Tera ve Pusula Fon Mağdurları Ne Yapmalı? Hukuki Yol Haritası

Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) 17 Eylül 2026'da yedi portföy yönetim şirketinin fonlarını TEFAS'ta işleme kapatması ve 131 fonu tasfiyeye alması, yaklaşık 455 bin yatırımcıyı doğrudan etkiledi. Tera ve Pusula fon mağdurlarının ne yapması gerektiği, yatırımcının hangi tarihte ne tür talimat verdiğine ve zararın kaynağına göre değişiyor. Bu yazıda tasfiye süreci, başvurulabilecek makamlar ve süreler, SPK kararları ile mevzuat metni esas alınarak ele alınmaktadır.

Tasfiyedeki bir fonda payınız varsa, ödeme almak için herhangi bir başvuru yapmanız gerekmez. Fon varlıkları İş Bankası (Tera fonları) ve Ziraat Bankası (Pusula ve diğer beş şirketin fonları) tarafından en fazla altı ay içinde satılacak, elde edilen nakit payınız oranında hesabınıza aktarılacaktır. Kalan zarar için SPK şikâyeti, suç duyurusu ve tazminat davası ayrı yollardır; bunlardan birinin süresi tasfiye bitmeden dolabilir.

Aynı kararla tasfiyeye alınan Hedef, Atlas, A1 Capital, Pardus ve Bulls portföy şirketlerinin fonlarında payı olanlar için de buradaki bilgiler geçerlidir; tasfiye usulü 131 fonun tamamında aynıdır.

Tera ve Pusula Fon Krizinde Yaşananlar: Tarihli Özet

SPK'nın 18 Eylül 2026 tarihli basın duyurusuna göre Finansal İstikrar Komitesi, 2 Aralık 2025'te bazı fonların "fiili dolaşım oranı düşük paylarda ekonomik gerçeklikle açıklanamayacak fiyat hareketlerine neden olduğu" gözlemiyle SPK'ya tedbir tavsiyesinde bulundu. Ardından nitelikli yatırımcı eşiği 18 Aralık 2025'te 10 milyon TL'ye çıkarıldı ve 28 Ağustos 2026'da Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber kapsamlı biçimde değiştirildi.

Eylül ayındaki gelişmeler aşağıda SPK bültenleri ve duyurularıyla şirketlerin Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) açıklamalarına göre sıralanmıştır.

SPK'nın 17 Eylül 2026 Kararları: İşleme Kapatma ve Tasfiye

SPK'nın 2026/60 sayılı bülteninde yer alan karar, dayanağını SPKn'nin 1., 96/1 ve 128/1-a maddelerinden alıyor. Kararın iki ayağı var: Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1 Capital, Pardus ve Bulls portföy yönetim şirketlerinin TEFAS'taki bütün fonları alım satıma kapatıldı, bunlar arasından listelenen fonların ise "Kurulca tayin edilecek yöntem ile tasfiye ettirilmesine" karar verildi. Aynı kararla kredili işlemlerde özkaynak koruma oranı, 2 Ekim 2026 seans sonuna kadar geçici olarak %35'ten %20'ye indirildi.

Tasfiyenin nasıl yürüyeceği aynı gün yayımlanan 2026/61 sayılı bültende düzenlendi. Tera Portföy fonlarında Türkiye İş Bankası, Pusula Portföy ve diğer beş şirketin fonlarında T.C. Ziraat Bankası saklayıcı ve tasfiyeye yetkili kılındı. Fon varlıkları Takasbank'ta tutulacak ve "yatırımcı menfaati, piyasa derinliği, likidite" gözetilerek satılacak. TEFAS dışındaki kanallarda da alım ve iade işlemleri durduruldu.

İlk listede Tera için beş fon sayılıyor ve toplam 130 fon görünüyordu. Aynı gün yayımlanan güncel listede Tera Portföy Hisse Senedi (TL) Fonu eklendi; tasfiyedeki fon sayısı Tera için 6, toplamda 131 oldu. Bazı kaynaklarda hâlâ görülen "130 fon" ve "Tera'nın 5 fonu" bilgisi ilk listeye aittir.

Tasfiye Süresinin 6 Aya Uzatılması ve 28 Eylül Duyurusu

İlk kararda üç ay olarak belirlenen tasfiye süresi, 20 Eylül'de yayımlanan 2026/62 sayılı bültenle altı aya çıkarıldı. SPK ertesi gün yaptığı açıklamada, altı aylık sürenin tasfiyenin mutlaka altı ay süreceği anlamına gelmediğini ve sürecin daha erken tamamlanabileceğini belirtti.

28 Eylül tarihli SPK duyurusu ise 16 ve 17 Eylül'de işlem yapan yatırımcılar için belirleyici. Duyuruya göre 16 Eylül ve öncesinde TEFAS'a verilen talimatlar normal şekilde işlendi. 17 Eylül'de verilen talimatların tamamı TEFAS tarafından iptal edildi ve bu yatırımcılara tasfiye bakiyesinden katılma payı oranında ödeme yapılacak. 16 Eylül ve öncesinde verilip fonun temerrüdü veya fiyat açıklamaması nedeniyle gerçekleşmeyen talimatlar ise öncelikli ödeme kapsamında sayıldı.

Ceza Soruşturması ve SPK Suç Duyuruları

Olayın ceza hukuku ayağında iki ayrı süreç yürüyor. Birincisi SPK'nın suç duyurusu kararları: KTLEV (2026/59), OZATD (2026/65) ve TRHOL (2026/66) paylarındaki işlemler nedeniyle SPKn'nin 107/1. maddesinde düzenlenen işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı şüphesiyle çok sayıda kişi hakkında suç duyurusunda bulunulmasına karar verildi. Bu kararlarda Pusula Portföy, Tera Yatırım Menkul Değerler ve Tera Portföy'e, kendi nam ve hesaplarına ve ilgili paylarla sınırlı olmak üzere iki yıllık işlem yasağı getirildi.

