Fransa Boşanma Kararının Türkiye'de Tanıma ve Tenfizi

Fransa Boşanma Kararının Türkiye’de Tanıma ve Tenfizi, yurtdışında boşanan Türk vatandaşları için oldukça önemli bir hukuki süreçtir. Fransa’da verilmiş bir boşanma kararı, doğrudan Türkiye’de geçerlilik kazanmaz. Bu kararın Türk nüfus kütüğüne işlenebilmesi ve tarafların Türkiye’de de resmi olarak boşanmış sayılabilmesi için mutlaka tanıma ve tenfiz davası açılması veya ilgili mevzuat çerçevesinde idari yollardan başvuru yapılması gerekir.

Fransa’da alınan boşanma kararlarının Türkiye’de geçerli hale gelmesi, yalnızca evlilik birliğinin sona erdirilmesi açısından değil, aynı zamanda velayet, nafaka ve tazminat gibi ek hükümlerin de Türkiye’de uygulanabilmesi bakımından önem arz etmektedir. Bu nedenle, Fransa mahkemelerinin verdiği boşanma kararlarının Türkiye’de tanınması ve tenfizi, hem hukuki sonuçların geçerliliği hem de tarafların ileride doğabilecek hak kayıplarının önlenmesi için zorunludur.

Özellikle 2018 yılında yürürlüğe giren Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesi, yurtdışında boşanmış Türk vatandaşlarının nüfus kayıtlarına işlemlerinin kolaylaştırılması amacıyla düzenlenmiş olup, tarafların doğrudan konsolosluk veya nüfus müdürlüklerine başvurarak boşanma kararlarını tescil ettirmelerine imkân tanımaktadır. Ancak bu düzenleme, her durumda uygulanamadığından, çoğu zaman tanıma ve tenfiz davası açılması kaçınılmaz hale gelmektedir.

FRANSA’DA ALINAN BOŞANMA KARARI, TÜRKİYE İÇİN YETERLİ Mİ?

Fransa’da adlî veya idarî makamlarınca verilen boşanma kararının içeriği; TürkMahkemelerinde tanıma ve tenfiz davası açılmasında veya Türk Mahkemelerine başvuru yapılmadan doğrudan adı geçen yönetmeliğin 5. maddesinde belirtilen kararın verildiği ülkedeki dış temsilciliklere, yurt içinde ise taraflardan birinin yerleşim yerinin bulunduğu nüfus ve vatandaşlık il müdürlüğüne, Türkiye’de yerleşim yeri yoksa Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Erzurum, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kayseri, Konya, Kahramanmaraş, Samsun, Siirt, Sivas, Trabzon, Şanlıurfa ve Van il müdürlüklerinden birine yapılmasını etkilediğinden önem arz etmektedir.

Fransa adlî veya idarî makamlarınca verilen boşanma kararı içeriğinde velayet, iştirak nafakası, çocuk ile kişisel ilişki kurulması, mal rejimi ve tazminat gibi tenfize konu olan hüküm bulunması halinde kararın aile kütüğüne tescili; adı geçen yönetmeliğin 9. maddesi gereği nüfus ve vatandaşlık il müdürlüğünde veya kararı veren mahkemenin dış temsilciliklerinde kurulan komisyonda sadece boşanma, evliliğin butlanı, iptali ve mevcut olup olmadığının tespiti yönünden kabul edilir, incelenir, karar verilir ve sonucu ilgili taraflara ve il müdürlüğüne bildirilir. Kararın içeriğinde bulunan velayet, iştirak nafakası, çocuk ile kişisel ilişki kurulması, mal rejimi ve tazminat gibi hükümlerinin tanıma ve tenfizi ise 5718 sayılı kanunun hükümleri gereği yetkili Türk Asliye Mahkemelerinden talep edilebilecektir.

Açıklandığı üzere Fransa’da alınan kararın sadece boşanmaya veya evliliğin butlanına ya da iptaline yönelik kısımları için doğrudan ilgili nüfus ve vatandaşlık il müdürlüğüne veya kararı veren ülkenin dış temsilciliklerine yapılan başvuru ile karara bağlanmaktadır.

FRANSA BOŞANMA TANIMA, TENFİZ DAVASI İÇİN TÜRKİYE’YE GELMEK ZORUNLU MUDUR?

