Tazyik hapsi, bir kişiyi kanundan ya da mahkeme kararından doğan yükümlülüğünü yerine getirmeye zorlamak için, yükümlülük yerine gelene kadar özgürlüğünden yoksun bırakan bir yaptırımdır. Hapis cezası değildir. Nafaka ve ödeme taahhüdü gibi hâllerde İcra ve İflas Kanunu'na göre en çok 3 ay sürer, borç ödenince tahliye edilir ve adli sicile işlenmez.
Özet Bilgi
Tazyik hapsi, borçluyu veya yükümlüyü kanundan ya da mahkeme kararından doğan yükümlülüğü yerine getirmeye zorlamak için icra mahkemesinin verdiği hapistir. Nafaka, ödeme şartı, ilam ve mal beyanında 3 aya kadar, aciz vesikası borcunda 1 yıla kadar, 6284 zorlama hapsinde 3-10 gün sürer. Borç ödenince tahliye edilir, adli sicile işlenmez, koşullu salıverilme uygulanmaz. İtiraz süresi tebliğden itibaren 2 hafta, şikâyet süresi 3 ay ve en çok 1 yıldır; karar 2 yıl içinde infaz edilmezse zamanaşımına uğrar.
Bu rehberde tazyik hapsinin ne olduğunu, hangi fiile kaç gün öngörüldüğünü, yargılamanın nasıl yürüdüğünü, disiplin hapsi ve hapis cezasından farkını, itirazı, infazı ve nasıl kalktığını anlatıyoruz. Bilgiler 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK), 6284, 5395, 5275, 5352 ve 5271 sayılı kanunların ve Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Tüzüğün güncel metinlerine dayanır.
Tazyik Hapsi Nedir?
Tazyik hapsi, İİK'ya göre icra mahkemesinin verdiği, amacı borçluyu veya yükümlüyü bir şeyi yapmaya zorlamak olan hapis yaptırımıdır. Nafaka ödememek, ödeme taahhüdünü bozmak ya da mal beyanında bulunmamak gibi fiillerde alacaklının şikâyeti veya talebi üzerine verilir. Yükümlülük yerine getirilince hapis sona erer.
Kanun bu yaptırımı bilinçli olarak ceza hukukunun dışında tutar. Ceza muhakemesi mevzuatı disiplin hapsini seçenek yaptırıma çevrilemeyen, ertelenemeyen, şartla salıverilme hükümleri uygulanamayan ve adli sicile geçmeyen hapis olarak tanımlar (CMK m.2/1-l). Tazyik hapsi için de aynı sonuçlar Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik (m.145) ve Adli Sicil Kanunu ile ayrıca düzenlenmiştir; ayrıntısını aşağıda anlatıyoruz.
- 3 aya kadarNafaka, ödeme şartı, ilamİİK m.344, 340, 343
- 1 yıla kadarAciz vesikası borcundaİİK m.338/2
- 3-10 gün6284 tedbir ihlali6284 s.K. m.13
- 2 haftaİtiraz süresiİİK m.353
Tazyik Ne Demek? Tazyik Hapsi ile Zorlama Hapsi Aynı Şey Mi?
Tazyik, baskı yapma ve sıkıştırma anlamına gelen eski bir sözcüktür. Tazyik hapsi de kişiye baskı uygulayarak yükümlülüğünü yerine getirtmeyi amaçlayan hapistir. Zorlama hapsi aynı yaptırımın başka adıdır: İİK "tazyik hapsi" der, 6284 sayılı Kanun "zorlama hapsi" ifadesini kullanır. İkisi de uyum sağlatmaya yönelik araçlardır, mahkûmiyet doğurmaz.