İkincisi İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü soruşturma. Adalet Bakanı'nın 26 Eylül açıklamasına göre soruşturma; suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve örgüte üyelik, nitelikli dolandırıcılık, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama ve SPKn'ye muhalefet suçlarını kapsıyor. Açıklamaya göre 46 şirketin, 18 fonun ve 42 kişinin malvarlığı donduruldu; 1 Temmuz–16 Eylül 2026 arasındaki para çıkışları inceleniyor. Başsavcılık 27 Eylül'de 45 firma ve 19 fon üzerindeki tedbirin kaldırıldığını, gerçek kişilerdeki tedbirin sürdüğünü açıkladı. Basına yansıyan bilgilere göre 30 Eylül itibarıyla şirket yöneticileri dahil 56 kişi tutuklandı.

Bu bilgiler soruşturma aşamasına ilişkin usul işlemleridir. Hakkında suç duyurusunda bulunulan veya tutuklanan kişiler bakımından masumiyet karinesi geçerlidir; isnat edilen fiillerin sabit olup olmadığını ancak yargılama sonunda verilecek hüküm gösterecektir.

• 131tasfiyedeki fon (2.038 fonun yaklaşık %11'i)
• 7fonları işleme kapatılan portföy yönetim şirketi
• 6 / 12tasfiyedeki Tera / Pusula fonu
• 455.758tekil yatırımcı (SPK, 23.09.2026)
• 6 ayazami tasfiye süresi (Bülten 2026/62)

İşleme Kapatma ve Tasfiye Sonrası Fondaki Paranın Durumu

Tasfiye kararı, fondaki paranın yok olduğu anlamına gelmez. Fon, portföy yönetim şirketinin kendi malı değildir; yatırımcılar adına yönetilen, tüzel kişiliği olmayan ayrı bir malvarlığıdır. Tasfiyede bu malvarlığı satılır ve yalnızca pay sahiplerine dağıtılır. Bununla birlikte paranın tamamının geri döneceği de söylenemez: yatırımcıya ödenecek tutar, portföydeki varlıkların hangi fiyattan satılabileceğine bağlıdır.

Fon Malvarlığı Şirketin Borçlarından Ayrıdır (SPKn m.53)

SPKn'nin 53. maddesi fon malvarlığını üç kuralla korur. Birinci fıkraya göre fon malvarlığı, portföy yönetim şirketinin ve saklayıcı kuruluşun malvarlığından ayrıdır. İkinci fıkraya göre fon malvarlığı haczedilemez, üzerine ihtiyati tedbir konulamaz ve iflas masasına dâhil edilemez. Üçüncü fıkra ise açıktır: "Fon mal varlığının tasfiyesi durumunda yalnızca katılma payı sahiplerine ödeme yapılabilir."

Bu nedenle portföy yönetim şirketinin vergi, kredi veya başka alacaklıları fonun varlıklarına el koyamaz. Şirket hakkında iflas kararı verilse bile fonun varlıkları iflas masasına girmez. Aynı kural, aşağıda ihtiyati tedbir bölümünde görüleceği gibi yatırımcıyı da bağlar.

Ödemenin Yapılacağı Hesap ve Başvuru Gerekmemesi

2026/61 sayılı bültene göre tasfiyeden elde edilen nakit, tasfiyeyi yürüten bankanın belirleyeceği dönemlerde, katılma payı oranında yatırımcıların bireysel saklama hesaplarına, yani fonu aldığınız banka veya aracı kurumdaki hesaba aktarılacak. Ödeme için başvuru formu, dilekçe ya da ücret gerekmiyor. Ödemeler, varlıklar satıldıkça birden fazla dönemde yapılabilir ve fonun KAP sayfasında duyurulacak; SPK da 23 Eylül açıklamasında yatırımcıların yalnızca resmî kaynaklara itibar etmesini istedi.

Geri Dönecek Tutara İlişkin Gerçekçi Beklenti

Fonlar 17 Eylül'den bu yana TEFAS'ta işlem görmüyor ve fiyat açıklanmıyor; kesin zarar ancak tasfiye bittiğinde ortaya çıkacak. Repo ve mevduat gibi likit araçlardan oluşan para piyasası fonlarında satış kolay olduğundan geri dönüş oranının yüksek olması beklenir; az işlem gören paylarda yoğunlaşan hisse senedi serbest fonlarında ise satış fiyatı belirsizdir. Fon bazında kayıp oranı veren içeriklere temkinle yaklaşmanızı öneririz.

Tasfiye Süresince Yönetim Ücreti ve Fon Giderleri

2026/61 sayılı bültenin A/4 maddesine göre tasfiye süresince fon yönetim ücreti ve diğer fon giderleri tahakkuk etmeye devam ediyor. Bu giderler tasfiye nakdinden düşüleceği için tasfiye uzadıkça yatırımcıya kalan tutar azalır. Tazminat hesabında bu dönemde fona yüklenen giderler de ayrı bir kalem olarak değerlendirilmelidir.

Mağdur Profillerine Göre Hukuki Durum

İade talimatı verip vermediğiniz, talimatı hangi gün ve saatte verdiğiniz ve fonu nasıl aldığınız, ödeme sıranızı ve izleyebileceğiniz yolu değiştirir. Tablo, SPK'nın 2026/61 sayılı bülteni ile 28 Eylül duyurusuna dayanır.

