TRT Bandrol Ücreti, Matrahı, Cezası ve İptal Davası

Bu yazımızda "TRT Bandrol Ücreti, Matrahı, Cezası ve İptal Davası" başlığı altında Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT)'nin almış olduğu bandrol ücretini, nasıl matrahın düzenlendiğini, ödenmemesi ya da eksik ödenmesi durumunda verilecek olan cezaları ve bu cezalara karşı girişilecek hukuki süreci anlattık.

3093 sayılı Türkı̇ye Radyo-Televı̇zyon Kurumu Gelı̇rlerı̇ Kanunu ile TRT; radyo, televizyon, video ve birleşik cihazlar ile görsel ve/veya işitsel yayınları alabilen her türlü cihazların imalat ve ithalatından önce bandrol ve etiket almak zorunda tutulmaktadır. Böylece bu kanunda sayılan ürünlerle alakalı olarak belirlenen matrah üzerinden bandrol ücreti alınmakta ve bu ücret TRT'ye gelir olarak kaydedilmektedir.

Kanunun 4/a maddesinde hangi cihazlar için hangi oranda kesinti yapılarak TRT'ye aktarılacağı belirtilmektedir. Bu cihazlar şunlardır:

• Renkli televizyon
• Siyah - beyaz televizyon
• Video
• Video - televizyon - radyo
• Video – televizyon
• Radyo – televizyon
• Müzik seti ve benzerler
• Cep telefonları
• Bilgisayarlar ve tablet bilgisayarlar
• Taşıtlarda yer alan bandrole tabi cihazlar (Kara Taşıtları, Diğer Taşıtlar)
• Video görüntü veya ekranına bağlantı yapılmak üzere tasarlanmış olan televizyon alıcıları (uydu alıcıları, set üstü medya kutuları dâhil)
• Yukarıda sayılan cihazların dışında kalan ve görsel ve/veya işitsel yayınları alabilen her türlü cihazlar.

Kanunda belirtilen oranları Cumhurbaşkanı, iki katına kadar artırmaya veya kanuni oranı sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bunun yanında ticari amaçlı olmayan ithalatlar bakımından cumhurbaşkanı adı geçen cihazlarla ilgili maktu oranda TRT bandrol ücreti belirleyebilir. Mesela en son 25.12.2018 tarihli cumhurbaşkanı kararıyla ürün cihaz başına 1 Avro ile 80 avro arasında değişen bandrol ücreti belirlenmiştir. Ayrıca sayılan cihazlar dışında yeni teknolojik gelişmeler kapsamında görsel ve/veya işitsel yayınları alabilen her türlü yeni alet de kanun kapsamına girebilir. Bu kapsamda dönem dönem çıkacak cumhurbaşkanı kararlarının takip edilmesi gerekmektedir.

TRT Bandrol Ücretinin Matrahı Nedir?

Ticari amaçlı İthal edilen ürünler bakımından gümrük giriş beyannamesinde belirtilen katma değer vergisi (KDV) matrahı, imal edilen ürünler bakımından ise satış faturasında gösterilen KDV matrahı bandrol ücretine konu tutar olarak kabul edilmektedir.

TRT Bandrol Ücreti Tahsilat Nasıl Yapılmaktadır?

Söz konusu cihazları imal ya da ithal edenler TRT bandrolü kapsamında dair tahsil ettikleri ücretleri TRT'ye beyanname vererek bildirmek zorundadırlar. Kanunun 5/a maddesinde bu beyannamenin süresi ve gecikme halinde uygulanacak yaptırım belirlenmiştir. Buna göre ilgili ayda yapılan satışlardan elde edilen tutar en geç o ayı müteakip üçüncü ayın onuna kadar beyan edilmesi ve ödenmesi gerekmektedir. Aksi halde yürürlükteki en yüksek ticari kredi faizi oranı üzerinden tahakkuk ettirilecek faiz miktarı üzerinden tahsilat yapılacaktır. Tahsilat usulünde ise 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun uygulanacaktır.

6183 sayılı Kanun uyarınca Maliye Bakanlığı ve ilgili defterdarlıklar tahsilat işlemlerini yapmakta iken 3093 sayılı Kanun bu konuda TRT’yi bizzat yetkilendirmiştir.  Buna göre TRT, merkez ve taşra teşkilatı hizmet birimlerini tahsil dairesi sıfatıyla görevlendirebilir, tahsil dairelerinin yetki mahallini il sınırları ile bağlı olmaksızın tayin edebilir, borçlu ya da mallarının başka mahallerde bulunması hâlinde takibe yetkili tahsil dairesi olarak görevlendirilecek birimlerini belirleyebilir. Mesela TRT Hasılat Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen ihbarname sonrasında TRT kendi belirlediği birimini tahsil dairesi olarak belirleyip ödeme emri gönderebilir. Mutlaka mahalli tahsil biriminin olmasına gerek yoktur.

