Refakat izni, memurun bakmakla yükümlü olduğu veya kendisi yanında durmazsa hayatı tehlikeye girecek yakınının ağır bir kaza geçirmesi ya da tedavisi uzun süren bir hastalığa tutulması hâlinde, sağlık kurulu raporuyla alınan ücretli izindir. 657 sayılı Kanun'un 105. maddesine göre süre 3 aya kadardır, gerektiğinde bir katına kadar uzatılır ve aynı vakada toplam 6 ayı geçemez; memurun aylık ve özlük hakları korunur. İşçiler için 4857 sayılı İş Kanunu'nda böyle genel bir izin yoktur.
Özet Bilgi
Memur için refakat izni, bakmakla yükümlü olunan veya refakat edilmezse hayatı tehlikeye girecek yakının ağır kaza ya da uzun süren hastalığında sağlık kurulu raporuyla 3 aya kadar verilir; gerekirse bir katına kadar uzatılır ve aynı vakada toplam 6 ayı geçmez. Aylık ve özlük hakları korunur, ardından sağlık kurulu raporuyla 18 aya kadar aylıksız izin istenebilir (657 s.K. m.105 ve m.108). Sözleşmeli personele 3 aya kadar ücretli izin tanınır. İş Kanunu'nda genel refakat izni yoktur; engelli veya süreğen hastalıklı çocuk için yılda 10 gün ücretli izin vardır. Ret işlemine karşı dava süresi 60 gündür.
Bu rehberde memur, sözleşmeli personel, subay-astsubay ve işçi için refakat izninin şartlarını, süresini, sağlık kurulu raporunda bulunması gereken unsurları, başvuru adımlarını, dilekçe örneğini, refakat izni ile hastalık ve aylıksız izin arasındaki farkı ve izin reddedilirse izlenecek yolu anlatıyoruz. Dayanağımız 657 sayılı Kanun'un 105 ve 108. maddeleri ile 29 Ekim 2011 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 28099) yayımlanan 2011/2226 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 10. maddesidir. Hükümleri mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete'deki güncel metinlerden kontrol ettik.
- 3 aya kadarMemur için ilk refakat izni657 s.K. m.105 son fıkra
- + bir katGerektiğinde uzatma, aynı vakada en çok 6 ayYönetmelik m.10(2) ve (4)
- Maaş korunurAylık ve özlük hakları devam eder657 s.K. m.105 · Yönetmelik m.10(6)
- 18 aya kadarSonrasında aylıksız izin istenebilir657 s.K. m.108(A)
- 10 günEngelli veya süreğen hastalıklı çocuk için yıllık izin657 m.104(E) · 4857 ek m.2
- 60 günRet işlemine karşı dava açma süresi2577 s.K. m.7
Refakat İzni Nedir?
Refakat izni, memurun ağır hasta veya kazalı yakınının yanında kalabilmesi için kanunla tanınmış, aylık ve özlük haklarını koruyan bir izin türüdür. Hakkı veren hüküm 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 105. maddesinin son fıkrasıdır; ayrıntıları Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Yönetmelik'in 10. maddesi belirler.
Kanun metni, memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi ya da tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla izin verileceğini söyler. Arama motorlarında "refakatçi izni" ve "refakat izni" diye geçen konu budur. İzin, hastanın kendi hastalık iznine ilişkin değildir; hasta yakınının yanında bulunacak memura verilir.
Hastane refakatçisi ile refakat izni aynı şey değildir. Hastanede yatan kişinin yanında kalan refakatçi için hekimin "refakatçi gerekir" demesi tedavi sürecine ilişkindir. 5510 sayılı Kanun'un 65. maddesi, yatarak tedavide hekimin tıbben gördüğü lüzum üzerine yanında kalan refakatçinin yatak ve yemek giderlerini bir kişiyle sınırlı olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu'nun karşılayacağını söyler. Bu hüküm masraf içindir ve işyerinden izin hakkı doğurmaz. İşyerinden ücretli izin almak için memurlarda yukarıda anlatılan sağlık kurulu raporu gerekir.
Refakatçi İzni Kaç Gün?
