Yargıtay: Nafaka Azaltım/İndirim Davası - Yüksek İndirim - Bozma

Bu yazımızda Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin nafaka azaltım / indirim konusunda açılan davada vermiş olduğu emsal kararını paylaştık.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi         2018/566 E.  ,  2018/9305 K.
(Yargıtay: Nafaka Azaltım/İndirim Davası - Yüksek İndirim - Bozma)

"İçtihat Metni"

Taraflar arasındaki iştirak  nafakasının azaltılması davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, ...... sayılı kararı ile müşterek çocuklar ......velayetlerinin davalıya verildiğini, ve lehlerine aylık 250,00'şer TL olmak üzere toplam 500,00 TL iştirak nafakasına hükmedildiğini, 2011 yılında açılan nafakaartırım davası neticesinde ise söz konusu nafakaların aylık 750’şer TL’ye yükseltildiğini ve bu kararın kesinleştiğini, kendisinin yeniden evlendiğini ve bu evliliğinden de 3 çocuğu daha olduğunu,aylık gelirinin 900,00 TL olup, davalının ekonomik olarak kendisinden daha iyi durumda bulunduğunu ileri sürerek; müşterek çocuklar için aylık 750’şer TL olan iştirak nafakasının aylık 300’er TL’ye indirilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı,cevap dilekçesi sunmamıştır.
Mahkemece;davanın kabulü ile , .....ait 02/10/2012 tarihli ve 2011/298 esas 2012/649 karar sayılı ilam ile tarafların müşterek çocukları .......ehine verilen 750,00'şer TL olmak üzere toplam 1500 TL iştirak nafakasının dava tarihinden geçerli olmak üzere aylık 300,00'er TL olmak üzere toplam aylık 600,00 TL'nin davacıdan alınarak davalıya velayeten verilmesine, anılan mahkeme kararı ile verilen iştirak nafakasının bu şekilde azaltılmasına karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava;iştirak nafakasının azaltılması istemine ilişkindir.
TMK.'nın 182/2. maddesinde; Velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorunda olduğu hükme bağlanmıştır.

Velayet kendisine tevdi edilmeyen taraf, ekonomik imkanları ölçüsünde müşterek çocuğunun giderlerine katılmakla yükümlüdür. Diğer taraftan, iştirak nafakası belirlenirken ana ve babanın ekonomik durumları göz önünde tutulmakla birlikte velayet hakkı kendisine tevdi olunmuş tarafın bu görev nedeniyle emeğinin ve yüklendiği sorumlulukların karşılığı olağan harcamaların da dikkate alınması zorunludur.
Mahkemece, nafaka takdir edilirken; çocuğun yaşı, eğitimi ve ihtiyaçlarının yanında, ana-babanın gelir durumu da gözetilmeli ve nafaka yükümlüsünün (babanın) gelir durumu ile orantılı olacak şekilde hakkaniyete uygun bir nafakaya hükmedilmelidir.

Somut olayda;tarafların müşterek çocuklarının 2003 ve 2005 doğumlu oldukları,çocukların eğitiminin halen devam ettiği anlaşılmaktadır.Davalının sosyal ve ekonomik durum araştırma sonucu incelendiğinde ise,ütücü olarak çalıştığı ve aylık 1.000 TL geliri olduğu,aylık 850 TL kira ödemesinin bulunduğu,eşinin de kuru temizleme dükkanının olduğu,bu evliliğinden de 3 çocuğu olduğu sabittir.Davalının dosyaya yansıyan sosyal ve ekonomik durumu bu olsa da,müşterek çocuklar için tarafların boşanmaları neticesinde 2007 yılında aylık 250’şer TL olarak belirlenen iştirak nafakalarının 2011 yılında açılan artırım davası neticesinde aylık 750’şer TL’ye yükseltildiği,davacının dosya kapsamında alınan beyanı ile de sabit olduğu üzere....... aldığı evini 200.000 dolara sattığı yönündeki beyanı ve özellikle de eldeki iştirak nafakasının azaltılması davasınınaçılma tarihi olan 10.10.2014 tarihi ile son artırım davasının kesinleştiği 03.12.2013 tarihi arasındaki kısa süre de dikkate alındığında; mahkemece, söz konusu nafakalardan yüksek miktarda indirim yapıldığı açıktır.