Fransa Boşanma Kararının Türkiye'de Tanıma ve Tenfizi veya aile kütüğüne tescili için adı geçen yönetmeliğin 6. maddesinde belirtildiği üzere tarafların kanuni temsilcileri veya vekilleri olabileceği gibi kendileri de bizzat başvuruda bulunabilirler. Tarafların başvuruyu bizzat yapmak istemeleri halinde başvuru esnasında bizzat birlikte bulunma zorunlulukları olmayıp ilk başvurudan en geç 90 günlük süre içerisinde başvurularını ayrı ayrı tamamlayabilirler.

Fransa’da alınan boşanma kararının, evliliğin butlanı, iptali ve mevcut olup olmadığının tespitve tescili isteminde bulunan kişi; kararın Türkiye’de tanınması ve tenfizi isteminde bulunmadan önce taraflarından birinin ölmüş olması ya da taraflardan birinin yabancı olması halinde Türk Vatandaşının talebi halinde bizzat veya kanuni temsilcisi veya vekili aracılığıyla talep edebilir.

DAVA AÇMAK VEYA NÜFUSA KAYIT İŞLEMLERİ İÇİN NE YAPMAK GEREKİYOR?

Fransa mahkemesinden alınan boşanma kararının kesinleşmesi üzerine Türk Mahkemelerinden, Türkiye Nüfus ve Vatandaşlık İl Müdürlüğünden veya kararı veren yabancı ülkenin dış temsilciliğine başvuru için gerekli belgeleri temin ettikten sonra başvurusunu yapması gerekmektedir.

Boşanma kararının tescili için başvuru işlemlerine başlamadan önce kararı veren ülkenin dış temsilciliğinden veya yerleşim yerinin bulunduğunu nüfus ve vatandaşlık il müdürlüğünden randevu alması gerekmektedir. Boşanma kararının tanınması veya tenfizi mahkemeden talep edilmesi halinde gerekli belgeleri temin ederek dilekçe ile başvuru yapabilir.

Boşanma tescil işlemi için www.konsolosluk.gov.tr adresinden “Nüfus / Yabancı Ülke Adli veya İdari Makamlarınca Verilen Kararların Nüfus Kütüğüne Tescili” bölümünden randevu alarak işlemler yerine getirilebilir.

Fransa Boşanma Kararının Türkiye’de Tanınabilmesi İçin Gerekli Belgeler

Fransa mahkemesinden alınan boşanmanın, evliliğin butlanı, iptali ve mevcut olup olmadığının tespiti ve aile kütüğüne tescili için adı geçen yönetmeliğin 7. maddesinde belirtilen;

• 4.1. Başvuru Formunun doldurulması,
• 4.2.Aile kütüğüne tescili talep edilen usulüne göre onaylanmış Fransa’nın adli ya da idari makamlarından alınan boşanma kararının aslı ile noter veya dış temsilcilik tarafından onaylanmış veya ülkenin yetkili makamı tarafından Apostil şerhi tatbik edilerek onaylanmış Türkçe tercümesi,
• 4.3. Fransa adli veya idari makamından alınan kararında kesinleşme şerhi yok ise Fransa kanunlarına göre kesinleştiğine dair onaylanmış belge veya yazının aslı ile noter veya dış temsilcilik tarafından onaylanmış veya ülkenin yetkili makamı tarafından Apostil şerhi tatbik edilerek onaylanmış Türkçe tercümesi,
• 4.4.Kimlik veya pasaport fotokopileri, taraflardan biri yabancı ise kimlik veya pasaportların noter tasdikli Türkçe tercümeleri, 
• 4.5.Boşanan tarafların yeni tarihli evlenme kayıt belgesi,
• 4.6.Yabancı eşin ölmüş olması durumunda Çok Dilli Ölüm Kayıt Örneği,                 
• 4.7.Vekil aracılığı ile yapılacak müracaatlarda noter tarafından düzenlenen fotoğraflı özel vekâletnamenin aslı veya onaylanmış aslına uygun örneği,
• 4.8.Fransa adlî veya idarî makamlarınca verilen kararlarla ilgili varsa daha önce Türk mahkemelerinde açılmış ve halen görülmekte olan dava dosyası bilgileri,
• 4.9.Türk mahkemelerinden alınan kabul/red boşanma kararı, tanıma veya tenfiz kararların daha önce Türk mahkemelerince kesin hükme bağlanmış olduğuna ilişkin mahkeme kararının aslı veya fotokopisi,
• 4.10.Türk mahkemelerinde halen devam eden bir dava yahut tanımanın Türk mahkemelerince evvelce reddedildiğine dair karar bulunmadığı yönünde adli makamlardan alınan belge başvuru formuna eklenir.