Memurlarda refakat izni 3 aya kadar verilir; gerekirse bu süre bir katına kadar uzatılır. Yönetmelik, aynı kişi ve aynı vakaya dayalı olarak verilecek refakat izninin toplam süresinin altı ayı geçemeyeceğini ayrıca yazar (m.10/4). Dolayısıyla "refakatçi izni kaç gün" sorusunun memur için cevabı 90 günden başlar ve en çok yaklaşık 180 güne kadar uzanabilir.
Süre raporda nasıl yazılır?
Süreyi memur seçmez. Sağlık kurulu raporu, refakatin gerektiği süreyi üç ayı geçmeyecek biçimde belirtir. Rapor 45 gün öngörmüşse izin de en çok 45 gün olur. Hastalığın sürmesi hâlinde yeni bir sağlık kurulu raporuyla, yönetmeliğin ifadesiyle "aynı koşullarda bir katına kadar" uzatma istenir.
Süre dolmadan işe dönmek zorunda kalınır mı?
Evet, durum değişirse. Yönetmelik m.10(5), izin süresi içinde refakati gerektiren durumun ortadan kalkması hâlinde memurun iznin bitmesini beklemeksizin göreve başlayacağını söyler. Hasta iyileşmiş, taburcu edilmiş veya refakat ihtiyacı bitmişse işe dönmemek izinsiz ve özürsüz görevi terk sayılabilir. İzin süresinin bitiminde göreve başlamayanlar için de aynı sonuç yazılıdır.
| Durum | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İlk refakat izni | 3 aya kadar (raporda gösterilen süre) | 657 m.105 son fıkra · Yön. m.10(2) |
| Uzatma | Aynı koşullarda bir katına kadar | 657 m.105 · Yön. m.10(2) |
| Aynı kişi ve aynı vaka toplamı | 6 ayı geçemez | Yön. m.10(4) |
| Aynı hasta için birden fazla memur | Aynı dönemde yalnız biri kullanabilir | Yön. m.10(3) |
| Refakat gerekçesi ortadan kalkarsa | Süre beklenmeden işe dönülür | Yön. m.10(5) |
| Refakat sonrası aylıksız izin | İstek üzerine 18 aya kadar | 657 m.108(A) |
Refakatçi İzni Memur İçin Şartları Nelerdir?
Memurun refakat izni alabilmesi için hasta yakınının kanunda sayılan kişilerden biri olması, ağır bir kaza geçirmiş veya tedavisi uzun süren bir hastalığa yakalanmış olması ve bunun sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi gerekir. Yönetmelik m.10(1) bu şartları iki ayrı gruba ayırır.
Hangi yakınlar için izin alınır?
| Grup | Yakın | Ek şart |
|---|---|---|
| (a) bendi | Ana, baba, eş, çocuk | Memurun bakmakla yükümlü olduğu kişi olması |
| (b) bendi | Ana, baba, eş, çocuk ve kardeş | Bakmakla yükümlü olmasa da refakat edilmediği takdirde hayatının tehlikeye girmesi |
Kanundaki sayımda kardeş de yer alır. Yönetmelik ise kardeşi yalnızca (b) bendinde, yani hayatî tehlike şartıyla sayar. Bakmakla yükümlü olunan kişi tanımı 5510 sayılı Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrasının (10) numaralı bendine atıfla yapılır (Yönetmelik m.4/b). Kardeşi için izin isteyen memurun raporunda "refakat edilmezse hayatî tehlike vardır" sonucunun açıkça yazılması bu yüzden önem taşır.
Hangi durumlar "ağır kaza" veya "uzun süren hastalık" sayılır?
Mevzuat bir hastalık listesi vermez. Kanser tedavisi, büyük bir ameliyat sonrasındaki bakım veya ağır bir trafik kazasının ardından gelen rehabilitasyon gibi durumlarda sağlık kurulu refakati gerekli görebilir. Hastalığın adından çok, sağlık kurulunun refakat gerekliliğini ve süresini rapora yazıp yazmadığı belirleyicidir.
Aynı hasta için iki memur kardeş izin alabilir mi?
Aynı dönemde alamaz. Yönetmelik m.10(3) aynı kişiyle ilgili olarak aynı dönemde birden fazla memurun refakat izni kullanamayacağını söyler. Kardeşler sırayla kullanabilir; ancak aynı kişi ve aynı vaka için toplam süre 6 ayı aşamaz (m.10/4), yani iki memurun süreleri birlikte hesaplanır.