TRT Bandrol Ücreti Cezası

Kanun 2 tür ceza öngörmüştür:

1. TRT’nin Talep Ettiği Bilgi ve Belgeleri Vermeme

Bandrol ücreti ile ilgili olarak özel ve resmi kuruluşlardan bilgi ve belge talebinde bulunabilir veya ilgililere bandrole tabi cihazların kullanımına veya satışına izin verilmeden veya gümrük işlemlerinden önce bandrol yükümlülüğüne ilişkin olarak Kurumdan alınacak olan belgenin ibraz zorunluluğunu getirebilir. Bu yükümlülüğe uyulmaması halinde idari para cezası öngörülmüştür. Bu cezalara karşı idare mahkemesine dava açılabilecektir. Ayrıca bu davalar bakımından dava açma süresi 30 gündür. (Bir ay değildir!)

2. Bandrolsuz Satış

Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen cihazların bandrolsüz veya etiketsiz satışını yapan imalatçı veya ithalatçıya Kurum tarafından bandrolsüz veya etiketsiz satılan veya satışa arzedilen her cihaz için hesaplanan bandrol ücretinin iki katı tutarında idarî para cezası verilir. Bu cezalara karşı idare mahkemesine dava açılabilecektir. Ayrıca bu davalar bakımından dava açma süresi 30 gündür. (Bir ay değildir!) 

Bandrollerin gecikmeli olarak alınması halinde ise idari para cezası kesilmesini Danıştay hukuka aykırı bulmaktadır. Danıştay’a göre, gecikmeli ödenen bandrol ücretleri için 3093 sayılı Kanunun 5. maddesi kapsamında gecikme faizi tahakkuk ettirilmesi gerekmekte olup gecikme nedeniyle 6. madde kapsamında tesis edilen ceza hukuka aykırıdır.

TRT bandrol ücretleri konusu kanunda ayrıntılı olarak düzenlenmiş, idarelerce yapılan tespit sonrasında öncelikle ihbarname gönderilmekte, ödeme yapılamamı halinde ise ödeme emri düzenlenmektedir. Buna göre ihbarnameye karşı 30 gün içerisinde iptal davası açılması yerinde olur şayet dava açılmazsa ise ödeme emrine karşı 15 gün içinde de dava açılabilir ancak bu davada, ileri sürülebilecek argümanlar sınırlıdır.

TRT Bandrolü Tanımı

TRT bandrolü, görsel veya işitsel yayınları alabilen cihazların imalatı ya da ithalatı sırasında alınan ve cihazın piyasaya çıkabilmesi için gereken yasal işarettir. Bandrol, cihazın TRT bandrolüne tabi olduğunu gösterir. Uygulamada bu işaret, ürünün mevzuatta belirtilen şartları taşıdığını ve bandrol ücreti sürecine bağlı olduğunu ifade eder.

TRT Bandrol Ücreti

TRT bandrol ücreti, bandrole tabi cihazların matrahı üzerinden hesaplanan ve TRT’ye aktarılan kanuni bedeldir. Halk arasında “TRT vergisi” denilse de hukuken bu kalem bir vergi değil, bandrol ücretidir. Ücret; cihazın türüne, matrahına ve ilgili dönemde uygulanacak orana göre doğar ve imalatçı ya da ithalatçı tarafından ödenir.

Bandrol Tanımı

Bandrol, belirli ürünlerin üzerindeki veya belgelerindeki resmi işarettir ve ürünün ilgili kamu yükümlülüğüne tabi olduğunu gösterir. TRT mevzuatında bandrol, ses veya görüntü alabilen cihazlar için kullanılır. Bu işaret, ürünün serbest dolaşımını değil, bandrol yükümlülüğünün yerine getirildiğini gösterir. Gümrük ve iç piyasada kontrol amacı taşır.

Bandrol Vergisi / TRT Vergisi Tanımı

Bandrol vergisi olarak anılan ödeme, teknik olarak vergi değil TRT bandrol ücretidir. Vergiler genel bütçeye gelir kaydedilirken bandrol ücreti doğrudan TRT gelirine yönelir. Bu nedenle günlük kullanımda “TRT vergisi” dense de hukuki nitelik farklıdır. Ödemenin dayanağı 3093 sayılı Kanun’dur ve yükümlülük cihaz bazında doğar.

TRT Bandrolünün Alındığı Cihazlar

TRT bandrolü, yayın alabilen veya bu amaçla tasarlanan cihazlar için alınır. Televizyon, radyo, müzik seti, cep telefonu, bilgisayar, tablet, uydu alıcısı, set üstü medya kutusu ve benzeri cihazlar bu kapsama girebilir. Kapsam, teknolojik gelişmelere göre genişleyebilir. Bu nedenle ürünün bandrole tabi olup olmadığı cihazın niteliğine göre değerlendirilir.

