Amerika Boşanma Kararının Türkiye'de Tanıma ve Tenfizi

Amerika Boşanma Kararının Türkiye'de Tanıma ve Tenfizi. Bir yabancı mahkeme boşanma kararının Türkiye’de tanınması ve tenfizi merak edilen bir konudur. Özellikle Amerika’da yaşayan Türk vatandaşlarımız tarafından bu konu oldukça merak edilmektedir.  Hadi gelin birlikte kısaca Amerika’da alınan boşanma kararının Türkiye’de tanınması ve tenfizi nasıl yapılır, buna ilişkin prosedür nasıl yürütülür birlikte inceleyelim.

AMERİKA BOŞANMA KARARININ TÜRKİYE’DE TANINMASI VE TENFİZİ

Amerika ile Türkiye arasında yapılmış hususi bir mütekabiliyet anlaşması bulunmamaktadır. Ancak Amerika da Türkiye de Lahey Sözleşmesi’ne taraf devletler olduğundan Amerika’da verilen bir boşanma kararının Türk Mahkemelerinde tanınması ve tenfizi mümkündür.

Ancak bu boşanma kararının Türkiye’de tanınması için kararın Amerika hukukuna göre kesinleşmiş bir karar olması gereklidir. Kesinleşmeyen bir kararın tanınması ve tenfizi mümkün değildir. Bazen vatandaşlarımız Amerika mahkemelerinde boşanma kararı çıkar çıkmaz bu kararın Türkiye’de tanınması ve tenfizi için tez canlı davransalar da maalesef ki bu mümkün değildir. Bir kararın başka bir ülkede tanınması ve tenfizi için kesinleşmiş olması şarttır. Bir kararın kesinleşmesi için ilk derece mahkemesi tarafından verilen o karara karşı o ülke hukukuna göre ya tüm üst kanun yollarının tüketilmiş olması ya da karara karşı hiç üst kanun yoluna gidilmemiş olması gerekir. Şayet Amerika’da verilen boşanma kararına karşı üst mahkeme yoluna başvurulmuşsa ve bu başvuru henüz sonuçlanmamışsa bu kararın ne yazık ki Türkiye’de tanınması ve tenfizi mümkün değildir.

AMERİKA’DA ALINAN BOŞANMA KARARI TÜRKİYE İÇİN YETERLİ MİDİR?

Amerika’da verilen bir boşanma kararı Türkiye için yeterlidir. Amerika’da boşanan bir kimsenin yeniden Türk Mahkemeleri’ne gelerek boşanma davası açması gerekli değildir. Bu kimse Amerika’da verilen bu boşanma kararının Türkiye’de de geçerli olmasını istiyorsa Türk Aile Mahkemeleri’ne gelerek bu kararın tanınması ve tenfizini talep edecektir. İşbu kararın Türkiye’de tanınmasına ve tenfizine karar verilmediği sürece kararda hükmedilen nafaka, tazminat, velayet gibi hususların icrası mümkün olmayacaktır.

AMERİKA BOŞANMA TANIMA TENFİZ DAVASI İÇİN TÜRKİYE’YE GELMEK ZORUNLU MUDUR?

Böyle bir zorunluluk yoktur. Amerika’da boşanan bir kişi Türkiye’de tanıma ve tenfiz davası açmak istiyorsa bunun için bu kişinin Türkiye’ye gelmesi ve yapılacak duruşmaya katılması zorunlu değildir. Dava, tarafın bizzat Türkiye’ye gelmesi gerekmeksizin, usulüne uygun düzenlenmiş özel yetkili vekâletname ile vekil aracılığıyla da takip edilebilir.

DAVA AÇMAK VEYA NÜFUSA KAYIT İŞLEMLERİ İÇİN NE YAPMAK GEREKİR?

Başvuru, tarafça bizzat yapılabileceği gibi usulüne uygun vekâletname ile temsil yoluyla da yapılabilir. Ancak her iki durum da kişinin yasanın aradığı bazı belgeleri temin edip Türk Aile Mahkemesi’ne sunması gerekir. Kişi kendisi gelip bizzat bu başvuruyu yapamıyorsa kanunen varlığı aranan bu belgeleri vekalet vermiş olduğu avukatına iletmek suretiyle ilgili mahkemeye sunulmasını sağlamalıdır.

TANIMA TENFİZ DAVASI İÇİN GEREKLİ BELGELER NELERDİR?

Tanıma ve tenfiz davası için aranan belgeler MÖHUK 53. maddesinde sayılmıştır. İşbu kanun maddesine göre mahkemeye sunulması gerekli belgeler şunlardır:

-Yabancı mahkeme ilâmının o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı veya ilâmı veren yargı organı tarafından onanmış örneği ve onanmış tercümesi.

- İlamın kesinleştiğini gösteren ve o ülke makamlarınca usulen onanmış yazı veya belge ile onanmış tercümesi.