Terimlerin karışması çok yaygındır. Aşağıdaki tablo hangi kanunun hangi kavramı kullandığını gösterir.
| Kavram | Geçtiği kanun | Örnek hâl |
|---|---|---|
| Tazyik hapsi | İİK m.76, 338/2, 340, 343, 344; 5395 m.45/5 | Nafaka ödememe, ödeme taahhüdünü bozma, mal beyanı vermeme |
| Zorlama hapsi | 6284 s.K. m.13 | Uzaklaştırma gibi koruma tedbirini ihlal |
| Disiplin hapsi | İİK m.339; CMK m.60; 5395 m.41/F | Tanıklıktan çekinme, çocuk teslimi emrine aykırılık |
| Hapis cezası | TCK ve özel kanunlar; İİK m.337/a, 338/1 | Mal beyanında eksik veya yalan bilgi |
Tazyik Hapsi Hangi Durumlarda Verilir?
Tazyik hapsi yalnızca kanunda sayılan hâllerde verilir. İİK'da başlıca beş hâl vardır: nafaka kararına uymamak (m.344), icra dairesinde kararlaştırılan ödeme şartını ihlal etmek (m.340), yalnızca borçlunun yapabileceği bir işe ilişkin ilama uymamak (m.343), mal beyanında bulunmamak (m.76) ve aciz vesikası borcunun aylık yatırılmasını ihmal etmek (m.338/2).

Nafaka borcunu ödememek (İİK m.344)
Nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine 3 aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra karar yerine getirilirse borçlu tahliye edilir. Borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açmışsa, ileri sürdüğü sebepler dikkate alınarak tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir. Şikâyetin nasıl yapıldığı, hangi nafaka türlerinin kapsandığı ve ödeme belgelerinin ispattaki yeri için nafaka ödememe cezası ve şikâyet yazımıza bakabilirsiniz.
Ödeme şartını ihlal etmek (İİK m.340)
Borçlu, satıştan önce muntazam taksitle ödeme taahhüdünde bulunduğunda (m.111) veya alacaklının muvafakatiyle icra dairesinde bir ödeme planı kararlaştırıldığında bu şarta uymak zorundadır. Makul sebep olmaksızın şartı ihlal eden borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine 3 aya kadar tazyik hapsi verilir. Hapis başladıktan sonra borçlu borcun tamamını veya o tarihe kadar ödemesi gereken tutarı yatırırsa tahliye edilir. Ödemeleri yeniden keserse yeniden karar verilebilir; ancak aynı borç için tazyik hapsinin toplam süresi 3 ayı geçemez.
İlama muhalefet (İİK m.343)
Yalnız borçlunun bizzat yapabileceği bir işin yapılmasına, yapılmamasına ya da bir irtifak hakkının kurulmasına veya kaldırılmasına dair ilam hükümlerine makul mazeret olmadan karşı gelen borçlu hakkında, lehine hüküm verilen kişinin şikâyeti üzerine 3 aya kadar tazyik hapsi verilir. İlamın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir. Örnek olarak ortak alanı eski hâline getirme veya belirli bir faaliyetten kaçınma ilamları verilebilir.
Mal beyanında bulunmamak (İİK m.76)
İtirazı iptal edilen veya kaldırılan borçlu, kararın tebliğinden itibaren 3 gün içinde malvarlığını ve gelirlerini icra dairesine bildirmek zorundadır (m.74-75). Beyanda bulunmayan borçlu, alacaklının talebi üzerine icra mahkemesi hâkimi tarafından beyanda bulunana kadar hapisle tazyik edilir. Bu hapis bir defaya mahsustur ve 3 ayı geçemez. Beyan verilirse hapis sona erer.
Mal beyanında yalan söylemek ayrı bir fiildir. Beyanı hakikate aykırı yapan kişi, alacaklının şikâyeti üzerine 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası alır (İİK m.338/1). Beyanda eksik gösterme veya sonradan malı elden çıkarma da m.337/a kapsamında 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası gerektirir. Bunlar mahkûmiyet doğuran suçlardır ve tazyik hapsiyle ilgisi yoktur.
