Cezaevi İaşe Bedeli Nedir? İaşe Ne Demek, Ödenmezse Ne Olur? (2026)

Cezaevi iaşe bedeli, kesinleşmiş hapis cezası nedeniyle cezaevinde bulunan hükümlünün kaldığı süre boyunca kendisine verilen yemeğin bedelini devlete ödemesidir. Dayanağı 2548 sayılı Kanun'un 2. maddesidir: her mahkûm cezaevinde bulunduğu müddetçe yiyecek bedelini ödemeye mecburdur. Bedel altı ayda bir çıkarılan bordroyla hesaplanır, ödeme gücü olmayanlardan ve iş yurdunda çalıştırılanlardan alınmaz, ödenmezse vergi dairesi aracılığıyla takip edilir.

Bu rehberde iaşe sözcüğünün anlamını, bedelin kimden ve nasıl hesaplanarak alındığını, sorgulama ve ödeme yollarını, ödenmediğinde neler olduğunu ve itiraz yollarını anlatıyoruz. Dayanak 2548 sayılı Ceza Evleriyle Mahkeme Binaları İnşası Karşılığı Olarak Alınacak Harçlar ve Mahkûmlara Ödettirilecek Yiyecek Bedelleri Hakkında Kanun ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'dur; her iddia mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden kontrol edilmiştir.

İaşe Ne Demek?

İaşe, Türk Dil Kurumu sözlüğüne göre "yedirip içirme, besleme, bakma" demektir; Arapça kökenlidir. Gündelik dilde ordunun, okulun, hastanenin ya da cezaevinin yiyecek ihtiyacının karşılanması anlamında kullanılır. "İaşe etmek" de yedirip içirmek, beslemek demektir.

Hukukta iaşe, kamunun bir kurumda tuttuğu kişiye verdiği yemek hizmetini anlatır. Ceza infaz mevzuatında bu kelime hem hükümlüye verilen yemek hizmeti hem de kurum personelinin yemeği için geçer; Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik, diyetisyenin görevini hükümlülerle iaşe edilen personelin kalori esasına göre beslenmesini planlamak olarak tanımlar. Bu yazının konusu olan "iaşe bedeli" ise bu hizmetin karşılığı olarak hükümlüden istenen paradır. Kanun metninde "iaşe" yerine "yiyecek bedeli" ifadesi kullanılır; cezaevi yemek parası, yemek borcu ve iaşe bedeli aynı alacağın farklı adlarıdır.

Cezaevi İaşe Bedeli Nedir?

Cezaevi iaşe bedeli, hükümlünün cezaevinde kaldığı günler için devletin yemek giderinden ona isabet eden tutarın kendisinden tahsil edilmesidir. 2548 sayılı Kanun'un 2. maddesi bu yükümlülüğü getirir; bedel kamu idaresinin alacağıdır ve 6183 sayılı Kanun'a göre tahsil edilir.

• 2548 s.K. m.2Yükümlülüğün dayanağı: her mahkûm kaldığı müddetçe yiyecek bedelini öder
• 6 ayda birBordro düzenlenir ve hükümlüye tebliğ edilirCeza 6 aydan kısaysa çıkıştan 1 hafta önce
• 5 yılAlacağın zamanaşımı süresiMahkûmiyetin sona ermesinden itibaren
• 15 gün6183'e göre ödeme emrindeki ödeme ve itiraz süresi

Bedelin ölçüsü kanunda şöyle belirlenmiştir: ödettirilecek yiyecek bedeli, mahkûmlara her verildiği yıl içinde ekmek ve gıda maddelerinin alım fiyatı üzerinden hesaplanır (2548 s.K. m.4). Yani kanun tek bir günlük rakam yazmaz; tutar yıldan yıla değişir ve bordroda gösterilir.

Cezaevi İaşe Bedeli Kimlerden Alınır, Kimlerden Alınmaz?

İaşe bedeli, kesinleşmiş hapis cezasıyla cezaevinde bulunan hükümlüden alınır; kanun "mahkûm" kelimesini kullanır. İş yurtlarında çalıştırılan hükümlülerden ve ödeme gücü olmadığı anlaşılanlardan alınmaz (2548 s.K. m.2/6). Beraat edenden, yani mahkûm olmayandan bu bedel istenmez.