13.30 Sonrası Talimat ile 17 Eylül'de İptal Edilen Talimat Arasındaki Fark

"17 Eylül mağdurları" olarak anılan grubun sorunu iki SPK metninden doğuyor. 2026/61 sayılı bülten, ihbarlı fonlarda 17 Eylül saat 13.30'dan sonra verilen ve gerçekleşmeyen iade talimatlarının fona borç yazılarak tasfiye nakdinden öncelikle ödeneceğini söylüyor. 28 Eylül duyurusu ise 17 Eylül'de verilen talimatların TEFAS tarafından iptal edildiğini ve bu yatırımcılara katılma payı oranında ödeme yapılacağını belirtiyor. Sonuçta talimatı iptal edilen yatırımcı, talimat hiç vermemiş gibi diğer pay sahipleriyle aynı sıraya giriyor.

Bu farklı muamelenin eşitlik ilkesine uygun olup olmadığı tartışmaya açıktır ve SPK işlemine karşı idari yargı yolu gündeme gelebilir. Bu değerlendirme henüz yargı kararıyla netleşmiş değildir. İdari davalar kısa sürelere tabi olduğundan, bu yolu düşünen yatırımcının idari dava açma süresini gözden kaçırmaması gerekir.

Tera ve Pusula Fon Mağdurları İçin Adım Adım Yol Haritası

Aşağıdaki sıra, hem tasfiyeden alacağınız payı korumaya hem de ileride başvurabileceğiniz yolları açık tutmaya yöneliktir. İlk dört adım herkes için geçerlidir; son adımlar kişisel durumunuza göre şekillenir.

1. Fonunuzun tasfiye listesinde olup olmadığını kontrol edin. Yedi şirketin TEFAS'taki tüm fonları işleme kapatıldı ancak yalnızca listelenen 131 fon tasfiyede. Fonun KAP sayfasındaki duyurular esas alınmalıdır.
2. 15–17 Eylül arasındaki işlem kayıtlarınızı indirin. Talimat ekranları, işlem sonuç formları ve ekstreler saat ve dakika bilgisiyle saklanmalıdır.
3. Satış sürecine ait belgeleri dağıtıcı kuruluştan yazılı olarak isteyin. Risk bildirim formu, nitelikli yatırımcı beyanı, uygunluk testi ve size gönderilen pazarlama mesajları bu kapsamdadır.
4. Fonun izahnamesini, içtüzüğünü ve KAP açıklamalarını tarihli olarak kaydedin. Özellikle 16 Eylül'deki değişiklik açıklamaları sonradan erişilemez hâle gelebilir.
5. Tasfiye ödemelerini tek tek kaydedin. Hangi tarihte, hangi fondan, ne kadar ödeme geldiğini gösteren bir tablo tutun.
6. SPK'ya belgeli bir şikâyet dilekçesi verin. SPK tazminata karar vermez; ancak şikâyetiniz kayda girer ve incelemeyi tetikleyebilir.
7. Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyet dilekçesi verin. Böylece soruşturma dosyasına suçtan zarar gören sıfatıyla girersiniz.
8. Tazminat için arabuluculuk ve dava sürelerini tasfiyenin bitmesini beklemeden değerlendirin. SPKn m.32/6'daki altı aylık süre, tasfiye süresiyle aynı uzunluktadır.

Hangi yolun sizin için uygun olduğu, somut belgeleriniz incelenmeden söylenemez. Tahancı Hukuk Bürosu, sermaye piyasası işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda yatırımcılara hukuki destek vermektedir.

Başvuru Yolları, Makamlar ve Süreler Tablosu

Tasfiye ödemesi paranın bir kısmını geri getirir; SPK şikâyeti ve suç duyurusu kayıt ve delil üretir; zararın kalanı ise ancak tazminat yoluyla talep edilebilir.

SPK'ya Şikâyet ve TSPB Hakem Heyeti: Sağladıkları ve Sınırları

SPK'ya şikâyet, 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun kapsamında yapılan bir başvurudur. Dilekçede işlemin tarihi, işlemin yapıldığı araç ve kurum, ihlal edildiğini düşündüğünüz hak açıkça yazılmalı ve belgeler eklenmelidir. Biçim olarak genel bir şikâyet dilekçesi kalıbı yeterlidir.

SPK, şikâyet başvurularına ilişkin sayfasında "zarar tazminine karar verilmesi söz konusu olmamaktadır" ifadesine yer verir. Kurul şikâyeti mevzuata uygunluk açısından inceler, gerekirse idari yaptırım uygular veya suç duyurusunda bulunur. Şikâyetin yatırımcıya faydası; olayın kayda geçmesi, incelemeyi tetiklemesi ve ileride delil olarak kullanılabilecek resmî bir iz bırakmasıdır.

TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti

SPK, borsa dışı işlemlerden doğan uyuşmazlıklarda Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği'nin Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti'ne yönlendirir. Heyet, Birlik üyesi aracı kurum, banka ve portföy yönetim şirketleri ile müşterileri arasındaki uyuşmazlıklara bakar. Önce işlemden itibaren beş yıl içinde üye kuruluşa yazılı başvuru yapılır, kuruluş 30 gün içinde cevap verir; cevap olumsuzsa veya hiç cevap gelmezse 60 gün içinde Heyete başvurulur.

Ancak bu yol, olayın niteliği gereği sınırlıdır. Yönergenin 8. maddesi, tasfiyesine veya faaliyetlerinin tamamen durdurulmasına karar verilen üyeler hakkındaki uyuşmazlıkları ve kanunlarda suç olarak öngörülen fiillere ilişkin uyuşmazlıkları Heyetin görev alanı dışında bırakır. Ayrıca Heyet kararları, yalnızca tüketici hakem heyetlerinin parasal sınırına kadar üye için bağlayıcıdır. Bu nedenle TSPB yolu daha çok, fonu satan banka veya aracı kuruma karşı satış sürecine ilişkin şikâyetlerde işlev görebilir.

Yatırımcı Tazmin Merkezi ve Fon Değer Kaybı

Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM), mevcut durumda Tera ve Pusula fon yatırımcılarının değer kaybını karşılamıyor. YTM'nin varlığı bazı yatırımcılarda "devlet güvencesi" beklentisi oluşturuyor; oysa kanundaki kapsam dardır ve fonun değer kaybını kapsamaz (m.84/2).