Rakiplerde sık görülen yanlış: Birçok anlatım "kardeş için de refakat izni alınır" diyerek durur. Yönetmelik kardeş için refakat edilmediği takdirde hayatın tehlikeye girmesini ve bunun raporda yer almasını arar. Raporda bu ibare bulunmuyorsa kurum talebi reddedebilir.
Refakat Raporu Nasıl Alınır?
Refakat raporu, hastanın tedavi gördüğü kurumdaki sağlık kurulu tarafından düzenlenir. Yönetmelik m.10(2) raporda şu unsurların yer almasını ister: refakati gerektiren tıbbî sebepler, refakat edilmediği takdirde hayatî tehlike bulunup bulunmadığı, sürekli ve yakın bakım gerekip gerekmediği, üç ayı geçmeyecek biçimde refakat süresi ve varsa refakatçinin sahip olması gereken özel nitelikler.
- Hastanın tedavi gördüğü hastaneye başvurun. Hasta yakınının dosyasını takip eden hekimden refakat raporu için sağlık kuruluna sevk isteyin.
- Raporda beş unsurun bulunduğunu kontrol edin. Tıbbî sebep, hayatî tehlike, sürekli bakım ihtiyacı, süre ve refakatçi nitelikleri eksiksiz yazılmalıdır.
- Memurla ilişkiyi belgeleyin. Nüfus kayıt örneği veya aile kayıt bilgisi, bakmakla yükümlü olunan kişi için ayrıca gelir durumunu gösteren belge istenebilir.
- Raporu kuruma teslim edin. Raporun asıl veya onaylı örneğini, kurumunuzun kabul ettiği biçimde dilekçeyle birlikte verin.
Yönetmelik, hastalık raporlarındaki "tek hekim 10 gün" kuralına refakat raporu için yer vermez; refakat izni için sağlık kurulu raporu zorunludur. Tek hekim raporuyla yapılan başvuru bu nedenle yönetmeliğin aradığı belgeyi içermez.
Refakat İzni Nasıl Alınır?
Refakat izni, sağlık kurulu raporu ve bir dilekçeyle çalışılan kurumun personel birimine başvurularak alınır; kurumun izin vermeye yetkili amiri talebi onaylar. Yönetmelik refakat izni için ayrı bir onay makamı saymaz, uygulama kurumların izin yetkisini kullanan amirleri üzerinden yürür. Başvuru formu ve teslim yolu kurumdan kuruma değişebilir, bu yüzden önce personel birimine sorulması yararlıdır.
- Yakınınızın durumunu ve ilişkiyi netleştirin. Ana, baba, eş, çocuk için bakmakla yükümlü olup olmadığınızı; kardeş için hayatî tehlike ihtimalini hekimle konuşun.
- Sağlık kurulu raporunu alın. Rapordaki süre izin süresini belirler.
- Dilekçenizi hazırlayın. Aşağıdaki örneği kurumunuza uyarlayın; rapor ve ilişkiyi gösteren belgeyi ekleyin.
- Dilekçeyi kayıt altına alarak teslim edin. EBYS, kurum içi yazışma sistemi veya havale kaydı alın; imzalı kopyanıza giriş numarası yazdırın.
- Onayı alın ve izne ayrılın. İzin onayı çıkmadan işe gelmemek devamsızlık sayılabilir. Onay gecikiyorsa yazılı olarak sonucu sorun.
- Süre biterken yeni karar verin. İyileşme yoksa uzatma raporu alın; aynı vakada 6 aylık sınır dolmuşsa 657 m.108(A) uyarınca aylıksız izin başvurusunu değerlendirin.

Refakat İzni Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki dilekçe memurun kendi kurumuna verdiği refakat izni talebi için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki alanları kendi bilgilerinizle doldurun; kurumunuz hazır form kullanıyorsa içerik olarak aynı bilgileri girin.
[…] MÜDÜRLÜĞÜ'NE / İLGİLİ MAKAMA
KONU: 657 sayılı Kanun'un 105. maddesi uyarınca refakat izni talebi.
BAŞVURAN: […] (T.C. Kimlik No: […], Sicil No: […], Unvanı: […], Birimi: […])
AÇIKLAMALAR
1. […] ile aramdaki akrabalık ilişkisi […]'dir. […] ağır bir kaza geçirmiş / tedavisi uzun süren […] hastalığına yakalanmıştır ve […] Hastanesi'nde tedavi görmektedir.