Ödeme gücü olmadığını kanun belgeyle tanımlamaz. Uygulamada Başsavcılık araştırmasında kayıtlar ve muhtarlıktan alınan belgeler gibi evraklar istenebilir; hangisinin kabul edileceği idarenin takdirindedir.

İaşe Bedeli Ne Kadar? 2026 Günlük Tutar ve Hesaplama

İaşe bedeli, cezaevinde geçen gün sayısı ile o yıl için belirlenen günlük yiyecek bedelinin çarpımıdır. Kanun günlük tutarı yazmaz, yıllık gıda alım fiyatına bağlar (m.4). 2026 günlük tutarını Adalet Bakanlığı'nın bir resmî yayınından doğrulayamadık; bordroda yazan rakam esastır.

İnternette 2026 için 144 TL ve 180 TL gibi günlük rakamlar dolaşıyor. Bu rakamlar bir kanun, tebliğ veya Resmî Gazete ilanına bağlanmış değil; bu nedenle aşağıdaki örneklerde yalnızca hesabın mantığını göstermek için tamamen varsayımsal bir günlük 100 TL kullandık. Gerçek bordro tutarı bundan farklı olacaktır.

Örnek hesap tablosu (günlük 100 TL varsayımıyla)

Gerçek hesapta altı aylık dönemler takvime göre 181 ile 184 gün arasında değişir; tabloda sadeleştirilmiştir. Günlük bedel her yıl için ayrı belirlendiğinden iki takvim yılına yayılan cezada iki ayrı tutar uygulanabilir.

Bordrolu örnek: 400 gün cezaevinde kalan hükümlü

Hükümlü 400 gün kurumda kalacaksa kanun gereği altı ayda bir bordro düzenlenir. Dönemleri 180 gün sayarsak ilk bordro 180 × 100 = 18.000 TL, ikinci bordro 18.000 TL olur. Hükümlü çıkmadan önce kalan 40 gün için son bordro hazırlanır: 40 × 100 = 4.000 TL. Toplam 40.000 TL'dir. Her bordro hükümlüye ayrı tebliğ edilir; itiraz ve ödeme süreleri her bordro için ayrı işler.

Cezaevi İaşe Bedeli Sorgulama Nasıl Yapılır?

Cezaevi iaşe bedeli sorgulamak için hükümlünün bulunduğu veya bulunduğu son ceza infaz kurumuna, borç vergi dairesine devredildiyse vergi dairesine ya da Cumhuriyet Başsavcılığı infaz bürosuna başvurulur. Mevzuatta iaşe borcu için tanımlı bir e-Devlet sorgu ekranı bulunmadığı için böyle bir ekranın varlığını doğrulayamadık.

1. Bordroya bakın.Kurum her bordroyu hükümlüye tebliğ eder. Tebligat, gün sayısını ve günlük tutarı gösterir.
2. Kurumun muhasebe birimine yazılı başvurun.Hükümlü bizzat, yakını veya avukatı vekâletle başvurabilir. Dönem, gün sayısı ve toplam tutarı sorun.
3. Başsavcılığa sorun.Borç ödenmemişse dosya ödeme gücü araştırması için Cumhuriyet Başsavcılığına gider; infaz bürosu hangi aşamada olduğunu söyleyebilir.
4. Vergi dairesine sorun.Alacak 6183 uyarınca takibe alındıysa vergi dairesi borcun asıl, gecikme zammı ve takip masrafı dökümünü verir.

Hükümlünün kurumda olup olmadığını da kuruma veya infaz bürosuna sorarak öğrenirsiniz. Cezanın ne zaman biteceğini müddetname ve süre belgesinden okursunuz; ayrıntı için müddetname nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Cezaevi İaşe Bedeli Nasıl Ödenir?

Cezaevi iaşe bedeli bordroya göre ödenir; kanun ödeme yerini ayrıca yazmaz, tahsilat makbuz karşılığı yapılır (2548 s.K. m.3). Bordroda ve tebligatta gösterilen hesaba veya daireye yatırılır. Ödenmezse süreç kamu alacağı takibine dönüşür.