YTM'nin Devreye Girme Şartı

SPKn'nin 82. maddesine göre YTM'nin devreye girmesi için SPK'nın, bir yatırım kuruluşunun nakit ödeme veya sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüğünü yerine getiremediğini tespit ederek tazmin kararı alması gerekir. Kanunun 3. maddesindeki tanıma göre yatırım kuruluşu, aracı kurumlar ve bankalar ile Kurulca belirlenen diğer sermaye piyasası kurumlarıdır. Portföy yönetim şirketleri bu tanımda ayrıca sayılmaz; fonun kendisi ise zaten tüzel kişiliği olmayan bir malvarlığıdır.

Daha belirleyici olan hüküm 84. maddenin 2. fıkrasıdır: "Yatırımcıların yatırım danışmanlığı veya piyasadaki fiyat hareketlerinden kaynaklanan zararları tazmin kapsamında değildir." Fonun değer kaybı, niteliği itibarıyla bu kapsama girer. YTM'nin koruduğu durum, yatırımcı adına saklanan veya yönetilen nakit ya da sermaye piyasası aracının kuruluş tarafından teslim edilmemesidir.

2026 Üst Sınırı ve Bu Olaydaki Durum

Tazmin kapsamına giren hâllerde üst sınır, 84. maddenin 5. fıkrası uyarınca her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir ve YTM'nin resmî tablosuna göre 2026 için 2.065.145 TL'dir. Sınır, bir yatırımcının aynı kuruluştaki tüm hesaplarını birlikte kapsar. Talep, tazmin kararının ilanından itibaren bir yıl içinde YTM'ye yazılı olarak yapılır (m.85/1).

30 Eylül 2026 itibarıyla SPK'nın Tera, Pusula veya diğer beş şirket için verdiği bir tazmin kararı yoktur; YTM'nin internet sitesinde de bu olaya ilişkin duyuru bulunmamaktadır. "YTM 2 milyon TL'ye kadar öder" şeklindeki genellemeler bu nedenle bugünkü durumu yansıtmıyor. YTM ancak bir aracı kurum veya bankanın müşteri varlığını teslim edemediği tespit edilirse gündeme gelir; izlenmesi gereken bir ihtimaldir, temel yol değildir.

Savcılığa Suç Duyurusu ve Ceza Dosyasına Katılma

Ceza soruşturması parayı doğrudan geri getirmez. Buna karşılık tazminat davasında en güçlü delillerin (bilirkişi raporları, MASAK verileri, SPK inceleme raporları) toplandığı yer ceza dosyasıdır. Soruşturmaya suçtan zarar gören olarak dâhil olmak, bu delillere erişimin yoludur.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 158. maddesine göre suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir. Soruşturma İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığında yürüdüğünden, bulunduğunuz yerdeki başsavcılığa verdiğiniz dilekçenin oraya gönderilmesi beklenir. Dilekçenin yapısı için suç duyurusu dilekçe örneğinden yararlanabilirsiniz; dilekçeye yatırım tarihlerini, tutarları ve talimat kayıtlarını eklemek önemlidir.

SPKn m.115 Muhakeme Şartı ile TCK 158 Nitelikli Dolandırıcılık Ayrımı

Sermaye piyasası suçları. Bilgi suistimali (m.106), piyasa dolandırıcılığı (m.107) ve güveni kötüye kullanma (m.110) gibi SPKn suçlarında soruşturma yapılması, SPKn'nin 115/1. maddesi uyarınca Kurulun Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır. Bu bir muhakeme şartıdır: yatırımcının dilekçesi bu suçlar için soruşturmayı tek başına başlatmaz, ancak dosyaya mağdur olarak girmesini sağlar. SPK bu olayda suç duyurusu kararlarını zaten aldı. İşlem bazlı piyasa dolandırıcılığının cezası, m.107/1'e göre üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıdır.

Türk Ceza Kanunu suçları. Adalet Bakanı'nın açıkladığı suç tipleri arasında nitelikli dolandırıcılık da yer alıyor. TCK'nın 158/1-h bendi, dolandırıcılığın "tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında" işlenmesini nitelikli hâl sayar ve üç yıldan on yıla kadar hapis öngörür. Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi ya da örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi cezayı artırır (m.158/3). Bu suçlarda SPK başvurusu şartı yoktur; yatırımcının şikâyeti savcılıkça doğrudan değerlendirilir. Dolandırıcılık suçu ve cezası hakkındaki yazımız, suçun unsurlarını ayrıntılı olarak ele almaktadır.

Bu ayrım yalnızca soruşturmanın nasıl başlatılabileceğini belirler; hangi fiilin hangi suç tipine girdiği soruşturma ve yargılama sonunda netleşecektir.

Mağdurun Soruşturma ve Kovuşturmadaki Hakları

CMK'nın 234. maddesi suçtan zarar görene soruşturma aşamasında delil toplanmasını isteme, belge örneği alma, vekili aracılığıyla dosyayı inceleme ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz etme hakkı tanır. Kamu davası açıldığında, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar davaya katılan olarak dâhil olunabilir (CMK m.237). Katılan sıfatı, hükme karşı kanun yoluna başvurma imkânı da verir.

Şikâyetçi olmak için kamu davasının açılmasını beklemek gerekmez; soruşturmada dosyada yer alan yatırımcı delil talebinde bulunabilir ve dosyayı izleyebilir. Dosya inceleme yetkisi vekil aracılığıyla da kullanılabilir (avukata vekaletname verilmesi).