2. […] Hastanesi Sağlık Kurulu'nca […] tarih ve […] sayılı rapor düzenlenmiştir. Raporda, refakatin tıbbî olarak gerekli olduğu, refakat edilmediği takdirde hayatî tehlike bulunduğu / sürekli ve yakın bakım gerektiği ve refakat süresinin […] gün/ay olduğu belirtilmiştir.
3. Anılan kişi [bakmakla yükümlü olduğum kişidir / refakat etmemem hâlinde hayatı tehlikeye girecektir]. Aynı kişi için başka bir memura refakat izni verilmemiştir.
SONUÇ VE İSTEM
Yukarıda açıklanan nedenlerle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 105. maddesinin son fıkrası ile Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 10. maddesi uyarınca […]/[…]/[…] tarihinden itibaren […] süreyle, aylık ve özlük haklarım saklı kalmak üzere refakat izni kullanmama izin verilmesini saygılarımla arz ederim. […]/[…]/[…]
[Ad Soyad]
[Unvan]
[İmza]
EKLER: 1) Sağlık kurulu raporu (asıl veya onaylı örnek) 2) Nüfus kayıt örneği / aile kayıt belgesi 3) Varsa bakmakla yükümlü olunduğunu gösteren belge 4) Kimlik fotokopisi
Dilekçeye mümkünse iletişim telefonunuzu ve izin süresince ulaşılacağınız adresi de yazın. Gelişmeleri yazılı izlemek için dilekçenin bir örneğini kaşe veya giriş numarasıyla geri alın. Diğer izin dilekçeleri için ücretsiz izin dilekçesi yazımıza da bakabilirsiniz.
İşçi Refakat İzni Var mı?
4857 sayılı İş Kanunu'nda memurlardaki gibi genel bir refakat izni yoktur. İşçinin yakını ağır hasta olsa bile kanundan doğan ücretli bir refakat izni hakkı bulunmaz. Kanunun öngördüğü tek ilgili hak, ek 2. maddedeki engelli veya süreğen hastalıklı çocuk için tanınan yıllık 10 günlük ücretli izindir.
4857 sayılı Kanun'un ek 2. maddesine göre işçilerin en az yüzde 70 oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar ücretli izin verilir. Aynı maddede evlenme veya evlat edinme ile ana, baba, eş, kardeş ve çocuğun ölümü için üç gün, eşin doğumu için on gün ücretli izin de sayılır. Maddenin metni 7578 sayılı Kanun'la 1 Mayıs 2026'da değiştirilmiştir; bu rehberdeki rakamlar güncel metne göredir.
Yakını ağır hasta olan işçinin başvurabileceği yollar
- Yıllık ücretli izin. 4857 m.56 uyarınca yıllık izin işveren tarafından verilir; bölünme için tarafların anlaşması gerekir. Hak ettiğiniz yıllık izni refakat dönemine denk getirmek için yazılı talepte bulunabilirsiniz.
- Ücretsiz izin. Kanun genel bir ücretsiz izin hakkı tanımaz; işverenle yazılı anlaşma gerekir. Bu sürede ücret ödenmez ve hizmet akdi askıda kalır. Ayrıntılar için ücretsiz izin nedir, nasıl alınır yazımıza bakabilirsiniz.
- Toplu iş sözleşmesi ve iş sözleşmesi. Bazı toplu iş sözleşmeleri, işyeri yönetmelikleri veya bireysel sözleşmeler yakını ağır hasta olan işçiye ücretli veya ücretsiz izin tanır. Hangi sözleşmenin sizi bağladığını personel birimi veya sendikanızdan öğrenin; bu rehberde tek tek TİS'leri doğrulayamadığımız için bu hak koşullu olarak anlatılmıştır.
- İşverenle fiilî çözüm. Kısmi süreli çalışma, uzaktan çalışma veya vardiya değişikliği gibi anlaşmalı düzenlemeler de gündeme alınabilir.
İzin almadan işe gitmemek fesih sebebi olabilir. 4857 m.25/II-g, işçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki iş günü, bir ay içinde iki defa tatil gününden sonraki iş günü ya da bir ayda üç iş günü işe gelmemesini işverene haklı fesih imkânı verir. Yakınınızın hastalığı çoğu zaman haklı sebep sayılsa da, yazılı talep ve belge olmadan bu savunmayı kanıtlamak zorlaşır. İşçi hakları ve kıdem tazminatı konularında genel bilgi için işçi hakları sayfamıza göz atabilirsiniz.