Aciz vesikası borcunun yatırılmaması (İİK m.338/2)
Hakkında aciz vesikası alınmış borçlu, asgari ücretin üstünde bir geçim sürdürüyorsa ve alacaklı aciz vesikasının düzenlenmesinden itibaren en geç 5 yıl içinde başvurursa, icra mahkemesinin belirleyeceği kısmı her ay icra dairesine yatırmak zorundadır. Bunu yapmayan borçlu hakkında 1 yıla kadar tazyik hapsi verilir. Aynı borç için bu hapsin toplam süresi 1 yılı geçemez. Bu hâl uygulamada nadirdir; ancak kanundaki en uzun tazyik hapsi budur.
Koruma tedbirlerini ihlal: zorlama hapsi ve çocuk koruma tedbirleri
6284 sayılı Kanun kapsamında verilen koruma kararlarına uymayan kişi hâkim kararıyla zorlama hapsine tabi tutulur. Süreler İİK'dakinden çok kısadır; ayrıntı aşağıdaki bölümdedir. 8/8/2026 tarihli 7593 sayılı Kanunla 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 45. maddesine eklenen fıkra da çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarına aykırı davranan ana, baba, vasi veya bakımdan sorumlu kimse için çocuk hâkimi kararıyla 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi öngörür.
Zorlama Hapsi Nedir? 6284 Sayılı Kanunda Süre Kaç Gün?
Zorlama hapsi, 6284 sayılı Kanun kapsamında hakkında koruyucu veya önleyici tedbir kararı verilen kişinin bu karara aykırı davranması hâlinde hâkim kararıyla uygulanan hapistir. İlk ihlalde 3-10 gün, her tekrarda 15-30 gün sürer; toplam süre 6 ayı geçemez. Fiil ayrıca suç oluşturuyorsa zorlama hapsi bunu engellemez.
- 3-10 günİlk ihlal6284 s.K. m.13/1
- 15-30 günHer tekrarda6284 s.K. m.13/2
- 6 ayToplam üst sınır6284 s.K. m.13/2
- 2 haftaKarara itiraz6284 s.K. m.9
Tedbir kararı tefhim veya tebliğ edilirken şiddet uygulayana, aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanacağı ihtar edilir (m.8/5). Süre, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre belirlenir. Zorlama hapsi kararlarını Cumhuriyet başsavcılığı yerine getirir ve kararlar Bakanlığın ilgili il ve ilçe müdürlüklerine bildirilir (m.13/3). Tedbirlerin kapsamı için 6284 sayılı Kanun nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Tazyik hapsi hangi hâllerde uygulanmaz?
Üç durumu ayırmak gerekir. Birincisi, alacak tutarı sınırın altında kalan takiplerdir: nafaka alacakları hariç, alacak miktarı Asgari Ücret Tespit Komisyonunca belirlenen aylık en yüksek brüt asgari ücretin altında kalan takiplerde İİK'daki disiplin ve tazyik hapsi uygulanmaz (m.354/4). 2026 için brüt asgari ücret 33.030 TL'dir; borcunuz bunun altındaysa ve nafaka değilse tazyik hapsi gündeme gelmez.
İkincisi, çocuk teslimidir. İİK m.341 (çocuk teslimi emrine muhalefetin cezası) ile m.25/a ve 25/b, 24/11/2021 tarihli 7343 sayılı Kanunla yürürlükten kalkmıştır. Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararlarına aykırılık artık 5395 sayılı Kanun m.41/F'ye göre aile mahkemesinde şikâyetle görülür ve disiplin hapsi ile yaptırıma bağlanır: çocuk teslimi için 3 aya kadar, kişisel ilişki için 3-10 gün. Üçüncüsü, hakikate aykırı beyan ve mal gizlemedir; bunlar yukarıda anlatıldığı gibi hapis cezası gerektirir.
Tazyik Hapsi Kaç Gün veya Kaç Ay Sürer?