Ceza Dosyasının Tazminat Davasına Katkısı

Ceza dosyası zamanaşımını da etkiler. Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 72/1. maddesinin son cümlesine göre tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu uzun süre tazminat için de uygulanır. TCK'nın 66/1. maddesine göre üst sınırı beş yılı geçmeyen suçlarda dava zamanaşımı 8 yıl (SPKn m.107/1), beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda 15 yıldır (TCK m.158/1). Sürelerin hesaplanmasına ilişkin ayrıntılar dava zamanaşımı hesaplaması yazımızda yer almaktadır.

Tazminat Davası: Davalılar, Görevli Mahkeme ve Zamanlama

Tasfiyeden dönen tutar ile yatırımcının zararı arasındaki fark, ancak tazminat davası yoluyla talep edilebilir. Davanın kime karşı, hangi mahkemede ve ne zaman açılacağı yatırımcının belgelerine ve profiline göre değişir.

Davanın Yöneltilebileceği Kişi ve Kurumlar

Fon yatırımında birden fazla kuruluş rol alır ve her birinin sorumluluğu farklı bir kanun hükmüne dayanır. Davalıların doğru seçilmesi, hem davanın başarı ihtimalini hem de kararın tahsil edilebilirliğini etkiler.

SPKn'nin 52/4. maddesi, portföy yönetim şirketi ile pay sahipleri arasındaki ilişkiye TBK'nın vekâlet hükümlerini (m.502–514) kıyasen uygular. Şirket işi basiretli bir vekil gibi yürütmekle yükümlüdür ve sözleşmeye aykırılıkta kusursuzluğunu ispat yükü şirkettedir (TBK m.112).

SPKn'nin 56. maddesi saklayıcıyı portföy yönetim şirketinden bağımsız ve yalnızca pay sahiplerinin menfaatine hareket eden bir kurum olarak tanımlar; saklayıcı, fon portföyünün değerlemesinin ve portföy işlemlerinin mevzuata ve içtüzüğe uygunluğunu gözetmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğün ihlal edildiği ölçüde saklayıcı pay sahiplerine karşı sorumludur. Tera ve Pusula fonlarının tasfiye öncesindeki saklayıcısı her fonun izahnamesinden tespit edilmelidir.

Görevli Mahkeme: Asliye Ticaret ve Tüketici Mahkemesi Karşılaştırması

Bu davalarda hangi mahkemenin görevli olduğu tartışmalıdır ve mevzuatta her iki yönde de dayanak bulunur. Yanlış mahkemede açılan dava görevsizlik kararıyla sonuçlanır ve zaman kaybettirir; altı aylık sürenin söz konusu olduğu bir olayda bu kayıp ağır olabilir.

Bireysel yatırımcı için tüketici sıfatı savunulabilir bir görüştür; ancak TTK m.4/1-f'nin "finansal kurumlara ilişkin düzenlemelerden doğan" davaları mutlak ticari dava saymasına dayanan görüş de güçlüdür. Bu yolu seçen yatırımcı tüketici mahkemesi dilekçe örneğinden yararlanabilir, ancak görev meselesini dilekçede ayrıca savunmalıdır.

Dava Şartı Arabuluculuk

Mahkeme hangisi olursa olsun, konusu bir miktar para olan tazminat davasından önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Ticari dava kabul edilirse TTK m.5/A uygulanır; ayrıntılar ticari davalarda zorunlu arabuluculuk yazımızdadır. Tüketici davası kabul edilirse 6502 sayılı Kanun'un 73/A maddesi devreye girer; bu konuda tüketici dava şartı arabuluculuk yazımıza bakabilirsiniz.

Usul 6325 sayılı Kanun'un 18/A maddesinde düzenlenmiştir. Başvuru, yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Anlaşamama tutanağı dava dilekçesine eklenir; hiç arabulucuya gidilmeden açılan dava usulden reddedilir. Arabuluculuk da zaman aldığından altı aylık süreye tabi taleplerde başvuru erken yapılmalıdır.

Ankara'da Dava Açma İmkânı

Davalı şirketin merkezi başka bir ilde olsa bile dava yalnızca orada açılmak zorunda değildir. HMK'nın 6. maddesindeki genel kural davalının yerleşim yeridir; bunun yanında 16. madde, haksız fiilden doğan davalarda zarar görenin yerleşim yeri mahkemesini de yetkili kılar. Tüketici davası olarak açılırsa 6502 sayılı Kanun'un 73/5. maddesi tüketicinin yerleşim yerinde dava açılmasına imkân verir. Birden fazla davalı varsa HMK m.7 uyarınca davalılardan birinin yerleşim yerinde de dava açılabilir. Ankara'da yaşayan bir yatırımcı, hukuki sebebe bağlı olarak davasını Ankara'da açabilir.

Tasfiye Bitmeden Dava Açma ve Belirsiz Alacak

Tasfiye sürerken zarar tutarı kesin olarak belli değildir. Bu durumda alacağın miktarının dava açılırken belirlenemediği hâller için öngörülen belirsiz alacak davası değerlendirilebilir. Bu dava türünde asgari bir miktar gösterilerek dava açılır, alacak yargılama sırasında netleştiğinde talep artırılır. Hangi talebin bu yolla ileri sürülebileceği, somut dosyaya göre ayrıca incelenmelidir.

En Kritik Risk: 6 Aylık Hak Arama Süresi ile 6 Aylık Tasfiyenin Çakışması

SPKn'nin 32. maddesi, izahname, ihraç belgesi ve kamuyu aydınlatma amacıyla yapılan açıklamalardaki yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgilerden doğan zarardan, bu belgeleri imzalayanların ve düzenleyenlerin müteselsilen sorumlu olduğunu düzenler. Fonun izahnamesi ve portföy yönetim şirketinin KAP'ta yaptığı açıklamalar bu kapsamda değerlendirilebilir.