Bu itibarla, mahkemece; tarafların sosyal ve ekonomik durumları,müşterek çocukların yaşları,eğitim durumları,sosyal ihtiyaçları ile davacı babanın sosyal ve ekonomik durumu da dikkate alınarak hakkaniyete uygun ve makul miktarda bir indirim yapılması gerekirken; söz konusu nafakalardan yüksek miktarda indirim yapılması doğru görülmemiş,bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nun 440.maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 01.10.2018 gününde oy birliğiyle karar verildi.

Nafaka İndirim Davasında Dikkate Alınan Kriterler

Nafaka indirim davası değerlendirilirken çocuğun yaşı, eğitim durumu, sağlık giderleri ve günlük ihtiyaçları birlikte ele alınır. Ana-babanın ekonomik durumu da incelemeye dahil edilir. İştirak nafakası belirlenirken velayet kendisine bırakılmayan eşin gücü oranında katkı yükümlülüğü esas alınır. Hakkaniyete uygun nafaka, tarafların gerçek mali durumuna göre kurulur.

Yargıtay’a Göre Yüksek İndirimin Bozma Sebebi Olma Hali

Yüksek indirim, nafaka azaltılması sonucunda çocuğun ihtiyaçları ile yükümlünün ödeme gücü arasındaki denge bozulduğunda bozma sebebi olabilir. Yargıtay kararları, kısa süre önce artırılan bir nafakanın yeterli gerekçe olmadan sert biçimde düşürülmesini uygun bulmaz. Özellikle çocukların eğitim yaşamı sürüyorsa, hakkaniyete uygun nafaka korunmalıdır.

İştirak Nafakasında İndirim ve Azaltma Arasındaki Fark

İştirak nafakasında indirim, mevcut nafakanın koşullardaki değişim nedeniyle yeniden belirlenmesidir; azaltma ise yeni miktarın daha düşük seviyeye çekilmesidir. Nafaka azaltılması talebi, her zaman otomatik kabul edilmez. Mahkeme, nafaka yükümlüsünün gelirini, yeni aile düzenini ve çocuğun ihtiyaçlarını birlikte değerlendirir. Sonuç, hakkaniyete uygun nafaka olmalıdır.

Çocuğun Eğitim Giderlerinin Nafaka Miktarına Etkisi

Çocuğun eğitim giderleri, nafaka indirim davası bakımından doğrudan belirleyicidir. Okul masrafları, servis, kırtasiye, kurs ve benzeri harcamalar arttıkça iştirak nafakası ihtiyacı da yükselir. Çocukların eğitim hayatı devam ediyorsa, nafaka azaltılması daha sıkı bir inceleme gerektirir. Yargıtay kararları, eğitim giderlerini somut ve zorunlu bir unsur sayar.

Yeniden Evliliğin Nafaka Borcuna Etkisi

Yeniden evlilik nafaka borcunu otomatik olarak azaltmaz. Nafaka indirim davası açıldığında yeni eş ve yeni çocuklar, ancak ekonomik tabloyu gerçekten değiştiriyorsa değerlendirmeye alınır. Yükümlünün gelirinin artması veya sabit kalması halinde sırf yeni aile kuruldu diye iştirak nafakası kendiliğinden düşmez. Mahkeme, bütün gelir ve giderleri birlikte tartar.