1. Bordro düzenlenir.Cezaevi idaresi altı ayda bir bordro yapar; bordro hükümlüye tebliğ edilir (m.2/2).
2. Hükümlü öder.Ödeme yapılırsa süreç burada biter.
3. Ödeme gücü araştırılır.Ödenmezse Cumhuriyet Başsavcılığı, ikametgâh yerindeki belediye veya kaymakamlık aracılığıyla borcu ödeyip ödeyemeyeceğini araştırır (m.2/3).
4. Vergi dairesine bildirilir.Ödeme gücü anlaşıldığı hâlde ödemeyenler için Başsavcılığın bildirimiyle vergi dairesi, bugünkü karşılığı 6183 sayılı Kanun olan tahsil hükümlerini uygular (m.2/4).
5. Ödeme emri tebliğ edilir.6183 m.55'e göre borçluya 15 gün içinde ödemesi veya mal bildiriminde bulunması bildirilir.

Kanundaki "Tahsili Emval Kanunu" ifadesi Osmanlı döneminden kalma, 1325 tarihli eski bir kanuna aittir; 6183 sayılı Kanun'un 2. maddesi, Tahsili Emval Kanununa göre tahsil edileceği bildirilen alacaklara 6183 hükümlerinin uygulanacağını söyler. Bu yüzden bugün takibi vergi dairesi yürütür.

Cezaevi Yemek Parası Ödenmezse Ne Olur?

Cezaevi yemek parası ödenmezse Başsavcılık ödeme gücünü araştırır; gücü olduğu anlaşılırsa borç vergi dairesince 6183'e göre takip edilir, ödeme emri çıkar, gecikme zammı işler ve haciz yapılabilir. Yemek parasını ödememek tek başına hapis cezasına çevrilmez, ancak mal bildirimi yükümlülüğünden kaçınmak ayrı bir yaptırım doğurur.

Ödeme emri, gecikme zammı ve haciz

6183 m.55 uyarınca borçluya tebliğ edilen ödeme emrinde borcun asıl ve fer'ilerinin tutarı, nereye ödeneceği ve ödenmezse cebren tahsil edileceği yazılır. Süre 15 gündür. Ödeme emrine rağmen ödeme yapılmazsa borçlunun mal, alacak ve hakları üzerine haciz konabilir (m.62). Vadesinde ödenmeyen kısma 6183 m.51 uyarınca her ay için ayrı ayrı gecikme zammı uygulanır; oran Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenir ve ödeme emrinde yazılı tutara yansır.

Yemek parası borcu için hapis var mı?

Hayır; 2548 sayılı Kanun iaşe borcunu hapse çevirme yolu göstermez. Ödenmeyen tutarın hapse çevrilmesi 5275 sayılı Kanun'un 106. maddesinde yalnızca adli para cezası için düzenlenmiştir; iaşe bedeli ise bir kamu alacağıdır. Farkı adli para cezası nedir yazımızda anlattık.

Denetimli serbestliği ve koşullu salıverilmeyi etkiler mi?

5275 sayılı Kanun'un 107. maddesi koşullu salıverilme için kurumdaki infaz süresinin iyi hâlli geçirilmesini arar; 105/A maddesi denetimli serbestlik için iyi hâl, süre ve talep koşullarını sayar. Metinlerde iaşe borcunun ödenmiş olması bir şart olarak yer almaz. Dolayısıyla yemek parası borcu gerekçe gösterilerek denetimli serbestlik veya koşullu salıverilme reddedilemez. Sürelerin nasıl hesaplandığını infaz yatar hesaplama ve denetimli serbestlik sayfalarında görebilirsiniz.

Zamanaşımı: borç silinir mi?

2548 m.2/5'e göre yiyecek bedelinden doğan alacaklar, mahkûmiyetin hitamı tarihinden başlamak üzere beş yıllık zamanaşımına tabidir. 6183 m.102 ise kamu alacaklarında vadenin rastladığı takvim yılını izleyen yılbaşından itibaren beş yıl der; özel kanunlardaki hükümler saklıdır. İki kuralın birlikte nasıl işleyeceği metinde açık değildir, bu yüzden süreyi bordro tarihleriyle birlikte bir avukatla hesaplatmak gerekir. Ödeme, haciz uygulanması ve ödeme emri tebliği zamanaşımını keser (6183 m.103); kesilmeyi izleyen yılbaşından süre yeniden işler.