Maddenin 6. fıkrası bu tazminat talebi için zararın meydana geldiği tarihten itibaren altı aylık bir süre öngörür. Sürenin başlangıcı öğrenme tarihi değil, zararın meydana geldiği tarihtir. Zararın fonların işleme kapatıldığı ve temerrüt açıklamalarının yapıldığı 16–17 Eylül 2026'da doğduğu kabul edilirse, ihtiyatlı hesapla sürenin son günü 16–17 Mart 2027 civarına denk gelir.

Tasfiye süresi de tasfiye duyurusundan itibaren en fazla altı aydır. Tasfiye azami süreyi kullanırsa, bittiğinde m.32 kapsamındaki talep süresi de dolmuş ya da dolmak üzere olabilir. Arabuluculuk süreci de eklendiğinde "zararım netleşsin, sonra dava açarım" yaklaşımı bu talep bakımından hak kaybına yol açabilir.

Bu süre bakımından iki çekince vardır. Birincisi, m.32/4'teki illiyet karinesi borsada alınıp satılan araçlar için düzenlenmiştir ve maddenin TEFAS üzerinden alınan fon paylarına uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır. İkincisi, m.32 yatırımcının tek dayanağı değildir; haksız fiil ve sözleşmeye aykırılık talepleri daha uzun sürelere tabidir. Yine de altı aylık süre, en ihtiyatlı hesap olarak takvimin merkezine konulmalıdır. Sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açabileceğinden, tasfiyenin sonuçlanmasını beklemeden hukuki durumunuzu değerlendirtmeniz önerilir. Tahancı Hukuk Bürosu, bu değerlendirme sürecinde yatırımcılara hukuki destek vermektedir.

Hak Kaybını Önlemek İçin Süre Takvimi

Aşağıdaki tablo, mağdur yatırımcının takip etmesi gereken süreleri kısadan uzuna doğru sıralar. Başlangıç tarihleri ihtiyatlı biçimde, erken olan ihtimale göre alınmıştır.

Sözleşmeden doğan tazminat için genel süre on yıldır (TBK m.146). Ancak TBK'nın 147/5. maddesi vekâlet sözleşmesinden doğan alacaklar için beş yıllık süre öngörür ve bu hükmün tazminat alacağına uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır. Tabloda bu nedenle ihtiyatlı olan beş yıl esas alınmıştır. Zamanaşımı hesaplarında kesin tarih, kişinin işlem geçmişine göre ayrıca belirlenmelidir.

İhtiyati Tedbir ve İhtiyati Haciz: Fon Varlığına Tedbir Konulamaz

Mağdur yatırımcıların sık sorduğu taleplerden biri, "fonun parasına tedbir koydurmak"tır. SPKn'nin 53/2. maddesi buna açıkça engeldir: fon malvarlığı haczedilemez, üzerine ihtiyati tedbir konulamaz ve iflas masasına dâhil edilemez. Aynı şekilde portföy yönetim şirketinin SPK'ya yatırdığı teminatlar da m.55/4 uyarınca haczedilemez ve tedbire konu olamaz. Fon varlığına tedbir istenebileceğini söyleyen değerlendirmeler bu nedenle mevzuatla bağdaşmaz.

Tedbir talebinin yöneltilebileceği yer, portföy yönetim şirketinin fon dışındaki kendi malvarlığı ile sorumlu kişilerin malvarlığıdır. HMK'nın 389. maddesine göre mevcut durumdaki bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından veya tamamen imkânsız hâle geleceğinden endişe ediliyorsa ihtiyati tedbir istenebilir. Dava açılmadan önce talep, esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeye yapılır (m.390/1); haklılığın yaklaşık olarak ispatı gerekir (m.390/3) ve kural olarak teminat gösterilir (m.392/1).

İhtiyati haciz ise İİK'nın 257. maddesine göre rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para alacağı için istenebilir. Vadesi gelmemiş alacakta bu yol, ancak borçlunun belli bir yerleşim yeri yoksa veya mallarını gizlemeye, kaçırmaya hazırlanıyorsa açıktır. Tutarı belirsiz tazminat alacağı için ihtiyati haciz almak güçtür; buna karşılık 16 Eylül ve öncesindeki iade talimatı temerrüt nedeniyle ödenmeyen yatırımcının alacağı vadesi gelmiş ve miktarı belli olduğundan daha elverişli durumdadır.

Soruşturma kapsamında bazı gerçek kişilerin malvarlığına ceza muhakemesi tedbirleri uygulanmaktadır. Hesabına bu soruşturma kapsamında tedbir konulan kişinin durumu, MASAK tarafından banka hesabına konulan bloke ile benzerlik gösterse de dayanağı farklı olabilir. İtirazın hangi makama ve hangi süre içinde yapılacağı, tedbir kararının kendisinden tespit edilmelidir.

Toplu Dava İmkânı: Dava Arkadaşlığı, Birleştirme ve Topluluk Davası

Yüz binlerce yatırımcının aynı olaydan etkilenmesi, "toplu dava" sorusunu gündeme getiriyor. Türk hukukunda Amerikan hukukundaki anlamıyla, bir grup adına açılıp tüm grup için tazminata hükmedilen bir "class action" müessesesi yoktur. Bununla birlikte birden fazla yatırımcının birlikte hareket etmesini sağlayan üç araç bulunur.

İhtiyari Dava Arkadaşlığı (HMK m.57)

HMK'nın 57/1-c maddesine göre davaların temelini oluşturan vakıaların ve hukuki sebeplerin aynı veya birbirine benzer olması hâlinde birden fazla kişi birlikte dava açabilir. Aynı fonda payı bulunan ve aynı davalılara karşı aynı hukuki sebebe dayanan yatırımcılar, bu imkândan yararlanarak tek dilekçeyle dava açabilir. Her yatırımcının talebi ve zararı yine ayrı ayrı değerlendirilir; ortak olan, dilekçe, deliller ve yargılama sürecidir.