Tazyik hapsinin süresini kanun üst sınırla belirler: nafaka, ödeme şartı, ilam ve mal beyanında 3 aya kadar, aciz vesikası borcunda 1 yıla kadar, 6284'te 3-10 gün. Bu süreler kesin bir "yatma" süresi değildir; borç ödenir veya yükümlülük yerine getirilirse kişi süre dolmadan tahliye edilir.
Süreye ilişkin iki kural önemlidir. İİK m.340 ve m.338/2'de aynı borç için hapsin toplam süresi üst sınırı geçemez; borçlu tahliye olduktan sonra ödemeleri keserse yeniden karar verilebilir, fakat toplam süre aşılamaz. İİK m.76'da mal beyanı için hapis bir defaya mahsustur. Hapse girmiş olmak borcu silmez; alacaklı icra takibine devam eder.
Tazyik Hapsi Nasıl Verilir? Yargılama Nasıl İşler?
Tazyik hapsine icra mahkemesi karar verir (İİK m.346). Alacaklı, fiili öğrendiği tarihten itibaren 3 ay, her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde dilekçe veya sözlü beyanla şikâyette bulunur. Yetkili mahkeme icra takibinin yapıldığı yerdeki icra mahkemesidir (m.348). Duruşmada Cumhuriyet savcısı bulunmaz ve karar nihayet 5 gün içinde verilir.

- Şikâyet. Alacaklı icra mahkemesine başvurur. Şikâyet süresi fiilin öğrenilmesinden 3 ay, fiilden itibaren en çok 1 yıldır (m.347). Süre geçerse şikâyet hakkı düşer.
- Duruşma günü ve çağrı. Mahkeme hemen bir gün belirler, şikâyetçinin imzasını alır ve borçluya çağrı kâğıdı gönderir. İki taraf duruşmaya gelmek veya vekil göndermek zorundadır (m.349).
- Duruşma. Mahkeme tarafları ve delilleri dinler, ifadeleri tutanağa geçirir. Şikâyetçi dilekçesinde gösterdiği delillerle bağlıdır; borçlu savunması için soruşturmanın genişletilmesini ancak bir kez isteyebilir (m.350-351).
- Katılmama sonuçları. Şikâyetçi belirlenen zamanda gelmez ve vekil de göndermezse şikâyet hakkı düşer. Borçlu gelmezse zabıta aracılığıyla getirilebilir; bu da olmazsa yargılama gıyabında yürür (m.349).
- Karar. Mahkeme en geç 5 gün içinde kararını verir ve özetini Cumhuriyet savcısına bildirir (m.352).
Tazyik Hapsi ile Disiplin Hapsi ve Hapis Cezası Arasındaki Fark Nedir?
Tazyik hapsi yükümlülüğü yerine getirtmek için verilir ve yükümlülük yerine gelince biter. Disiplin hapsi küçük çaplı bir düzen ihlalini yaptırıma bağlar. Hapis cezası ise suçun karşılığıdır ve adli sicile işlenir. Tazyik ve disiplin hapsi adli sicile geçmez, şartla salıverilmez ve seçenek yaptırıma çevrilmez; hapis cezası bu kurallara tabidir.

Kanunda disiplin hapsi birkaç yerde geçer. En çok karıştırılan örnekler şunlardır:
| Disiplin hapsi hâli | Dayanak | Süre |
|---|---|---|
| Sonradan kazanılan malı veya gelir artışını bildirmemek | İİK m.339 | 10 gün; malı elden çıkarmışsa 1 aya kadar. Borç ödenirse ceza düşer |
| Tanıklıktan veya yeminden yasal sebep olmadan çekinmek | CMK m.60 | Hüküm verilinceye kadar, en çok 3 ay. Tanıklık yapılınca derhâl serbest bırakılır |
| Çocuk teslimi emrine aykırı davranmak | 5395 s.K. m.41/F/1 | 3 aya kadar, bir ay içinde şikâyetle |
| Kişisel ilişki kararına aykırı davranmak | 5395 s.K. m.41/F/2 | 3-10 gün, bir ay içinde şikâyetle |
İİK m.339'daki yaptırım disiplin hapsidir ve borcun tamamen ödenmesiyle düşer. Pratik fark şudur: tazyik hapsinde hapsin amacı yükümlülüğün yerine gelmesidir, disiplin hapsinde ise fiilin kendisi yaptırıma bağlanır.