Aynı belgeler Türk Mahkemelerinde açılacak tanıma ve tenfiz taleplerinde veya Nüfus Müdürlüğü ve Vatandaşlık İl Müdürlüğü Komisyonunun aile kütüğüne tescil talebinin reddi kararına karşı Türk Aile Mahkemelerine yapılan itiraz dilekçe eklerine de eklenir.

Fransa’da Noterlik Tarafından Verilen Boşanma Kararının Türkiye’de Tanınması

Fransa’da son yıllarda yapılan yasal düzenlemelerle, özellikle anlaşmalı boşanmalarda noterlerin boşanma kararı verme yetkisi bulunmaktadır. Bunun yanı sıra bazı ülkelerde belediyeler veya diğer idari makamlar da boşanma kararı verebilmektedir. Ancak bu durum Türkiye’de şu soruyu gündeme getirmektedir: Noter veya idari makamlarca verilen boşanma kararları Türkiye’de tanınabilir mi?

Türk hukuk sisteminde tanıma ve tenfiz işlemleri, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) hükümlerine göre yapılmaktadır. MÖHUK’ta yalnızca mahkeme ve hakem kararlarının tanınması ve tenfizi düzenlenmiştir. Bu nedenle, uzun yıllar boyunca idari makamlarca verilen boşanma kararlarının Türkiye’de geçerli olup olmayacağı konusunda tereddütler yaşanmıştır.

Ancak 2018 yılında yürürlüğe giren Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesi, bu tereddütleri gidermiştir. İlgili düzenleme ile sadece mahkemeler değil, aynı zamanda idari makamlarca verilen boşanma kararlarının da Türk nüfus kütüğüne tescil edilebileceği açıkça belirtilmiştir. Bu kapsamda, Fransa’da noterlik makamı tarafından verilen boşanma kararları da artık Türkiye’de tanınmakta ve nüfus kayıtlarına işlenebilmektedir.

Dolayısıyla, Fransa’da noter huzurunda gerçekleşen bir boşanma, gerekli belgelerin tamamlanması halinde Türkiye’de de geçerli hale getirilebilmektedir. Bu düzenleme, yurtdışında boşanan Türk vatandaşlarının süreci daha hızlı ve pratik şekilde tamamlamasına olanak tanımaktadır.

YURTDIŞI BOŞANMA TANIMA VE TENFİZ NE KADAR SÜRER?

Adı geçen yönetmelik yayınlanmadan önce boşanma kararının tanıma ve tenfizi mahkeme kararıyla mümkündü. Mahkemelerde görülen dava süreci tanıma ve tenfiz talepleri içinde uygulandığından karar verilmesi uzun bir süre almaktaydı. Ancak adı geçen yönetmelik gereği Fransa adli veya idari makamlardan alınan boşanma kararı, tanıma mahiyetinde olduğundan Türkiye’de aile kütüğüne tescili için mahkeme sürecine başvurmadan doğrudan kararı veren ülkenin dış temsilciliğine veya İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne başvurması üzerine 15 günü geçmemek kaydıyla komisyonun belirlediği birgünde karar alınabilmektedir. Kararın taraflara tebliğinden itibaren 7 günlük itiraz süreci geçtikten sonra komisyonun tescil kararı kesinleşmektedir. Artık yabancı ülkelerden alınan boşanma kararının ülkemizde tescili uzun yargılama süreçlerine gerek kalmadan daha kısa süre içerisinde mümkündür.

FRANSA’DA BOŞANAN BİRİSİ TÜRKİYE’DEKİ MALLARI NASIL PAYLAŞILIR?