Davaların Birleştirilmesi (HMK m.166)

Ayrı ayrı açılmış bağlantılı davalar, HMK'nın 166. maddesi uyarınca birleştirilebilir. Maddenin 4. fıkrasına göre davaların aynı ya da benzer sebeplerden doğması hâlinde aralarında bağlantı var sayılır. Birleştirme, aynı bilirkişi incelemesinin tekrar tekrar yapılmasını önler ve çelişkili karar riskini azaltır.

Topluluk Davası ve Tüketici Örgütlerinin Davaları (HMK m.113, 6502 m.73/6)

HMK'nın 113. maddesi, dernekler ve diğer tüzel kişilere, temsil ettikleri kesimin haklarının tespiti, hukuka aykırılığın giderilmesi veya gelecekteki ihlallerin önlenmesi için kendi adlarına dava açma imkânı verir. Bu davada tazminata hükmedilemez, ancak alınacak tespit kararı bireysel davalarda dayanak olabilir. 6502 sayılı Kanun'un 73/6. maddesi de tüketici örgütlerine, genel olarak tüketicileri ilgilendiren hâllerde tespit, önleme ve durdurma davası açma ile ihtiyati tedbir isteme imkânı tanır.

Toplu vekâlet toplandığını duyuran çağrılarda vekâletin kime, hangi kapsamda verileceğini ve baroya kayıtlı bir avukat olup olmadığını kontrol edin.

Şimdiden Toplamanız Gereken Belgeler

Tazminat davasında ispat, büyük ölçüde işlem kayıtlarına dayanır. Aşağıdaki belgelerin önemli bir kısmının saklanması ve müşteriye verilmesi, SPK'nın III-45.1 sayılı Tebliği ile aracı kurum ve bankalara yükümlülük olarak getirilmiştir.

Mesajlaşma uygulamasındaki yatırım önerileri de delil olabilir (WhatsApp yazışmalarının delil niteliği). Ekstrelerde "belirli süre içinde itiraz edilmezse kabul edilmiş sayılır" türünden kayıtlar, III-45.1 Tebliğ'in 17/5. maddesi uyarınca hükümsüzdür.

Fon Mağdurlarını Hedef Alan Dolandırıcılık Girişimlerine Karşı Dikkat

Büyük çaplı mağduriyetlerin ardından, mağdurları ikinci kez hedef alan girişimler görülür. "Tasfiye ödemesi için başvuru formu doldurun", "paranızı öncelikli almanız için dosya masrafı yatırın" veya "paranızı kesin olarak geri alıyoruz" gibi mesajlara itibar etmeyin. Tasfiye ödemesi başvurusuz yapılır ve hiçbir aşamada ücret gerektirmez.

SPK, 23 Eylül açıklamasında yatırımcıları yalnızca resmî kaynaklara itibar etmeye çağırdı. Kişisel bilgilerinizi, internet bankacılığı şifrenizi veya doğrulama kodlarınızı talep eden aramalar ise bilişim yoluyla dolandırıcılık girişimi olabilir; bu durumda dolandırıldığınızı fark ettiğinizde yapılacaklar yazımız yol gösterecektir.

Hukuki yardım alırken yalnızca baroya kayıtlı avukatlarla çalışmanızı, "paranızı geri alırız" vaadiyle ücret isteyen kişi ve kuruluşlara itibar etmemenizi hatırlatırız. Sermaye piyasası uyuşmazlıklarında sonuç; fonun izahnamesi, satış sürecindeki belgeler ve soruşturma bulguları gibi etkenlere bağlıdır ve hiçbir hukuki yol belirli bir sonucu garanti etmez.

Sıkça Sorulan Sorular

Tasfiye edilen Tera veya Pusula fonundaki param tamamen gitti mi?

Hayır. SPKn'nin 53. maddesine göre fon malvarlığı portföy yönetim şirketinin malvarlığından ayrıdır, şirketin borçları için haczedilemez ve iflas masasına girmez. Tasfiyede elde edilen nakit yalnızca pay sahiplerine dağıtılır. Ancak ödenecek tutar varlıkların satış fiyatına bağlı olduğundan paranın tamamının geri döneceği de söylenemez; kesin tutar tasfiye sonunda belli olacaktır.

Param ne zaman ve hangi hesaba yatacak?

SPK'nın 2026/61 sayılı bültenine göre tasfiye nakdi, tasfiyeyi yürüten bankanın belirleyeceği dönemlerde, katılma payınız oranında fonu aldığınız kuruluştaki bireysel saklama hesabınıza aktarılır. Tera fonlarında Türkiye İş Bankası, Pusula ve diğer beş şirketin fonlarında Ziraat Bankası yetkilidir. Tasfiye süresi duyurudan itibaren en fazla altı aydır; SPK'ya göre daha erken de tamamlanabilir.

Ödeme almak için başvuru yapmam gerekiyor mu?

Hayır. Tasfiye ödemesi başvurusuz yapılır ve ücret gerektirmez; mutabakat MKK kayıtları üzerinden yürütülür. "Başvuru formu doldurun" veya "öncelik için masraf yatırın" diyen mesajlar dolandırıcılık girişimi olabilir; güncel bilgi için SPK duyurularını ve fonun KAP sayfasını takip edin.

17 Eylül'de verdiğim satış talimatı iptal edildi, önceliğim var mı?

SPK'nın 28 Eylül duyurusuna göre 17 Eylül'de TEFAS'a verilen talimatların tamamı iptal edildi ve bu yatırımcılara tasfiye bakiyesinden katılma payı oranında ödeme yapılacak. Yani iptal edilen talimat öncelik sağlamıyor. Buna karşılık 16 Eylül ve öncesinde verilip fonun temerrüdü veya fiyat açıklamaması nedeniyle gerçekleşmeyen talimatlar öncelikli ödeme kapsamındadır. İptal kararının eşitlik ilkesine uygunluğu tartışmalıdır ve idari yargı yolu ayrıca değerlendirilebilir.