SGK tarafında da farklı bir tablo vardır. 5510 sayılı Kanun'un 18. maddesindeki geçici iş göremezlik ödeneği, sigortalının kendi iş göremezliği için ödenir ve istirahat raporu şartına bağlıdır; refakatçi olarak çalışmadığınız günler için ödenek öngörmez. Yatarak tedavide refakatçinin yatak ve yemek giderleri ile sevk durumunda refakatçinin yol ve gündeliği ise 5510 m.65 kapsamında Kurum tarafından karşılanır; bu masraf ödemesi ücret kaybını gidermez.
Sözleşmeli Personel, Subay ve Akademik Personelde Refakat İzni Nasıl Uygulanır?
Refakat izni kural olarak 657 sayılı Kanun'a tabi memurlar için düzenlenmiştir; ancak sözleşmeli personel ve subay-astsubay için kendi mevzuatlarında ayrı hükümler vardır. Hükümler birbirinden farklı olduğu için statünüzü önce belirleyin.
| Statü | Dayanak | Süre ve ücret | Devamı |
|---|---|---|---|
| Memur (657) | 657 m.105 · Yönetmelik m.10 | 3 aya kadar, bir katına kadar uzatma; aylık ve özlük hakları korunur | 18 aya kadar aylıksız izin (m.108/A) |
| Sözleşmeli (4/B) | Esaslar m.9 | 3 aya kadar ücretli izin | Uzatma ve aylıksız izin hükmü yok |
| Subay, astsubay | 926 s.K. m.126(e) | 3 aya kadar, bir katına kadar uzatma; aylık ve özlük hakları korunur | 6 aya kadar aylıksız izin; bir defaya mahsus |
| Öğretim elemanı | 2547 m.64 · 2914 m.20 | İzin işleri 657'ye göre yürütülür | 657 hükümleri |
| İşçi (4857) | Ek m.2 | Genel refakat izni yok; engelli çocuk için 10 gün | Yıllık izin, ücretsiz izin, TİS |

Sözleşmeli personel refakat izni kullanabilir mi?
Evet. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 9. maddesine 14 Mayıs 2018 tarihli ve 2018/11809 sayılı karar ile eklenen hükme göre sözleşmeli personel, 657'dekiyle aynı koşullarda ve sağlık kurulu raporuyla istek üzerine üç aya kadar ücretli refakat izni kullanabilir. Hükümde bir katına kadar uzatma veya aylıksız izin yer almaz. Esasların 2018'den önceki metninde bu hüküm yoktu. Maddenin doğum izni fıkraları 8 Mayıs 2026 tarihli 11307 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değişmiştir; refakat hükmü bu kararla değişmemiştir.
Öğretmen, sağlık personeli ve akademisyenler
Öğretmenler ve sağlık personeli 657 sayılı Kanun'a tabi memur olarak çalışıyorsa refakat izninde yukarıdaki memur hükümleri uygulanır. Kurumlarının iç izin yönergelerinde ayrıntı olabilir, ancak kanun ve yönetmelik hükmünü daraltamaz. Öğretim elemanlarının yıllık izinleri dışındaki izinleri 2547 sayılı Kanun'un 64. maddesi uyarınca 657 hükümlerine göre yürütülür; 2914 sayılı Kanun'un 20. maddesi de hüküm bulunmayan hâllerde 657'yi uygulatır. Dolayısıyla üniversitede kadrolu çalışan akademik ve idari personel memur hükümlerinden yararlanır.
Subay ve astsubaylarda refakat izni
926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 126. maddesinin (e) bendi, subay ve astsubaylara aynı şartlarla üç aya kadar, gerektiğinde bir katına kadar ücretli izin verir. Bu süreyi izleyen dönem için istek üzerine ayrıca altı aya kadar aylıksız izin verilebilir. Hüküm aynı kişi ve aynı vakaya dayalı olarak bir defaya mahsustur, aylıksız izinli geçen süreler mecburi hizmetten sayılmaz ve yedek subay ile yedek astsubaylara verilen refakat izinleri askerlik hizmetinden sayılmaz.