Boşanma kararı üzerine tarafların Türkiye’de malvarlığının bulunması halinde mal paylaşımı sorun teşkil edecektir. Ülkemizde sadece Türk Vatandaşlarının Türkiye içindeki özel hukuk ilişkileri düzenlenmemiş olup aynı zamanda Yabancılık unsuru taşıyan özel hukuka ilişkin işlem ve ilişkilerde uygulanacak hukuk, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’da düzenlenmiştir. Kanunun 15. Maddesi Evlilik Mallarını konu edinmiş ve 2. Fıkrasında taşınmazın bulunduğu ülkenin hukuk kurallarının uygulanacağı belirtilmiştir. Bu sebeple mal paylaşımı için Türk Medeni Kanun hükümleri uygulanacaktır.

Tarafların Türkiye’de bulunan taşınmazları paylaşmaya yönelik taleplerinin bulunması halinde öncelikle Fransa adli ve idari makamlardan alınan boşanma kararının ülkemizde tescilinin kesinleşmesi zorunludur. Daha sonra taşınmazların mal paylaşımına yönelik anlaşma belgeleri yoksa mahkemeye başvurmaları gerekmektedir. 

4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 01.01.2002 tarihinde yürürlüğe girmesi üzerine evlilik birliği içinde edinilen malların edinilmiş mal sayılacağı ve yürürlük tarihinden sonra kimin adına tescil edildiğine bakılmaksızın karı-kocanın eşit oranda paylaşımına tabi tutulacağı belirtilmiştir. Ancak yürürlük tarihinden önce edinilen mallar, mal ayrılığı rejimine tabi olup kimin adına tescil edilmişse o eşin malı sayılacaktır. Zamanaşımı süresi, Fransa adli ve idari makamlardan alınan boşanma kararının ülkemizde yapılan tescil işleminin kesinleşmesiyle TMK madde 5 ve TBK madde 125 gereği belirtilen 10 yıllık zamanaşımı süresi uygulanacaktır.

Yurtdışı Boşanma Kararlarının Tanınması ve Tenfizi İçin Gerekli Belgeler

Yurtdışı boşanma kararının Türkiye’de tanınması ve tenfizi için kesinleşmiş mahkeme kararı, apostil şerhi, yeminli Türkçe tercüme ve kimlik bilgilerini gösteren belgeler gerekir. Başvuru vekil aracılığıyla yapılacaksa usulüne uygun vekâletname de sunulur. Dosyada tarafların evlilik kaydı ve kararın hangi ülke makamınca verildiği açıkça anlaşılmalıdır.

Fransa Boşanma Kararlarında Apostil, Kesinleşme Şerhi ve Yeminli Tercüme Gerekliliği

Fransa boşanma kararında apostil, kesinleşme şerhi ve yeminli tercüme gerekir. Türk makamları, kararın yabancı ülkede kesinleştiğini ve resmî belge niteliği taşıdığını bu evraklarla denetler. Apostil bulunmayan veya kesinleşmesi gösterilmeyen kararlar genellikle işleme alınmaz. Tercüme, kararın tüm esaslı kısımlarını eksiksiz yansıtmalıdır.

Tanıma ve Tenfiz Davası ile İdari Tescil Arasındaki Farklar

Tanıma ve tenfiz davası ile idari tescil aynı sonucu hedeflese de başvuru yolu farklıdır. İdari tescil, çekişmesiz ve belirli şartları taşıyan kararlar için nüfus müdürlüğü veya dış temsilcilik üzerinden yürütülür. Tanıma ve tenfiz davası ise mahkeme kararı gerektiren, özellikle fer’î hükümler içeren uyuşmazlıklarda tercih edilir.

Fransa Boşanma Kararının Türkiye’de Tescil Süresi

Fransa boşanma kararının Türkiye’de tescili, başvuru yoluna ve dosyanın eksiksizliğine göre değişir. İdari tescil başvuruları, evrak tam ise daha kısa sürede sonuçlanabilir. Mahkeme yolunda ise tebligat, duruşma ve kesinleşme aşamaları süreyi uzatır. Eksik belge, tercüme hatası veya yetki sorunu işlemi geciktirir.