TRT Bandrolü Kimden Alınır?

TRT bandrolü, cihazı imal eden veya ithal eden kişiden alınır. Yükümlülük nihai tüketiciden değil, piyasaya arz eden ekonomik işletmeden doğar. İç piyasada üretim yapanlar satış aşamasından önce, ithalat yapanlar ise gümrük ve ithalat sürecinde bandrol yükümlülüğünü yerine getirir. Böylece ücret, ürünün dolaşıma girmesi öncesinde tahsil edilir.

TRT Bandrolü Ne Zaman Ödenir?

TRT bandrolü, yükümlülüğün doğduğu dönemde beyan edilerek ödenir. İmal edilen ürünlerde satışın gerçekleştiği dönem esas alınır; ithalatta ise gümrük ve giriş işlemleri sırasında bandrol işlemi yapılır. Beyan ve ödeme süresi kanunda belirlenmiştir. Süresinde yerine getirilmeyen ödemelerde faiz ve tahsilat usulleri ayrıca uygulanır.

TRT Bandrol Ücreti Hangi Matrah Üzerinden Hesaplanır?

TRT bandrol ücreti, ürünün KDV matrahı esas alınarak hesaplanır. İthal edilen ürünlerde gümrük giriş beyannamesindeki KDV matrahı, imal edilen ürünlerde ise satış faturasında gösterilen KDV matrahı dikkate alınır. Böylece ücret, cihazın satış veya ithalat bedeliyle bağlantılı olarak belirlenir. Matrahın doğru tespiti, eksik ödeme riskini azaltır.

TRT Bandrol Ücreti ile Vergi Arasındaki Fark Nedir?

TRT bandrol ücreti ile vergi aynı şey değildir. Vergi, kamu harcamalarını finanse etmek için genel bütçeye alınır; bandrol ücreti ise belirli cihazlar nedeniyle TRT’ye tahsil edilir. Halk arasında “TRT vergisi” denmesi yaygındır, ancak hukuki adlandırma bandrol ücretidir. Bu ayrım, itiraz ve dava süreçlerinde önem taşır.

TRT Bandrolü Hangi Durumlarda Zorunludur?

TRT bandrolü, görsel veya işitsel yayınları alabilen cihazlar piyasaya sürülmeden önce zorunlu hale gelir. Ürünün televizyon, radyo, cep telefonu, tablet, bilgisayar ya da benzeri nitelikte olması yeterli olabilir. Cihazın teknik özellikleri, kullanım amacı ve mevzuattaki sınıflandırma birlikte değerlendirilir. Zorunluluk, ürünün bandrol kapsamına girmesiyle başlar.

TRT Bandrol Ücreti Ödenmezse Ne Olur?

TRT bandrol ücreti ödenmez veya eksik ödenirse, idare tarafından tahsilat süreci işletilir. Kanunda belirtilen sürede beyan ve ödeme yapılmadığında gecikme faizi uygulanabilir. Ayrıca 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca cebri tahsilat yolları gündeme gelir. Eksik beyan, sadece borç doğurmakla kalmaz, idari uyuşmazlık ve dava riskini de artırır.

TRT Bandrolünde İtiraz Neye Dayanır?

TRT bandrolüne ilişkin itirazlar çoğunlukla cihazın kapsama girip girmediği, matrahın doğru hesaplanıp hesaplanmadığı ve ödemenin usulüne uygun tahakkuk edip etmediği noktalarında yoğunlaşır. İdari işlemin hukuka uygunluğu, cihazın teknik özellikleri ve ödeme dayanağı birlikte incelenir. Yanlış sınıflandırma, fazla tahsilat veya hatalı matrah iddiaları davaya konu olabilir.

TRT Bandrolü Hakkında Sık Sorulan Sorular

TRT bandrolü hakkında en temel sorular, ne olduğu, kimden alındığı ve hangi cihazlar için zorunlu olduğudur. Kısa cevapla bandrol, yayın alabilen cihazlara ilişkin yasal işaret; bandrol ücreti ise bu işaret nedeniyle ödenen bedeldir. Vergi değildir. İmalatçı ve ithalatçı, ürünün matrahına göre ödeme yapar.

TRT Bandrol İşlemlerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

TRT bandrol işlemlerinde cihazın teknik niteliği, matrahın doğruluğu ve beyan süresi dikkatle kontrol edilmelidir. İthalat ve imalat aşamaları ayrı değerlendirilir. Yanlış sınıflandırma, eksik ödeme ve gecikme faizi doğurabilir. Uyuşmazlık halinde idari başvuru ve dava yolları ayrıca değerlendirilmelidir. Mevzuat değişiklikleri, bandrol oranını ve kapsamı etkileyebilir.