GBT, “Genel Bilgi Toplama” sisteminin kısaltmasıdır. Türkiye'de emniyet ve jandarma birimleri tarafından kişilere dair adli ve idari bilgilerin sorgulanabildiği resmi bir veri tabanıdır. Halk arasında “GBT sorgusu” olarak bilinen bu sistem sayesinde, hakkında yakalama kararı, yurtdışı çıkış yasağı, tutuklama kararı veya bazı kısıtlamalar olan kişilerin bilgileri kontrol edilir.
Özet Bilgi
- Zamanaşımı Süreleri: 18 yaş altındaki bireyler için 5 yıl içinde tekrar suç işlemezlerse GBT kaydı tamamen silinir.
- Silme Şartları: GBT kayıtları, işlendiği suçun türüne göre imha edilir; 9/b suçları yakalandığında "YAKALANDI" olarak tasnif edilir, fakat silinmez.
- Cezalar: GBT sorgusundan kaçmak veya engellemek TCK 265 kapsamındaki "görevi yaptırmamak için direnme" suçunu oluşturur. Cezası: 6 aydan 3 yıla kadar hapis.
- Yargıtay Kararları: Yargıtay 10. Ceza Dairesi - 2017/5552; GBT sırasında kişinin yakalanmasının hukuka uygun olduğuna hükmedilmiştir.
GBT (Genel Bilgi Toplama) sistemi, Emniyet Genel Müdürlüğü Asayiş Daire Başkanlığı tarafından yönetilmekte olup, kişiler hakkında güvenlik ve adli nitelikteki bilgilerin kolluk birimleri tarafından sorgulanmasına imkân sağlayan merkezi bir bilgi sistemidir. Sistem, ilgili mevzuat, yönetmelikler ve İçişleri Bakanlığı bünyesindeki bilgi toplama ve veri işleme düzenlemelerine dayanmaktadır.
GBT Açılımı
GBT açılımı “Genel Bilgi Toplama”dır. Kolluk kuvvetlerinin kişilere dair güvenlik ve adli verilere ulaşabilmesi için oluşturulmuş dijital sorgulama sistemidir.
GBT Sorgulama
GBT sorgulama, polis veya jandarma tarafından kişinin kimlik bilgileriyle yapılan veri tabanı taramasıdır. Bu işlem Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu (PVSK) m.4/A'ya dayanır. Kolluk görevlisi, aşağıdaki amaçlarla GBT sorgusu yapabilir:
- Bir suç veya kabahati önlemek
- Suç işlendikten sonra failleri tespit etmek
- Yakalama veya zorla getirme kararı bulunan kişileri bulmak
- Kamu güvenliğini sağlamak
Polis GBT sorgusu sırasında yalnızca kimlik ister; üst araması yapılmaz.
GBT Kayıt İçeriği
GBT sorgulamasında görülebilecek bilgiler şunlardır:
| Bilgi Türü | Detay |
|---|---|
| Kimlik Bilgileri | Ad, soyad, T.C. kimlik no, doğum yeri ve tarihi |
| Yakalama Kararı | Mahkemeden alınan arama/yakalama kararları |
| Yurt Dışı Yasağı | Hakkında verilen kısıtlama kararları |
| 9/b Suçları | KİHBİ Yönergesi’ne göre belirli suç tipleri |
| Askeri Suçlar | Askerlik şubeleri tarafından bildirilen aramalar |
| Adli Kontrol | “TEDBİR VAR” ifadesiyle görünür |
| Kamu Hakları Kısıtlaması | Hak mahrumiyeti veya memuriyetten men kararları |
GBT’de Fotoğraf Bilgisi
Hayır. GBT sorgulamasında kişinin fotoğrafı görünmez. Sadece yazılı bilgiler yer alır.
GBT’de Otel Kaydı
Otel kayıtları doğrudan GBT sisteminde görünmez. Ancak, konaklama bilgilerinin eşleştirilmesi halinde kolluk güçleri bu veriye dolaylı yoldan ulaşabilir.
GBT’de Meslek Bilgisi
Hayır. GBT sorgusunda kişinin mesleği yer almaz. Ancak kimlikte yazan bilgiler ekranda görülebilir.