Fonum işleme kapatıldı ama tasfiye listesinde yok, ne olacak?

SPK, yedi portföy yönetim şirketinin TEFAS'taki bütün fonlarını alım satıma kapattı; ancak bunlardan yalnızca listelenen 131 fonun tasfiyesine karar verdi. Listede olmayan fonlara tasfiye usulü uygulanmaz; bu fonların durumu SPK'nın ve şirketin sonraki açıklamalarına bağlıdır. Fonunuzun hangi grupta olduğunu fonun KAP sayfasından ve dağıtıcı kuruluştan yazılı olarak teyit edin.

Yatırımcı Tazmin Merkezi zararımı karşılar mı?

Mevcut durumda hayır. YTM'nin devreye girmesi için SPK'nın bir yatırım kuruluşu hakkında tazmin kararı alması gerekir (SPKn m.82) ve 30 Eylül 2026 itibarıyla böyle bir karar yoktur. Ayrıca SPKn m.84/2'ye göre piyasadaki fiyat hareketlerinden kaynaklanan zararlar tazmin kapsamında değildir; fonun değer kaybı da bu niteliktedir. 2026 için 2.065.145 TL olan üst sınır yalnızca kapsama giren hâllerde uygulanır.

SPK'ya şikâyet edersem param ödenir mi?

Hayır. SPK, şikâyet başvurularına ilişkin açıklamasında zarar tazminine karar vermediğini belirtir; Kurul yalnızca mevzuata uygunluk incelemesi yapar. Yine de şikâyet dilekçesi olayı resmî kayda geçirir, incelemeyi tetikleyebilir ve ileride delil olarak kullanılabilir.

Tazminat davasını kime karşı açabilirim?

Olası davalılar ve dayanakları şunlardır: portföy yönetim şirketi (SPKn m.52 ve m.55, vekâlet hükümleri), şirket yöneticileri (TBK m.49 haksız fiil), tasfiye öncesindeki portföy saklayıcısı (SPKn m.56), izahname ve KAP açıklamalarından sorumlu olanlar (SPKn m.32) ve fonu size satan banka veya aracı kurum (sözleşmeye aykırılık). Seçim belgelerinize ve tahsil imkânına göre yapılır.

Tazminat davası hangi mahkemede açılır, arabuluculuk şart mı?

Görevli mahkeme tartışmalıdır. TTK m.4/1-f'ye göre finansal kurumlara ilişkin düzenlemelerden doğan davalar ticari dava sayılır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür; öte yandan bireysel yatırımcı için 6502 sayılı Kanun kapsamında tüketici mahkemesinin görevli olduğu da savunulabilir. Her iki durumda da dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A, 6502 m.73/A).

Tasfiyenin bitmesini beklemeli miyim?

Tasfiye ödemesini almak için beklemek yeterlidir; ancak tazminat talepleri bakımından beklemek risklidir. İzahname ve KAP açıklamalarına dayanan talepler için SPKn m.32/6 zararın meydana geldiği tarihten itibaren altı aylık süre öngörür ve bu süre, en fazla altı ay sürecek tasfiyeyle çakışır. İhtiyatlı hesapla bu süre Mart 2027'nin ortasında dolabilir; arabuluculuk aşaması da bu tarihe göre planlanmalıdır.

Ceza soruşturmasına mağdur olarak katılabilir miyim?

Evet. Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyet dilekçesi vererek soruşturma dosyasına suçtan zarar gören olarak girebilirsiniz. CMK m.234 size delil toplanmasını isteme, vekil aracılığıyla dosyayı inceleme ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz etme hakkı verir. Kamu davası açılırsa ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar katılan olabilirsiniz (CMK m.237). Ceza dosyasındaki raporlar tazminat davasında da delil olarak kullanılabilir.

Diğer yatırımcılarla birlikte toplu dava açabilir miyiz?

Türk hukukunda Amerikan tipi grup tazminat davası yoktur. Ancak aynı vakıalara ve benzer hukuki sebeplere dayanan yatırımcılar HMK m.57 uyarınca ihtiyari dava arkadaşı olarak tek dilekçeyle dava açabilir; ayrı açılmış davalar da HMK m.166 uyarınca birleştirilebilir. Dernekler HMK m.113 kapsamında topluluk davası açabilir, ancak bu davada tazminata değil, hukuka aykırılığın tespitine veya giderilmesine karar verilir.

Son Durum ve Hukuki Destek

Tera ve Pusula fon mağdurlarının önümüzdeki dönemde izlemesi gereken tarihler şunlardır: kredili işlemlerdeki esnekliğin bittiği 2 Ekim 2026, bankaların KAP'ta duyuracağı ödeme dönemleri ve SPKn m.32/6 bakımından ihtiyatlı hesapla Mart 2027'nin ortası. SPK'nın olası yeni kararları, özellikle 17 Eylül talimatları ve YTM bakımından tabloyu değiştirebilir.

Bu yazıdaki bilgiler 30 Eylül 2026 tarihine kadar yayımlanan SPK bültenleri ve duyuruları esas alınarak hazırlanmıştır; yeni kararlarla birlikte güncellenecektir. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her yatırımcının durumu fon türüne, işlem tarihine ve belgelerine göre farklı değerlendirme gerektirir. Tahancı Hukuk Bürosu, Ankara'da sermaye piyasası kaynaklı uyuşmazlıklarda tazminat, suç duyurusu ve arabuluculuk süreçlerinde yatırımcılara hukuki destek vermektedir.

Başlıca kaynaklar: SPK Bültenleri 2026/59, 2026/60, 2026/61, 2026/62, 2026/65, 2026/66 · SPK 23 Eylül ve 28 Eylül duyuruları · SPK şikâyet başvurusu sayfası · YTM azami tazmin tutarları · 6362 sayılı SPKn, TTK, HMK, TBK, 6502 sayılı Kanun, TCK ve CMK metinleri.