Cezaevi İaşe Bedeline Nasıl İtiraz Edilir?

İaşe bedeline itiraz, bordro aşamasında Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı başvuruyla, vergi dairesi ödeme emri gönderdikten sonra ise 6183 m.58 uyarınca ödeme emrinin tebliğinden itibaren 15 gün içinde yapılır; bu itiraz, 2576 sayılı Kanun'un 13. maddesi gereği vergi mahkemesinde dava açılması anlamına gelir. Süreler kısadır; tebliğ tarihini ve ödeme emrindeki yönlendirmeyi mutlaka kontrol etmek gerekir.

Hangi yargı yerinin görevli olduğu uygulamada tartışılır ve birbirinden farklı anlatılır; ödeme emri tebliğindeki yönlendirme ve süre esas alınmalı, tereddütte süre en kısa olana göre işletilmelidir.

İtirazın en güçlü gerekçesi çoğunlukla ödeme gücü araştırmasının yapılmamış olmasıdır. Kanun, borç ödenmediğinde önce Başsavcılığın ikametgâh yerinde araştırma yapmasını ve ancak gücü olduğu anlaşılanlardan vergi dairesince tahsil edilmesini ister (m.2/3-4). Araştırma yapılmadan gönderilen ödeme emrine karşı bu eksiklik ileri sürülür.

Ödeme Gücü Yoksa İaşe Bedeli Nasıl Taksitlendirilir veya Silinir?

Ödeme gücü olmadığı anlaşılanlardan iaşe bedeli alınmaz; gücü olup da tek seferde ödeyemeyen için 6183 m.48 tecil yolunu açar. Borçlu yazılı başvurur, tecil faizli olur ve 72 ayı geçemez. Teminat gerekir, ancak borçlunun alacaklı tahsil daireleri itibarıyla tecil edilen toplam borcu bir milyon liradan fazla değilse aranmaz.

• Başsavcılık aşamasında: gelir, mal varlığı ve aile durumunu gösteren belgelerle ödeme gücü olmadığını yazılı olarak bildirin.
• Vergi dairesi aşamasında: m.48 kapsamında tecil veya taksit için dilekçe verin; ödemelerin çok zor duruma düşüreceğini belirtin.
• Zamanaşımı: süre dolmuşsa ödeme emrine karşı zamanaşımı itirazı yapın (m.58).
• Terkin: tahsili imkânsız veya masrafı alacaktan fazla küçük alacaklar 6183 m.106 uyarınca terkin edilebilir; eşik tutarlar Cumhurbaşkanı kararıyla güncellenir.

Açık Cezaevi, Denetimli Serbestlik ve Tutukluluk Döneminde İaşe Bedeli Alınır mı?

Kanun yükümlülüğü cezaevinde bulunulan süreye bağlar: hükümlü "cezaevinde bulunduğu müddetçe" öder. Kurumda geçen günler açık veya kapalı kurum ayrımı yapılmadan bordroya girer; denetimli serbestlik veya koşullu salıverilme sonrası evde geçen günler ise kurumda bulunma sayılmadığı için bordroya girmez.

• Kapalı ve açık ceza infaz kurumu: kurumda geçen günlerin hepsi bordroya yazılabilir; açık kuruma geçmek tutarı kendiliğinden değiştirmez. Geçiş şartları için açık cezaevine geçiş şartları sayfasına bakın.
• Denetimli serbestlik: hükümlü evde bulunduğu günlerde kurumda sayılmaz; bu günler için bordro çıkarılması için bir dayanak yoktur.
• Tutukluluk: hüküm kesinleşmeden önce tutuklu geçen süre kanun metninde "mahkûm" kapsamında anılmaz. Bu süre cezadan mahsup edilir, iaşe bedeli bakımından ise bordrodaki gün sayısı kontrol edilmelidir. Beraat sonrası haksız tutukluluk tazminatı için haksız tutuklama tazminatı yazımıza bakın.