GBT’de Tedbir Kaydı
Bu ifade, kişi hakkında adli kontrol kararı bulunduğunu belirtir. Örneğin:
- İmza yükümlülüğü
- Yurt dışı yasağı
- Elektronik kelepçe
Bu bilgiler GBT’de “TEDBİR” olarak çıkar.
GBT’de Zorla Getirme Kararı
Evet. Hakkında zorla getirme kararı olan kişiler GBT sorgusunda görünür.
GBT’de Evlilik Bilgisi
Hayır. Evlilik, boşanma, çocuk gibi medeni durum bilgileri GBT sisteminde görünmez.
GBT’de Ehliyet Bilgisi
GBT sorgusunda ehliyet bilgileri doğrudan yer almaz, ancak başka sistemlerle eşleştirildiğinde görülebilir.
GBT Kaydının Silinmesi
GBT kayıtları, işlendiği suçun türüne göre farklı şekilde silinir:
| Suç Tipi | Silinme Durumu |
|---|---|
| 9/b’ye girmeyen suç | Yakalanınca bilgi formu imha edilir |
| 9/b suçları | Yakalanınca “YAKALANDI” yazılır, tasnif edilir ama silinmez |
| Kovuşturmaya yer yoksa | Kayıt karar kesinleşince silinir |
| Kişi öldüyse | Kayıt silinir |
| Suç olmaktan çıktıysa | Kayıt silinir |
| 18 yaş altı ise | 5 yıl içinde tekrar suç işlemezse kayıt tamamen silinir |
📌 Silme başvurusu, kişinin kendisi veya vekili tarafından yapılabilir.
GBT ve Adli Sicil Kaydı Farkı
| GBT | Adli Sicil |
|---|---|
| Kolluk kuvvetlerinin erişebildiği sistem | Adalet Bakanlığı tarafından tutulur |
| Hakkında işlem yapılan her kişi görünür | Sadece kesinleşmiş mahkûmiyet |
| Erişim: Polis, jandarma | Erişim: Kişi, resmi kurumlar |
| Silinme süreci farklıdır | Belirli süre ve koşullara bağlı olarak otomatik silinir |
GBT e-Devlet Üzerinden Sorgulanabilir mi?
Hayır. GBT sorgusu e-Devlet üzerinden yapılamaz. Ancak Adli Sicil Kaydı e-Devlet’ten alınabilir. GBT bilgileri yalnızca Emniyet birimleri tarafından görülebilir.
Avukata GBT Yapılır mı?
Evet. Avukatlara da GBT sorgusu yapılabilir. Avukatlık Kanunu madde 58, sadece üst araması için sınır getirir; GBT sorgusu buna dahil değildir.
GBT Sorgulamasından Kaçmak Suç Mudur?
Evet. GBT'den kaçmak, direnmek veya engellemek TCK 265 kapsamında "görevi yaptırmamak için direnme" suçunu oluşturur. Cezası: 6 aydan 3 yıla kadar hapis.
GBT ile İlgili Yargıtay ve Danıştay Kararları
📌 Yargıtay 10. Ceza Dairesi - 2017/5552
GBT sırasında kişinin yakalanmasının hukuka uygun olduğuna hükmedilmiştir.
📌 Danıştay 10. Daire - 2020/7026
GBT yönergesinin, kamu güvenliği amacıyla bilgi fişi düzenlemeye hukuki dayanak oluşturduğu kabul edilmiştir.
GBT Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
GBT nedir?
GBT sorgusunda neler çıkar?
GBT kaydı nasıl silinir?
GBT e-Devlet’ten sorgulanabilir mi?
Avukata GBT yapılabilir mi?
GBT Nedir? GBT’de Neler Çıkar?
GBT, kolluk birimlerinin kimlik denetimi ve güvenlik amaçlı kullandığı merkezi sorgulama yapısıdır. GBT’de neler çıkar sorusunun cevabı, kişinin kimlik bilgileri ile hakkında bulunan yakalama, arama, zorla getirme, adli kontrol, yurt dışına çıkış yasağı ve benzeri adli-idari kayıtlarla sınırlıdır. Adli sicil kaydı ile aynı kavram değildir.
GBT Nasıl Sorgulanır, Kimler ve Nereden Bakabilir?