Tazyik Hapsi Adli Sicile İşler mi? Koşullu Salıverilme ve Erteleme Var mı?
Tazyik hapsi adli sicile işlenmez. Adli Sicil Kanunu m.5, disiplin veya tazyik hapsine ilişkin kararları adli sicile kaydedilmeyecek bilgiler arasında sayar. Ayrıca tazyik hapsi kararları tekerrüre esas olmaz ve koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz (Yönetmelik m.145/4). Hükümlünün isteğiyle infazın ertelenmesi de bu hapse uygulanmaz.
Adli sicil ve arşiv
5352 sayılı Kanun m.4, hapis cezası mahkûmiyetlerinin adli sicile kaydedileceğini söyler. Tazyik hapsi mahkûmiyet hükmü olmadığı için bu listede yer almaz; m.5/1-b ayrıca kaydı açıkça yasaklar. Adli sicil belgenizde tazyik hapsi görünmez. Bu, kararın icra dosyasında ve infaz kayıtlarında yer almayacağı anlamına gelmez. Yönetmelik m.145/3 uyarınca kurumda disiplin ve tazyik hapsi kararları için ayrı bir kayıt tutulur.
Koşullu salıverilme
Yönetmelik m.145/4, disiplin ve tazyik hapsi kararlarında koşullu salıverilme hükümlerinin uygulanmayacağını söyler. Bu hapis yükümlülüğü yerine getirtmek için uygulanır; ödeme veya yerine getirme gerçekleşince kişi tahliye edilir.
Erteleme
5275 sayılı Kanun m.17, hapis cezasının hükümlünün isteğiyle ertelenmesini düzenler; m.17/6-c disiplin veya tazyik hapsine mahkûm olanlar hakkında bu maddenin uygulanmayacağını söyler. Tek istisna İİK'nın kendi içinde bulunur: nafaka borçlusu nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açmışsa, tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir (m.344/2). Burada hâkim, uygulamanın zamanını takdir eder.
Cezaevi türü
5275 sayılı Kanun m.14/2-d, İİK gereğince tazyik hapsine tabi tutulanların cezalarının doğrudan açık ceza infaz kurumlarında yerine getirileceğini söyler. Tazyik hapsi bu nedenle açık ceza infaz kurumunda uygulanır.
Memuriyete ve işe girişe etkisi
657 sayılı Kanun m.48/A-5, devlet memurluğuna girişte kasten işlenen bir suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis cezasına ve sayılan suçlardan mahkûmiyete bağlı bir engel koyar. Tazyik hapsi bir suç mahkûmiyeti olmadığı ve adli sicile işlenmediği için, bu hükmün kapsamında sayılması için kanuni dayanak yoktur. Somut bir başvuruda kurumun mevzuatına ayrıca bakmak gerekir.
Tazyik Hapsinde Eve Polis Gelir mi?
Evet, tazyik hapsinin infazında kolluğun adrese gelmesi olağan yoldur. Yönetmelik m.145/2-b, tazyik hapsi kararlarının hükümlünün kararda belirtilen adresindeki mahalli kolluk kuvvetlerine gönderileceğini söyler. Disiplin hapsinden farklı olarak tazyik hapsi için önce çağrı kâğıdı gönderilmesi öngörülmemiştir.
Karşılaştırma şöyledir. Hapis cezası infazında hükümlüye çağrı kâğıdı tebliğ edilir; 10 gün içinde gelmezse Cumhuriyet savcısı yakalama emri çıkarır (5275 m.19). Disiplin hapsinde de on gün içinde başsavcılığa gelmesi için çağrı belgesi gönderilir, gelmezse yakalama emri düzenlenir (Yönetmelik m.145/1-b). Tazyik hapsinde ise karar defterine kaydedilir ve kolluğa gönderilir; kişi adreste bulunamazsa karar, yargı çevresi dışındaki yerin Cumhuriyet başsavcılığına yollanır (Yönetmelik m.145/2). Kişi kurumda hapsi, kanunda yazılı sebeple karar kaldırılmadıkça yerine getirir.