Yeni Çocukların Varlığının Nafaka Azaltımındaki Değerlendirilmesi

Yeni çocukların varlığı, nafaka azaltılması talebinde önem taşıyabilir; ancak tek başına yeterli görülmez. Mahkeme, yükümlünün toplam gelirini, mevcut giderlerini ve yeni çocukların zorunlu ihtiyaçlarını inceler. İştirak nafakası, önceki çocukların bakım hakkını ortadan kaldırmaz. Bu nedenle yargılama, iki ayrı aile grubunun dengeli korunmasına odaklanır.

Gelir Düşüşü İddiasının Nafaka İndirimindeki Yeterliliği

Gelir düşüşü iddiası, nafaka indirim davası için önemli olsa da tek başına yeterli değildir. Yükümlünün gerçek kazancı, düzenli giderleri, malvarlığı ve yaşam standardı birlikte değerlendirilir. Yargıtay kararları, beyana dayalı ve belirsiz ekonomik iddiaları yeterli görmez. Nafaka azaltılması için değişikliğin somut belgelerle ortaya konulması gerekir.

Mahkeme hakkaniyete uygun nafakayı nasıl belirler?

Mahkeme, hakkaniyete uygun nafaka belirlerken çocuğun gereksinimlerini ve ana-babanın ödeme gücünü dengeler. İştirak nafakası, ne çocuğun ihtiyaçlarını karşılamayacak kadar düşük ne de yükümlüyü aşırı zorlayacak kadar yüksek olmalıdır. Nafaka indirim davası içinde sosyal ve ekonomik durum araştırması, bu dengenin kurulmasında temel araçtır.

Boşanma sonrası geçen süre neden önemlidir?

Boşanma sonrası geçen süre, nafaka indirim davasında önemlidir çünkü çocukların yaşları ve ihtiyaçları zamanla değişir. Ancak kısa sürede verilen artırma kararından sonra açılan nafaka azaltılması davalarında mahkeme daha dikkatli davranır. Yargıtay kararları, yakın tarihli artışların güçlü gerekçe olmadan geri alınmasını yüksek indirim olarak değerlendirir.

İştirak nafakasında sosyal ve ekonomik durum araştırması neden yapılır?

İştirak nafakasında sosyal ve ekonomik durum araştırması, tarafların gerçek ödeme ve ihtiyaç gücünü göstermek için yapılır. Bu araştırma, nafaka indirim davasında gelir, kira, düzenli giderler ve aile yükümlülüklerini ortaya koyar. Yargıtay kararları, bu verilerin somut şekilde dosyaya yansımasını bekler. Böylece nafaka azaltılması keyfi olmaktan çıkar.

Nafaka azaltılması talebinde kira gideri nasıl değerlendirilir?

Nafaka azaltılması talebinde kira gideri, yükümlünün harcanabilir gelirini azaltan önemli bir unsurdur. Ancak kira tek başına belirleyici olmaz; gelir, yeni aile giderleri ve malvarlığı ile birlikte incelenir. İştirak nafakası bakımından mahkeme, kira yükünün gerçekten zorlayıcı olup olmadığını değerlendirir. Amaç, hakkaniyete uygun nafaka seviyesini korumaktır.

Velayet sahibi olmayan ebeveynin katkı borcu neye dayanır?

Velayet sahibi olmayan ebeveynin katkı borcu, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılma yükümlülüğüne dayanır. Bu yükümlülük, iştirak nafakası kurumunun temelidir. Nafaka indirim davası açıldığında bu oranlama yeniden gözden geçirilir. Yargıtay kararları, ebeveynin yalnız gelirini değil çocuğun gerçek ihtiyacını da dikkate alır.

Kısa süre önce artırılan nafaka neden hemen düşürülmez?

Kısa süre önce artırılan nafaka, önemli bir değişiklik gösterilmeden hemen düşürülmez. Çünkü nafaka artırımı, çocuğun güncel ihtiyaçlarına göre belirlenmiş kabul edilir. Nafaka indirim davasında mahkeme, aradan geçen kısa süre içinde yeni ve ciddi bir ekonomik değişim olup olmadığını araştırır. Aksi halde yüksek indirim, yargısal dengeyi bozar.