GBT nasıl sorgulanır sorusunda yetki, polis ve jandarma gibi kolluk birimlerindedir. Sorgu, kimlik kontrolü, suçun önlenmesi, aranan kişilerin tespiti ve kamu düzeninin korunması gibi sebeplerle yapılır. Vatandaşın klasik polis GBT sorgulama ekranına doğrudan erişimi bulunmaz.
- Kimlik ibrazı üzerinden sorgu yapılabilir.
- Saha denetiminde mobil cihaz veya merkez sistemi kullanılabilir.
- Rutin merak amacıyla üçüncü kişilerin sorgulanması mümkün değildir.
GBT Nereden Alınır? Vatandaş Kendi GBT Kaydını Görebilir mi?
GBT nereden alınır sorusuna, standart bir vatandaş belgesi bulunduğu yönünde genel bir cevap verilemez. Uygulamada kişiye verilen tek tip bir GBT çıktısı yoktur. Vatandaş kendi adli sicil kaydını ayrı usulle temin edebilir; ancak bu kayıt, GBT sistemiyle aynı içerik ve kapsamı taşımaz.
Polis GBT Ekranında Ne Görür?
Polis GBT’de ne görür sorusu bakımından ekran, kimlik verileri ile aktif karar ve tedbir kayıtlarına odaklanır. Fotoğraf, meslek ve medeni durum gibi bilgiler klasik GBT içeriğinin çekirdek alanı değildir. Görülebilen ve görünmeyen başlıklar çoğu zaman birbiriyle karıştırılır.
| Başlık | Durum |
|---|---|
| Kimlik bilgileri | Görülebilir |
| Yakalama veya arama kararı | Görülebilir |
| Zorla getirme kararı | Görülebilir |
| Adli kontrol veya tedbir | Görülebilir |
| Yurt dışına çıkış yasağı | Görülebilir |
| Fotoğraf | Kural olarak görünmez |
| Meslek bilgisi | Kural olarak görünmez |
| Medeni durum | Kural olarak görünmez |
Polis GBT Sorgulama Ekranı Örneği Nasıldır?
GBT örneği veya polis GBT sorgulama ekranı aramalarında, tipik yapı metin temellidir. Ekranda kişinin kimliği, aranma durumu, tedbir kaydı, yurt dışı tahdidi ve ilgili işlem notları yer alabilir. GBT ekran görüntüsü olarak paylaşılan örnekler resmi kayıt niteliği taşımaz.
| Alan | Örnek içerik |
|---|---|
| Kimlik | Ad, soyad, doğum tarihi, kimlik numarası |
| Sorgu sonucu | Aranıyor, aranması yok, tedbir var |
| Karar bilgisi | Yakalama, zorla getirme, adli kontrol |
| Kısıtlama | Yurt dışına çıkış yasağı gibi kayıtlar |
| Açıklama alanı | İşlemi yapan birime dönük teknik notlar |
GBT’de Otel Kaydı
GBT’de otel kaydı çıkar mı sorusunda temel ayrım, GBT ile konaklama bildirim sistemleri arasındadır. Otel kayıtları doğrudan klasik GBT alanı olarak düşünülmez. Buna karşılık kolluk, kimlik bildirimine dayalı konaklama verilerini farklı sistemler üzerinden değerlendirerek kişiyle ilişkilendirebilir.
GBT’de Ehliyet Bilgisi Çıkar mı?
Ehliyet GBT sorgulama bakımından sürücü belgesi bilgileri, GBT’nin çekirdek içeriği sayılmaz. Bununla birlikte kolluk uygulamasında entegre sorgu altyapıları üzerinden sürücü belgesinin geçerliliği, kısıt durumu veya idari işlem bilgileri ayrıca kontrol edilebilir. Bu nedenle ehliyet verisi ile GBT sonucu her zaman aynı şey değildir.
9/b Kapsamındaki Suçlar Nelerdir?
9/b kapsamındaki suçlar nelerdir sorusu, uygulamada belirli güvenlik sınıflandırmalarıyla anılır. Bu başlık, bazı suç tiplerinin kolluk bilgi sistemlerinde özel kategori altında değerlendirilmesini ifade eder. Kapsam, ilgili düzenlemelere ve güncel uygulamaya göre değişebildiğinden sabit ve tek bir liste gibi ele alınmaz.