Cezaevi İaşe Bedeli Hakkında Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

Cezaevi İaşe Bedeli Hakkında Sık Sorulan Sorular

İaşe bedeli ne demek?

İaşe, TDK sözlüğünde "yedirip içirme, besleme, bakma" anlamına gelir. Cezaevi iaşe bedeli ise hükümlünün cezaevinde kaldığı günlerde yediği yemeğin bedelinin 2548 sayılı Kanun'a göre kendisinden istenmesidir. Kanun metninde bu alacağa "yiyecek bedeli" denir.

Cezaevi iaşe bedeli herkesten alınır mı?

Hayır. İş yurtlarında çalıştırılan hükümlülerden ve ödeme gücü olmadığı anlaşılanlardan alınmaz (2548 m.2/6). Beraat edenden de alınmaz, çünkü kanun mahkûmları kapsar. Ödeme gücü olanlardan ise bordroyla hesaplanıp vergi dairesince tahsil edilir.

Cezaevi iaşe bedeli sorgulaması e-Devlet'ten yapılır mı?

İaşe borcu için mevzuatta tanımlı bir e-Devlet sorgusu bulunmadığından böyle bir ekranın varlığını doğrulayamadık. Bordro tebligatına, ceza infaz kurumunun muhasebe birimine, Cumhuriyet Başsavcılığı infaz bürosuna veya borç devredildiyse vergi dairesine başvurarak öğrenebilirsiniz.

Cezaevi yemek parası ödenmezse ne olur?

Başsavcılık ödeme gücünüzü araştırır. Gücünüz olduğu anlaşılırsa vergi dairesi ödeme emri gönderir, 15 gün içinde ödemezseniz gecikme zammı işler ve haciz yapılabilir. Borç nedeniyle hapis cezası verilmez; ancak mal bildiriminden kaçınan borçlu için ayrı bir tazyik hapsi hükmü vardır.

İaşe bedeli günlük ne kadar, 2026'da kaç TL?

Kanun günlük tutarı yazmaz; her yıl ekmek ve gıda maddelerinin alım fiyatı üzerinden hesaplanır (2548 m.4). 2026 tutarını resmî bir yayından doğrulayamadık. Güncel rakam bordroda yazar, ayrıca ceza infaz kurumundan öğrenilebilir.

İaşe bedelini ödemezsem denetimli serbestlikten yararlanamaz mıyım?

5275 sayılı Kanun'un 105/A ve 107. maddelerinde iaşe borcunun ödenmesi bir koşul olarak sayılmaz. Denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme iyi hâl, süre ve talep gibi koşullara bağlıdır. İaşe borcu, bu haklardan yararlanmayı engelleme gerekçesi yapılamaz.

İaşe bedeli borcu zamanaşımına uğrar mı?

Evet. 2548 m.2/5'e göre alacak mahkûmiyetin sona ermesinden başlayarak beş yılda zamanaşımına uğrar. 6183 m.102 de kamu alacağı için beş yıl öngörür. Ödeme, haciz ve ödeme emri tebliği zamanaşımını keser; süre bu nedenle her dosyada ayrıca hesaplanmalıdır.

Sonuç

Cezaevi iaşe bedeli, 2548 sayılı Kanun'a dayanan bir kamu alacağıdır: hükümlüden kaldığı günler için altı ayda bir bordroyla istenir, ödeme gücü olmayandan ve iş yurdunda çalışandan alınmaz, ödenmezse hapse çevrilmeden 6183'e göre vergi dairesince takip edilir. Bordro tutarını, gün sayısını ve ödeme emrindeki 15 günlük süreyi kontrol etmek, ödeme gücünüz yoksa bunu Başsavcılığa yazılı bildirmek ve gerekirse tecil veya itiraz yoluna gitmek sizi korur. Dosyanız için ödeme emri, itiraz veya tecil dilekçesi gerekiyorsa Ankara'daki büromuzla iletişime geçebilirsiniz. Resmî metinler için 2548 sayılı Kanun, 6183 sayılı Kanun ve TDK sözlüğü kullanılabilir.