İnfazı önleyen yollar. İİK m.353'e göre hapse ilişkin karara tebliğden itibaren 2 hafta içinde itiraz edilebilir. Kolluk adresinize gelmeden önce borcu ödeyip belgelemek, itiraz yolunu kullanmak ya da alacaklının feragatini sağlamak infazı önleyen yollardır. Karar, kesinleşmesinden itibaren 2 yıl dolana kadar infaz edilebilir (m.354/3).
Tazyik Hapsine İtiraz Nasıl Yapılır?
İcra mahkemesinin tazyik ve disiplin hapsine ilişkin kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde itiraz edilebilir (İİK m.353/1). İtiraz, kararı veren icra mahkemesine yapılır; mahkeme dosyayı yetkili itiraz merciine gönderir. İnceleme sonucunda verilen karar kesindir.
İtirazı inceleyecek merci şöyle belirlenir: o yerde icra mahkemesinin birden fazla dairesi varsa numara olarak kendisini izleyen daire, son numaralı daire için birinci daire; tek daire varsa asliye ceza mahkemesi; icra mahkemesi hâkimi ile asliye ceza hâkimi aynı kişiyse en yakın asliye ceza mahkemesidir. Ağır ceza mahkemesi bu sistemde yer almaz. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki zorlama hapsi kararlarına karşı itiraz ise tefhim veya tebliğden itibaren 2 hafta içinde aile mahkemesine yapılır (m.9).
İtiraz dilekçesinde bulunması gerekenler:
- Kararı veren mahkeme, esas ve karar numarası ile tebliğ tarihi
- Borcun ödendiğini gösteren dekont, makbuz veya icra dairesi kaydı
- Nafaka davası açılmışsa dava dosya bilgisi (İİK m.344/2)
- Şikâyet süresinin geçtiğine veya şikâyetin geri alındığına ilişkin gerekçe
- Alacağın nafaka dışında olması hâlinde asgari ücret altında kaldığına dair hesap (İİK m.354/4)
İİK m.353/2, bu bapta yer alan suçlardan verilen hükümler için CMK'daki kanun yollarının uygulanacağını söyler. Bu, hapis cezası veren m.337/a ve m.338/1 gibi hükümler içindir; tazyik hapsine ilişkin karar için 2 haftalık itiraz geçerlidir.
Tazyik Hapsi Nasıl Kalkar? Tahliye Nasıl Olur?
Tazyik hapsi, yükümlülüğün yerine getirilmesiyle kalkar. İİK m.344 ve 343'te karar yerine getirilince, m.340'ta borcun tamamı veya o güne kadar ödenmesi gereken tutar yatırılınca borçlu tahliye edilir. Ayrıca şikâyetten vazgeçilirse veya borcun ödendiği sabit olursa dava ve ceza bütün sonuçlarıyla düşer (m.354/1).
- Yükümlülüğü yerine getirmek. Nafaka ödenir, taahhüt edilen taksit veya borç yatırılır, mal beyanı verilir ya da ilamın gereği yapılır. Ödeme belgesi saklanmalıdır.
- Alacaklının feragati. Şikâyetçi vazgeçerse dava ve cezanın bütün sonuçları düşer (m.354/1). Feragat resmî olarak mahkemeye bildirilmelidir.
- Borcun itfası. Borcun ödendiğinin sabit olması da aynı sonucu doğurur (m.354/1). İcra dosyasına yapılan ödeme dekontla ispatlanır.
- İtirazın kabulü. Süresinde yapılan itiraz kabul edilirse karar kaldırılır (m.353).