Bu belgelerin temin edilmesi yeterlidir. Vatandaşların bu belgelerin temini hususunda Amerika’da boşanma kararı veren mahkeme ile iletişime geçmeleri ve talepte bulunmaları yeterlidir.

YURTDIŞI TANIMA VE TENFİZ NE KADAR SÜRER?

Tanıma ve tenfiz davaları ülkemiz yargılamasında çok uzun süren davalar değildir. Mahkemelerin iş yoğunluğuna göre bu süre yaklaşık 6 ay 8 ayı bulmaktadır. Bazen ilk duruşma bazen de ikinci duruşmada dosya karara çıkmaktadır. Dolayısıyla bu davanın yıllarca süreceği algısı vatandaşlarımızda var olan yanlış bir kanaat ve düşüncedir. Bu davaların muhteviyatı gereği mahkemeler gerekli yasal belgelerin temin edilip edilmediğine ve Amerika mahkemesi tarafından verilen kararın Türk hukukuna aykırı bir nitelik taşıyıp taşımadığına bakar ve bu hususlar da bir eksiklik ve aykırılık görmezse kararın tanınmasına ve tenfizine karar verir.

AMERİKA’DA BOŞANAN BİRİSİ TÜRKİYE’DEKİ MALLARINI NASIL PAYLAŞIR?

Amerika’da boşanan birisinin Türkiye’deki mallarını bölüşmesi için bu kişinin Türkiye’de bir mal rejimi tasfiyesi davası açması gereklidir. Ancak bu dava Türkiye’deki tanıma ve tenfiz davasının kesinleşmesinden itibaren açılabilecek bir davadır. Tanıma ve tenfiz kararı kesinleşmeden malların bölüşümüne ilişkin hukuksal bir sürece girilmesi mümkün değildir. Nitekim ülkemizde görülmekte olan boşanma davaları kesinleşmeden nasıl ki mal paylaşımına ilişkin dava görülüp karara bağlanamamaktadır. Boşanma kararının Amerika’da verilmesi durumunda da bu durum aynen geçerlidir. 

Tanıma ve Tenfiz Arasındaki Farklar

Tanıma, Amerika’da verilen boşanma kararının Türkiye’de hukuken geçerli sayılmasıdır. Tenfiz ise bu karardaki nafaka, tazminat veya velayet gibi eda hükümlerinin icra edilebilir hale gelmesidir. Boşanmanın kendisi için çoğu durumda tanıma yeterli olurken, parasal ya da icrai sonuçlar için tenfiz gerekir. Mahkeme, talep edilen sonuca göre inceleme yapar.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde görev asliye hukuk mahkemesine geçer. Yetki, davalının Türkiye’deki yerleşim yerine göre belirlenir. Davalının Türkiye’de yerleşimi yoksa kanuni yetki kuralları uygulanır. Tarafların aynı dosyada doğru mahkemeyi seçmesi usul ekonomisi sağlar ve usulden ret riskini azaltır. Yetki itirazı ilk itiraz niteliğindedir.

Amerika Kararlarında Aranan Kesinleşme Belgeleri

Amerika’da verilen boşanma kararının kesinleştiğini gösteren belge sunulmalıdır. Bu belge, kararın artık olağan kanun yollarına konu olmadığını veya başvuruların sonuçlandığını ortaya koyar. Mahkeme, kesinleşme tarihini özellikle inceler. Belge ve tercümenin usulüne uygun olması gerekir; aksi halde kararın tanınması veya tenfizi gecikebilir. Eksik kesinleşme evrakı dava sonucunu doğrudan etkiler.

Yabancı Kararlarda Tercüme ve Tasdik Gerekliliği

Yabancı mahkeme ilamı ile kesinleşme belgesi, Türkçe tercümeleriyle birlikte sunulmalıdır. Tercümelerin yeminli tercüman tarafından yapılması ve çoğu durumda noter onayıyla güçlendirilmesi gerekir. Belge zincirinde eksiklik bulunması, mahkemenin esasa girmeden ek süre vermesine yol açabilir. Usulüne uygun tasdik, belgenin gerçekliğini ve güvenilirliğini destekler. Apostil varsa ayrıca değerlendirilir.

Apostil Şerhinin İşlevi

Apostil şerhi, yabancı resmi belgenin başka bir ülkede geçerliliğini kolaylaştıran uluslararası tasdik mekanizmasıdır. Amerika’dan gelen evraklarda belgenin düzenlendiği eyalet ve belge türüne göre apostil aranabilir. Apostil bulunması, belgenin kaynağına ilişkin tereddütleri azaltır. Ancak apostil tek başına yeterli olmayabilir; tercüme, kesinleşme ve usulüne uygun asıl suret şartları da birlikte değerlendirilir. Her belge ayrıca incelenir.