Refakat İzni Ücretli mi? Maaştan Kesilir mi?
Memurlarda refakat izni ücretlidir; aylık ve özlük hakları korunur. 657 m.105'in son fıkrası ve Yönetmelik m.10(6) izin süresince maaşın ve özlük haklarının devam edeceğini açıkça yazar. Sözleşmeli personelde de Esaslar m.9 "ücretli izin" der. İşçide ise genel bir refakat izni olmadığı için ücret, izin türüne bağlıdır.
Fiilî çalışmaya bağlı ödemeler farklı bir sorudur. 657 m.104(G), yıllık izin ve mazeret izinleri sırasında fiilî çalışmaya bağlı ödemelerin dışındaki mali hak ve sosyal yardımlara dokunulmayacağını söyler; refakat izni için aynı cümle yer almaz. Nöbet ücreti ve benzeri ödemeler fiilen çalışılarak doğduğu için izinli günlere ilişkin ödeneceğini gösteren bir hüküm bulunmaz. Bu kalemler için kurumunuzun muhasebe birimine yazılı bilgi talebinde bulunun.
Aylıksız izne geçildiğinde tablo değişir: aylık ödenmez. Bu sürenin kademe, kıdem ve emeklilik hesabına etkisini bu rehberde mevzuattan doğrulayamadık; aylıksız izne ayrılmadan önce kurumunuzun personel birimi ve SGK'dan yazılı bilgi alın.
Refakat İzni, Hastalık İzni ve Aylıksız İzin Arasındaki Fark Nedir?
Refakat izni yakınının hastalığı veya kazası nedeniyle yanında bulunmak için, hastalık izni memurun kendi hastalığı için, aylıksız izin ise ücret ödenmeksizin kullanılan ve 657 m.108'de sayılan izinler için verilir. Üçü ayrı sürelere, ayrı raporlara ve ayrı mali sonuçlara bağlıdır; birinin süresi dolunca otomatik olarak diğerine geçilmez.
| Özellik | Refakat izni | Hastalık izni | Aylıksız izin (refakat sonrası) |
|---|---|---|---|
| Kimin için | Yakınının hastalığı veya kazası | Memurun kendi hastalığı | Refakat iznini bitiren memurun isteği |
| Süre | 3 ay, bir katına kadar uzatma (toplam 6 ay) | 12 ay; kanser, verem, akıl hastalığı gibi hâllerde 18 ay | 18 aya kadar |
| Maaş | Aylık ve özlük hakları korunur | Aylık ve özlük hakları korunur | Aylık ödenmez |
| Rapor | Sağlık kurulu raporu | Tek hekim en çok 10 gün; sonrası sağlık kurulu | Sağlık kurulu raporu |
| Dayanak | 657 m.105 son fıkra · Yön. m.10 | 657 m.105 · Yön. m.6-7 | 657 m.108(A) |

Çocuğu engelli veya süreğen hastalıklı memura 10 gün izin
657 m.104(E), en az yüzde 70 oranında engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğunun hastalanması hâlinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve ana veya babadan yalnızca biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar mazeret izni verir. Bu izin refakat izninden bağımsızdır ve refakat iznine başvurmadan da kullanılabilir. Diğer mazeret izinleri (babalık izni, evlilik izni, ölüm izni) için babalık izni ve ölüm izni yazılarımıza bakabilirsiniz.
Refakat izni sonrası aylıksız izin nasıl alınır?
657 m.108(A), refakat izninin bitiminden itibaren, sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla ve memurun isteği üzerine on sekiz aya kadar aylıksız izin verilebileceğini söyler. Burada "verilebilir" ifadesi kullanıldığı için bu izinde idarenin takdir payı refakat izninden daha geniştir. Başvuruda yeni bir sağlık kurulu raporu ve dilekçe gerekir. Aylıksız iznin başladığı tarihi izin bitimine bağlamak, aradaki günlerde izinsiz devamsızlık doğmasını önler.
Refakat İzni Reddedilirse Ne Yapılır?
Refakat izni talebi reddedilirse veya otuz gün içinde cevap verilmezse, memur idare mahkemesinde iptal davası açabilir. Dava açma süresi, işlemin yazılı bildirildiği günü izleyen günden başlayarak 60 gündür (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7).