- Nafaka davasının sonucunu beklemek. Nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası varsa mahkeme tazyik hapsinin uygulanmasını davanın sonuna bırakabilir (m.344/2).
Tazyik hapsi zamanaşımına uğrar mı?
Evet. İcra mahkemesinin İİK'nın bu babına göre verdiği tazyik veya disiplin hapsine ilişkin karar, kesinleştiği tarihten itibaren 2 yıl geçtikten sonra yerine getirilmez (m.354/3). Burada iki ayrı süre karıştırılmamalıdır: şikâyet süresi 3 ay ve 1 yıldır (m.347), infaz zamanaşımı ise kararın kesinleşmesinden itibaren 2 yıldır. Süre dolmuşsa bu durum infaz aşamasında ileri sürülür. 6284 ve 5395'teki hapislerin süre ve usul kuralları kendi kanunlarında ayrıca düzenlenmiştir; 5395 m.41/F'deki disiplin hapsi de kesinleşmeden 2 yıl sonra infaz edilemez.
Tazyik Hapsi Hakkında Sık Yapılan Hatalar
Konu hakkında dolaşan bilgilerin bir kısmı eskimiştir ya da farklı kavramları birbirine karıştırır. Aşağıdaki tabloda sık görülen yanlışlar ve kanun metnine göre doğruları yer alır.
| Sık duyulan yanlış | Doğrusu |
|---|---|
| "Tazyik hapsine 7 gün içinde itiraz edilir ve ağır ceza mahkemesi bakar." | İtiraz süresi tebliğden itibaren 2 haftadır. Dosya icra mahkemesinin diğer dairesine veya asliye ceza mahkemesine gider ve karar kesindir (İİK m.353). |
| "Çocuğu teslim etmeyene İİK m.341'e göre tazyik hapsi verilir." | m.341 7343 sayılı Kanunla yürürlükten kalktı. Yaptırım 5395 m.41/F'de disiplin hapsidir ve aile mahkemesinde görülür. |
| "Gerçeğe aykırı mal beyanı tazyik hapsiyle cezalandırılır." | İİK m.338/1 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası öngörür. Mal beyanında hiç bulunmamak ise m.76'ya göre tazyik hapsidir. |
| "Tazyik hapsi alan kişi 3 ayı mutlaka yatar." | 3 ay üst sınırdır. Yükümlülük yerine getirilince kişi süre dolmadan tahliye edilir. |
| "Tazyik hapsi adli sicile işlenir." | İşlenmez (5352 s.K. m.5/1-b; Yönetmelik m.145/4). |
| "Küçük borç için de tazyik hapsi istenebilir." | Nafaka dışında, alacak aylık en yüksek brüt asgari ücretin altındaysa tazyik hapsi uygulanmaz (m.354/4). 2026 için sınır 33.030 TL'dir. |
| "Tazyik hapsi için önce çağrı kâğıdı gelir." | Yönetmelik m.145/2 tazyik hapsi için çağrı belgesi öngörmez; karar adresin bulunduğu yerin kolluğuna gönderilir. |
| "Şikâyet için süre sınırı yok." | Fiilin öğrenilmesinden 3 ay, her halde fiilden 1 yıl geçince şikâyet hakkı düşer (m.347). |
| "6284'teki zorlama hapsi 3 aydır." | İlk ihlalde 3-10 gün, tekrarında 15-30 gün, toplam 6 ayı geçemez (m.13). |
Tazyik Hapsi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Tazyik hapsi ceza mıdır?
Hayır. Tazyik hapsi, kişiyi bir yükümlülüğü yerine getirmeye zorlayan bir yaptırımdır. Mahkûmiyet doğurmaz, adli sicile işlenmez, koşullu salıverilme ve seçenek yaptırım hükümleri uygulanmaz. Yükümlülük yerine getirilince kişi tahliye edilir. Hapis cezası ise suçun karşılığıdır ve adli sicile kaydedilir.
Tazyik hapsi kaç gün sürer?