Denetimli Serbestlik ve HAGB GBT’de Çıkar mı?
Denetimli serbestlik GBT’de çıkar mı sorusunda sonuç, kaydın niteliğine göre değişir. Fiilen uygulanan tedbir veya infazla bağlantılı bir işlem varsa kolluk ekranına yansıyan sonuçlar görülebilir. HAGB ise doğrudan sabit bir mahkûmiyet gibi değerlendirilmez; uygulamadaki görünürlük, kararın etkisine göre farklılık gösterebilir.
- Adli kontrol niteliğindeki yükümlülükler görünür olabilir.
- Denetimli serbestliğe bağlı aktif uygulamalar sorguya yansıyabilir.
- HAGB, kesinleşmiş mahkûmiyet kaydıyla aynı şekilde değerlendirilmez.
GBT Kaydının Silinmesi
GBT kaydı nasıl silinir sorusu, kaydın dayanağına göre değerlendirilir. Her kayıt aynı usulle silinmez. Kararın kalkması, yakalamanın infaz edilmesi, beraat, kovuşturmaya yer olmadığı kararı, ölüm, fiilin suç olmaktan çıkması veya çocuklara ilişkin özel koruma kuralları, kaydın sistemde tutulma sürecini etkileyebilir.
- Yakalama veya zorla getirme kararı yerine getirilince aktif kayıt niteliği sona erebilir.
- Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı, dayanak kaydın yeniden değerlendirilmesine yol açabilir.
- Fiilin sonradan suç olmaktan çıkması halinde ilgili kayıtların hukuki durumu değişir.
- Ölüm halinde kişi kaydına bağlı aktif arama ve tedbirlerin hukuki anlamı ortadan kalkar.
- Çocuklara ilişkin kayıtlar, özel koruma ve gizlilik kurallarına tabidir.
GBT Kaydı ile Adli Sicil Kaydı Aynı Şey midir?
GBT kaydı ile adli sicil kaydı aynı değildir. Adli sicil, mahkûmiyet ve bazı ceza sonuçlarına ilişkin ayrı bir resmi kayıt sistemidir. GBT ise kolluğun anlık kontrol ve güvenlik amaçlı eriştiği karar, arama ve tedbir odaklı sorgu yapısıdır. Sabıka kaydı temiz olsa bile GBT’de aktif karar görünebilir.
Bizi Arayın
Whatsapp
2 Yorum
GBT böyle bir uygulama, kişilerin devlet tarafından ömür boyunca izlendiği anlamına gelmektedir. Suç işleyen kişilerin potansiyel olarak ömür boyu suç işleyeceği varsayılarak izlemeye tabi tutulması hukuk devleti ilkesiyle ve Anayasanın 38. maddesinde ifade edilen masum sayılma hakkıyla bağdaşmaz. İnsanların bu veri tabanına niçin kaydedildiğini, bu veri tabanında ne tür bilgilerin ne kadar süre tutulduğunu, kaydın nasıl yapıldığı, nasıl kullanıldığı ve kimin bu kayıtları kontrol ettiğinin bilinmesinin mümkün olmadığı, tamamen kolluk kuvvetlerinin insiyatifine bırakılmış kanun ve mahkeme kararlarını hiçe sayan bir genelge veya yönergedir. Adalet bunun neresinde ...!!!
O kadar yerinde ve haklı bir açıklama olması beni mutlu etti. Ancak, bu yasal olduğu kadar şaibeli bir durumu da beraberinde getirir. Sadece kolluk kuvvetlerinin emrine sunulan ve kimlerin nasıl bakıp kimlerin bunu işlediği hukuken bilinmemesi İnsan Hak ve Hukukuna göre doğru değildir. Bir insanın isteyerek veya istemeyerek bir suça bulaşması ile cezasını çekse bile yıllarca (15 yıl) orada tutulması ve GBT de her sorgulamasında suç olarak görülmesi insan onuruyla bağdaşmamaktadır. Bu konuya Hukukçular tarafından itiraz edilmesi ve insan hak ve hukukuna göre yeniden düzenlenmesi için gereken düzeltilmelerin sağlanmasına üst perdeden çalışmaları gerekmektedir.
Yorum Bırakın
Sorunuz veya görüşünüz için aşağıdaki formu kullanabilirsiniz.