- Ret gerekçesini yazılı isteyin. Gerekçe eksik rapor, ilişki şartı veya hizmet gereği ise itirazın yönü buna göre belirlenir.
- Eksik belgeyi tamamlayın. Rapor yönetmeliğin istediği beş unsuru taşımıyorsa yeni sağlık kurulu raporu alıp başvurunuzu yenileyin.
- Üst makama başvurun. 2577 m.11 uyarınca dava açılmadan önce üst makama başvuru dava açma süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kalan günden devam eder.
- İdare mahkemesinde dava açın. Dilekçede işlemin iptali ve gerekirse yürütmenin durdurulması istenir. Süreç için idari dava nasıl açılır ve idari dava açma süresi yazılarına bakabilirsiniz.
Mevzuat metni "izin verilir" diyerek refakat izni şartlarını saymaktadır. Şartları taşıyan memurun talebinin yalnızca kamu hizmetinin aksayacağı gerekçesiyle reddedilmemesi gerektiği yönünde güçlü bir lafız yorumu vardır; ancak bu konuda yerleşik bir yargı kararını resmî bilgi bankasından doğrulayamadığımız için emsal karar anmadık. Somut dosyanızda ret gerekçesi, rapor ve süreler birlikte değerlendirilmelidir.
Yurt Dışında Tedavide Refakat İzni Nasıl Alınır?
Yurt dışında tedavi gören yakın için refakat izninde yönetmelik, refakat raporunun yurt dışında düzenlenmesine ilişkin ayrı bir hüküm içermez. Hastalık raporları için m.6(8), yurt dışında tek hekim veya sağlık kurulu raporlarının ilgili ülke mevzuatındaki süreler dâhilinde düzenlenebileceğini ve raporun o ülke mevzuatına uygunluğunun dış temsilciliklerce onaylanmasını arar.
Refakat izni için bu hükmün aynen uygulanıp uygulanmayacağı yönetmelik metninden anlaşılmamaktadır; kurumlar benzer biçimde onaylı ve tercümeli rapor isteyebilir. Yurt dışına çıkmadan önce kurumdan hangi belgelerin ve hangi onayın aranacağını yazılı olarak öğrenin, raporun Türkçe tercümesini ve dış temsilcilik onayını hazırlayın. Yurt dışı tedavi gideri ve refakatçi masrafları için 5510 m.65 yurt içi ve yurt dışı sevklerde gündelik ve yol giderlerini düzenler; tutarlar Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafından belirlenir.
Refakat İznine Başvururken Sık Yapılan Hatalar
Refakat izni başvurularında en sık yapılan hatalar, raporun yönetmelikteki unsurları taşımaması, süreleri yanlış hesaplamak ve onay çıkmadan işe gitmemektir. Aşağıdaki liste, mevzuat metninin eksik okunmasından doğan yanlışları doğrusuyla yan yana verir.
| Yanlış anlayış | Doğrusu |
|---|---|
| "Tek hekim raporu yeter." | Refakat izni için sağlık kurulu raporu şarttır (657 m.105, Yön. m.10/1). |
| "Kardeşim için her durumda izin alırım." | Kardeş için refakat edilmezse hayatî tehlike şartı aranır (Yön. m.10/1-b). |
| "6 ay refakat izni alırım." | İlk süre 3 aydır; uzatma bir katına kadardır ve aynı vakada toplam 6 ayı geçmez. |
| "İşçiye de 3 ay refakat izni verilir." | 4857'de genel refakat izni yoktur; engelli çocuk için 10 gün ve sözleşmeden doğan haklar vardır. |
| "Sözleşmeli personele refakat izni verilmez." | Esaslar m.9 (2018) sözleşmeliye 3 aya kadar ücretli refakat izni tanır. |
| "Aylıksız izin Yönetmelik m.108'de." | Aylıksız izin 657 sayılı Kanun'un 108. maddesindedir; yönetmeliğin 108. maddesi yoktur. |
| "Onay gelmeden izne çıkarım." | Onaysız devamsızlık, izinsiz ve özürsüz görevi terk olarak değerlendirilebilir. |
| "Hasta iyileşse de izni sonuna kadar kullanırım." | Refakat gerekçesi ortadan kalkarsa memur süre dolmadan göreve başlar (Yön. m.10/5). |
Refakat İzni Hakkında Sık Sorulan Sorular
Refakatçi izni kaç gün sürer?