Üst sınır fiile göre değişir. Nafaka (m.344), ödeme şartı (m.340), ilam (m.343) ve mal beyanında (m.76) 3 aya kadar, aciz vesikası borcunda (m.338/2) 1 yıla kadar, 6284 kapsamında ise 3-10 gün, tekrarında 15-30 gündür. Borç ödenirse kişi bu sürelerin dolmasını beklemeden tahliye edilir.
Tazyik hapsi nasıl kaldırılır?
Nafaka ödenerek, taahhüt edilen borç yatırılarak, mal beyanı verilerek veya ilamın gereği yerine getirilerek tahliye sağlanır. Alacaklı şikâyetinden vazgeçerse ya da borcun ödendiği sabit olursa dava ve ceza düşer (İİK m.354). Karar hatalıysa tebliğden itibaren 2 hafta içinde itiraz edilebilir.
Tazyik hapsinde eve polis gelir mi?
Gelebilir. Yönetmelik m.145/2'ye göre tazyik hapsi kararı hükümlünün adresindeki kolluğa gönderilir ve kişi hapse alınır. Çağrı kâğıdı gönderilmesi öngörülmemiştir. Kararın kesinleşmesinden 2 yıl geçtiyse infaz edilmez. Tebligat veya karar öğrendiyseniz önce borcu ödeyip belgelemek en güvenli yoldur.
Tazyik hapsi adli sicile işler mi?
İşlemez. Adli Sicil Kanunu m.5/1-b, disiplin ve tazyik hapsine ilişkin kararların adli sicile kaydedilmeyeceğini söyler; Yönetmelik m.145/4 de bu kararların tekerrüre esas olmadığını ve adli sicile işlenmediğini belirtir. Bu nedenle adli sicil belgenizde tazyik hapsi görünmez.
Tazyik hapsi kararına kaç gün içinde itiraz edilir?
Kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde itiraz edilir. İtiraz, icra mahkemesinin başka bir dairesi ya da asliye ceza mahkemesi tarafından incelenir ve verilen karar kesindir (İİK m.353). 6284 kapsamındaki zorlama hapsi kararlarına itiraz da 2 haftadır, ancak aile mahkemesine yapılır.
Zorlama hapsi nedir, tazyik hapsiyle aynı mıdır?
Zorlama hapsi, tazyik hapsinin 6284 sayılı Kanundaki adıdır. Koruma tedbirini ihlal eden kişiye hâkim kararıyla ilk ihlalde 3-10 gün, her tekrarda 15-30 gün verilir; toplam süre 6 ayı geçemez. Amaç tedbire uyumu sağlamaktır ve karar Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir.
Nafaka ödemeyen kişi tazyik hapsine girer mi?
Nafaka alacaklısı icra takibi yapıp şikâyette bulunursa İİK m.344 uyarınca 3 aya kadar tazyik hapsi verilebilir. Nafaka borçlusu ödeme yaparsa tahliye edilir. Nafaka alacaklarında asgari ücret sınırı uygulanmaz. Nafaka türleri ve şikâyet usulü için ilgili yazımıza bakabilirsiniz.
Sonuç
Tazyik hapsi, borcun veya yükümlülüğün yerine getirilmesini sağlamak için kullanılan geçici bir yaptırımdır; üst sınırları kanunda yazılıdır, adli sicile işlenmez ve ödeme yapılınca sona erer. Hakkınızda şikâyet yapıldıysa ya da alacağınızı tazyik hapsiyle takip etmek istiyorsanız, Ankara'daki büromuzla iletişime geçebilirsiniz. Mevzuat metinlerine 2004 sayılı İİK, 6284 sayılı Kanun ve 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu bağlantılarından ulaşabilirsiniz. İcra takibinin diğer yönleri için ilamlı icra takibi yazımıza da bakabilirsiniz.
0 Yorum
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz bırakın.
Yorum Bırakın
Sorunuz veya görüşünüz için aşağıdaki formu kullanabilirsiniz.