. Eğer idare gerekli denetimi yapmamışsa veya şirket güvenlik tedbirlerini almamışsa, zarar birlikte doğan kusurlara dayanabilir. Hakim, kusuru olay bazında değerlendirir.

Mahkemenin Davayı Reddetme Gerekçesi

Mahkeme davayı, kazanın meydana geldiği yolun bakım ve onarımından belediyenin sorumlu olduğu ve davalı şirketlerin kusurunun bulunmadığı gerekçesiyle reddetti. İlk derece mahkemesi, yüklenicinin çalışma alanındaki güvenlik eksikliğini yeterince dikkate almadı. Bu yaklaşım, kazı yapan şirketlerin trafik güvenliği yükümlülüğünü geri planda bıraktığı için Yargıtay denetiminde isabetli görülmedi.

Yargıtay bozma kararında hangi noktayı öne çıkardı?

Yargıtay bozma kararında, doğalgaz boru hattı döşeme çalışması sırasında gerekli tedbirlerin alınmamasına dikkat çekti. Daire, yol üzerinde yürütülen altyapı işlerinde yalnızca idarenin değil, işi yapan şirketlerin de sorumlu olabileceğini vurguladı. Böylece kazanın, çalışma alanının güvenli hale getirilmemesinden kaynaklandığı kabul edilerek sorumluluk değerlendirmesinin yeniden yapılması gerektiğini belirtti.

Benzer kazalarda yüklenici şirket hangi durumlarda sorumlu olur?

Benzer kazalarda yüklenici şirket, kazı alanını açık bırakması, yeterli uyarı yapmaması, yönlendirme kurallarına uymaması veya çalışma alanını gece görünür hale getirmemesi halinde sorumlu olur. Şirket, işi ihale ile üstlenmiş olsa bile fiili uygulamayı yapan kişi olarak güvenlik tedbirlerini almak zorundadır. Sözleşmesel ilişki, üçüncü kişilere karşı sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Belediye hangi hallerde sorumlu tutulabilir?

Belediye, yolun denetimi ve kamu güvenliğini sağlama yükümlülüğünü yerine getirmediğinde sorumlu tutulabilir. Çalışmaya izin verilmiş olsa bile belediye, kazı alanının trafik güvenliğini bozup bozmadığını denetlemelidir. Uyarı eksikliği, yönlendirme yetersizliği veya tehlikeli alanın uzun süre açık bırakılması halinde idari sorumluluk doğabilir. Bu sorumluluk, yüklenicinin kusurunu ortadan kaldırmaz.

Somut olayda zarar nasıl ispatlanır?

Somut olayda zarar; hasar tespit raporu, ekspertiz incelemesi, fotoğraflar, tutanaklar ve gerekiyorsa keşif ile ispatlanır. Araç değer kaybı, onarım bedeli ve tespit giderleri ayrı ayrı değerlendirilir. Ayrıca kazanın altyapı çalışmasıyla bağlantısı ortaya konulmalıdır. İşaretleme eksikliği, kazı alanının korunmaması ve yol güvenliğinin sağlanmaması ispatlandığında sorumluluk talebi güçlenir.

Altyapı çalışmalarında trafik güvenliği neden önemlidir?

Altyapı çalışmalarında trafik güvenliği, hem sürücülerin hem yayaların zarar görmesini önlemek için zorunludur. Kazı alanı, yol daralması ve ani engeller ciddi kaza riski yaratır. Bu nedenle çalışma yapanlar, trafik akımını kesmeden ilerlemeli, riskli bölgeyi açık biçimde işaretlemeli ve sürücüleri önceden uyarmalıdır. Güvenlik ihmali, maddi zarar yanında hukuki sorumluluk da doğurur.

Bu karar uygulamada ne ifade eder?

Bu karar, altyapı kazalarında sorumluluğun yalnızca yol sahibi idareye yüklenemeyeceğini gösterir. Uygulamada belediye, işveren şirket ve yüklenici ayrı ayrı değerlendirilir; çalışma güvenliği sağlanmamışsa zarar gören kişi tazminat talep edebilir. Karar, doğalgaz boru hattı döşeme gibi işler sırasında trafik güvenliği tedbirlerinin belge ve delillerle ispatlanmasının önemini de ortaya koyar.