Tanıma ve Tenfiz Davasında Dava Şartları

Mahkeme, yabancı kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamasını, savunma hakkının ihlal edilmemiş bulunmasını ve kararın verildiği yargılamada taraf teşkilinin sağlanmış olmasını inceler. Ayrıca aynı konuda Türkiye’de verilmiş kesin hüküm bulunmamalıdır. Bu şartlar yoksa tanıma veya tenfiz talebi reddedilebilir. İnceleme, yabancı davanın yeniden görülmesi anlamına gelmez. Sınırlı denetim yapılır.

Kamu Düzenine Aykırılığın Değerlendirilmesi

Kamu düzenine aykırılık, yabancı kararın Türk hukukunun temel ilkeleriyle açık çatışma içinde olmasıdır. Mahkeme, boşanma kararının içeriğini değil, kararın sonuçlarının Türk hukuk sisteminde kabul edilebilir olup olmadığını değerlendirir. Örneğin usule ilişkin ağır savunma ihlalleri veya temel haklara açık aykırılıklar önem taşır. Her uyuşmazlıkta somut olay esas alınır. Soyut itiraz yeterli değildir.

Velayet, nafaka ve tazminat aynı davada istenebilir mi?

Boşanma kararında yer alan velayet, nafaka ve tazminat hükümleri aynı yabancı ilam içinde yer alıyorsa birlikte tenfiz talep edilebilir. Ancak mahkeme, her hükmü kendi niteliğine göre inceler. Boşanmanın tanınması ile parasal hükümlerin tenfizi farklı sonuçlar doğurur. Bu nedenle dilekçede talepler açık ve ayrı şekilde formüle edilmelidir. Karışık talepler usul sorununa yol açabilir.

Türkiye’de nüfus kaydı nasıl güncellenir?

Tanıma veya tenfiz kararı kesinleştiğinde nüfus kayıtlarının güncellenmesi için ilgili nüfus müdürlüğüne başvurulur. Mahkeme kararı, boşanma olgusunun nüfus siciline işlenmesini sağlar. Kayıt güncellemesi yapılmadan kişi Türkiye kayıtlarında evli görünebilir. Bu durum yeniden evlilik, miras ve resmi işlemler bakımından sorun yaratabilir. Bu nedenle karar sonrası idari kayıtların takibi önemlidir. Kesinleşme şerhi aranır.

Taraflardan biri gelmezse dava ne olur?

Taraflardan birinin duruşmaya gelmemesi davayı kendiliğinden sona erdirmez. Usulüne uygun tebligat yapılmışsa mahkeme, dosyayı yoklukta inceleyebilir. Ancak tebligatın geçerli olması temel şarttır; eksik tebligat savunma hakkını zedeler. Vekil ile takip edilen dosyalarda tarafın bizzat bulunması zorunlu değildir. Mahkeme, belge ve tebligat düzenini özellikle kontrol eder. Yoklukta karar mümkündür.

Tanıma ve tenfiz ne kadar sürer?

Tanıma ve tenfiz süresi, mahkemenin iş yüküne, belgelerin tamlığına ve tebligat işlemlerinin hızına göre değişir. Eksik evrak, tercüme sorunları veya adres tespiti süreyi uzatır. Taraflar arasında ihtilaf yoksa süreç daha hızlı ilerleyebilir. Kesin bir süre söylemek doğru olmaz; her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. Duruşma sayısı da sonucu etkiler.

Karar hangi hallerde reddedilebilir?

Yabancı karar kesinleşmemişse, usulüne uygun belge sunulmamışsa, savunma hakkı ihlal edilmişse veya kamu düzenine açık aykırılık varsa tanıma ve tenfiz talebi reddedilebilir. Ayrıca kararın Türkiye’deki münhasır yetki kurallarına aykırı olması da sorun yaratır. Red kararı, eksikliklerin giderilmesi halinde yeniden başvuru yapılmasına her zaman engel oluşturmayabilir. Somut gerekçe önemlidir.

Tanıma ve tenfiz kararından sonra icra mümkün müdür?

Tenfiz kararı verildiğinde yabancı ilamdaki eda hükümleri Türkiye’de icra edilebilir hale gelir. Nafaka veya tazminat alacakları, ilamlı icra yoluyla takip konusu yapılabilir. Tanıma kararı ise tek başına icra yetkisi doğurmaz; yalnızca hukuki statüyü etkiler. Hangi hükmün tanınacağı, hangi hükmün tenfiz edileceği dosya bazında belirlenmelidir. Talep netliği son derece önemlidir.

Avukatla takip etmek neden avantaj sağlar?

Tanıma ve tenfiz dosyalarında usul kuralları belge kadar önemlidir. Avukat, doğru mahkemeyi belirler, eksik evrakı tamamlar, tercüme ve tasdik zincirini kontrol eder, tebligat süreçlerini yönetir. Bu sayede gereksiz gecikmeler ve usul hataları azalır. Özellikle yurt dışında bulunan taraflar için vekâletnameyle takip, sürecin daha düzenli yürütülmesini sağlar. Dosya stratejisi baştan kurulmalıdır.