Memurda 3 aya kadar verilir, gerektiğinde bir katına kadar uzatılır; aynı kişi ve aynı vaka için toplam süre altı ayı geçemez. Süreyi sağlık kurulu raporu belirler. Sözleşmeli personelde en çok 3 ay ücretli izin verilir. İşçide genel bir refakat izni olmadığı için süre yıllık izin, ücretsiz izin veya sözleşme hükmüne bağlıdır.
Refakat izni ücretli mi, maaş kesilir mi?
Memurlarda refakat izni süresince aylık ve özlük hakları korunur; maaşınız kesilmez. Sözleşmeli personel için de izin ücretlidir. Nöbet ücreti gibi fiilî çalışmaya bağlı ödemeler çalışılmayan günler için doğmaz. Refakat sonrası kullanılan aylıksız izinde ise aylık ödenmez.
Kardeşim için refakat izni alabilir miyim?
Alabilirsiniz, ancak sağlık kurulu raporunda kardeşinizin refakat edilmediği takdirde hayatının tehlikeye gireceğinin belirtilmesi gerekir. Yönetmelik m.10, kardeş için bakmakla yükümlülüğü aramaz; hayatî tehlike şartını arar. Ana, baba, eş ve çocuk için ise bakmakla yükümlü olmanız yeterlidir.
İki kardeş aynı anda aynı anneye refakat izni kullanabilir mi?
Kullanamaz. Aynı kişi için aynı dönemde yalnızca bir memur refakat izni kullanabilir (Yönetmelik m.10/3). Kardeşler izinlerini sırayla kullanabilir; ancak aynı vakada toplam süre altı ayı geçemez.
İşçiler refakat izni alabilir mi?
İş Kanunu'nda genel bir refakat izni yoktur. Engelli veya süreğen hastalıklı çocuk için yılda 10 gün ücretli izin vardır (4857 ek m.2). Başka durumlarda yıllık izin, işverenle anlaşarak ücretsiz izin ve toplu iş sözleşmesi ya da iş sözleşmesindeki daha geniş haklar gündeme gelir.
Refakat izni bitti ama hastalık devam ediyorsa ne yapabilirim?
İlk üç aylık süre sonunda yeni bir sağlık kurulu raporuyla bir katına kadar uzatma isteyebilirsiniz. Aynı vakada toplam 6 ay dolmuşsa 657 m.108(A) uyarınca sağlık kurulu raporuyla 18 aya kadar aylıksız izin için başvurabilirsiniz. Aylıksız izinde aylık ödenmez ve onay idarenin değerlendirmesine bağlıdır.
Sözleşmeli personel refakat izni kullanabilir mi?
Evet. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 9. maddesi, 2018'de eklenen hükümle sözleşmeli personele sağlık kurulu raporu şartıyla üç aya kadar ücretli refakat izni tanır. Bu hükümde uzatma veya aylıksız izin düzenlemesi bulunmaz.
Refakat izni sırasında hasta iyileşirse ne olur?
İzin süresi içinde refakati gerektiren durum ortadan kalkarsa memur iznin bitmesini beklemeden göreve başlar. Durumun değiştiğini kuruma yazılı bildirmeniz, sonradan çıkabilecek tartışmaları önler. Göreve başlamayan memur izinsiz ve özürsüz olarak görevi terk etmiş sayılabilir.
Sonuç
Refakat izni, memurlarda 657 sayılı Kanun'un 105. maddesi ve yönetmeliğin 10. maddesine dayanan, sağlık kurulu raporuna bağlı ve ücretli bir haktır. Süre 3 aydır, uzatmayla en çok 6 aya çıkar ve gerekirse 18 aya kadar aylıksız izin izler. Sözleşmeli personelde 3 ay, işçide ise genel bir hak yoktur. Raporunuzda gerekli unsurların bulunması, kardeş için hayatî tehlikenin yazılması ve onay çıkmadan izne ayrılmamak başvurunun sonucunu belirler. İzin talebiniz reddedildiyse veya raporunuzun kabul edilmediğini düşünüyorsanız 60 günlük dava süresini kaçırmadan Ankara'daki büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
0 Yorum
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz bırakın.
Yorum Bırakın
Sorunuz veya görüşünüz için aşağıdaki formu kullanabilirsiniz.