Fransa Boşanma Kararının Türkiye’de Tanınmamasının Sonuçları

Fransa boşanma kararının Türkiye’de tanınmaması halinde taraflar Türk nüfus kayıtlarında evli görünmeye devam eder. Bu durum yeniden evlenme, miras, soyadı, nafaka ve mal rejimi işlemlerinde sorun doğurabilir. Çocuklarla ilgili hükümler ve parasal sonuçlar da Türkiye’de icra edilemeyebilir. Sonradan uygun usulle yeni başvuru yapılması gerekir.

Tanıma ve Tenfiz Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme

Tanıma ve tenfiz davasında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Yetki bakımından davalının Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sakin olduğu yer esas alınır. Türkiye’de yerleşim yeri bulunmayan hallerde kanuni yetki kuralları uygulanır.

Fransa Boşanma Kararlarında Velayet Hükümlerinin Türkiye’de İleri Sürülmesi

Fransa boşanma kararında velayet hükümleri Türkiye’de ayrıca ileri sürülebilir. Velayet, çocukla kişisel ilişki ve iştirak nafakası gibi sonuçlar çoğu kez tenfiz kapsamına girer. Mahkeme, yabancı kararın bu bölümlerini kamu düzenine aykırılık ve usul şartları yönünden inceler. Çocuğun üstün yararı değerlendirmede temel ölçüttür.

Mal rejimi, nafaka ve tazminat hükümleri hangi durumda tenfize konu olur?

Mal rejimi, nafaka ve tazminat hükümleri, yabancı boşanma kararında açıkça yer alıyorsa tenfize konu olur. Bu kısımlar para borcu veya icra edilebilir bir sonuç doğuruyorsa mahkeme tenfiz şartlarını ayrıca denetler. Kararın yalnızca boşanma bölümünün tanınması, ekonomik hükümleri kendiliğinden Türkiye’de uygulanabilir hale getirmez.

İdari tescil başvurusunda hangi durumlarda işlem yapılmaz?

İdari tescil başvurusunda tarafların ikisi de başvurmamışsa veya gerekli belgeler eksikse işlem yapılmaz. Karar kesinleşmemişse, tercüme yeterli değilse ya da boşanma dışında tenfiz gerektiren hükümler varsa dosya idari yoldan sonuçlandırılamaz. Bu halde mahkeme yolu tercih edilir ve kararın kapsamı ayrı ayrı değerlendirilir.

Fransa boşanma kararında karşı tarafın rızası gerekli midir?

Fransa boşanma kararında karşı tarafın rızası her zaman gerekli değildir. İdari tescilde çoğu durumda tarafların birlikte başvurması veya usulüne uygun muvafakati aranır. Mahkeme yolunda ise davalının açık rızası şart değildir; ancak usulüne uygun tebligat yapılmalıdır. Rıza bulunmaması, tanıma ve tenfizi otomatik olarak engellemez.

Tanıma ve tenfiz davasında ret sebepleri nelerdir?

Tanıma ve tenfiz davasında ret sebepleri usule ve kamu düzenine ilişkindir. Kararın kesinleşmemesi, savunma hakkının ihlali, yetkisiz mahkeme kararı, kamu düzenine açık aykırılık ve çelişkili belgeler ret sonucuna yol açabilir. Ayrıca tenfize elverişli olmayan, yalnızca şahsi statüye ilişkin olmayan eksik kararlar da sorun yaratabilir.

Ret kararı verilirse hangi yollar izlenir?

Ret kararı verilirse kararın gerekçesine göre istinaf veya yeniden başvuru yolu değerlendirilebilir. Eksiklik belgeye ilişkinse tamamlanmış dosya ile yeni işlem yapılabilir. Sorun yetki, tercüme veya kesinleşme ise bunlar giderildikten sonra tekrar başvuru mümkündür. Çekişmeli uyuşmazlıklarda mahkeme yolunun doğru kurulması önem taşır.

Fransa boşanma kararının Türkiye’de geçerlilik kazanması ne sağlar?

Fransa boşanma kararının Türkiye’de geçerlilik kazanması, tarafların Türk hukukunda evli görünmesinin sona ermesini sağlar. Böylece yeniden evlenme, miras ve nüfus kayıtları açısından hukuki durum netleşir. Çocuk, nafaka ve mal rejimi hükümleri de tenfiz varsa uygulanabilir. Uygun tescil yapılmadıkça yabancı kararın etkisi sınırlı kalır.