Rızai taksim, ortak mülkiyetteki bir taşınmazın mahkemeye gitmeden bütün ortakların anlaşmasıyla paylaşılmasıdır. Miras kalan taşınmazda paylaşma sözleşmesi yazılı yapılır (TMK m.676/3); hisseli taşınmazda payların devri anlamına geldiği için resmî şekil aranır (TMK m.706). Her iki durumda mülkiyet, anlaşma imzalandığında değil tapuya tescil edildiğinde değişir (TMK m.705).
Özet Bilgi
Rızai taksim, ortak mülkiyetteki taşınmazın dava açmadan bütün ortakların anlaşmasıyla paylaşılmasıdır. Miras ortaklığında paylaşma sözleşmesi yazılı yapılır (TMK m.676/3); hisseli taşınmazda resmî şekil aranır (TMK m.706). Mülkiyet sözleşmeyle değil tapuya tescille değişir (TMK m.705). Taksim harcı kayıtlı değer üzerinden binde 4,55, 11,38 veya 22,77 oranındadır. Tarım arazisinde Bakanlık izni ve asgari büyüklük (2 ha, 0,5 ha, 0,3 ha), imarlı yerde ifraz onayı gerekir. Anlaşma olmazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır.
Bu rehberde rızai taksimin ne demek olduğunu, sözleşmenin şekil şartını, tapuda adım adım işlemi, 2026 harç bentlerini, tarım arazisi ve imar engellerini, sözleşme örneğini ve iptal sebeplerini anlatıyoruz. Dayanağımız 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 3194 sayılı İmar Kanunu, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, 492 sayılı Harçlar Kanunu, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Tapu Sicili Tüzüğüdür. Hisseli tapunun genel yapısı için hisseli tapu nedir yazımıza bakabilirsiniz; burada tekrar etmiyoruz.
- TMK m.676/3Miras paylaşma sözleşmesiGeçerlilik yazılı şekle bağlı
- TMK m.706Hisseli taşınmazda taksimPay devri sayıldığı için resmî şekil
- Binde 4,55 - 22,77Taksim harcı bentleriKayıtlı değer üzerinden · 492 s.K. (4) sayılı tarife
- Bakanlık izniTarım arazisinde taksim5403 m.8/B · asgari büyüklük 2 ha, 0,5 ha, 0,3 ha
Rızai Taksim Nedir? Rızai Taksim Ne Demek?
Rızai taksim, "rıza ile paylaşma" demektir. Birden çok kişinin ortak malik olduğu taşınmazı, ortakların dava açmadan kendi aralarında anlaşarak bölmesi veya paylaştırmasıdır. Anlaşma bütün ortakların katılımını ister. Sonuçta her ortak kendi payına düşen bölüme tek başına malik olur ve ortaklık sona erer.
Taksim Hangi Ortaklıklarda Yapılır?
Taksim iki tür ortaklıkta karşımıza çıkar. Birincisi paylı mülkiyettir: taşınmaz birden çok kişi adına 1/2, 3/8 gibi kesirlerle kayıtlıdır ve her paydaş malın tamamında payı oranında malik olur (TMK m.688). İkincisi miras ortaklığıdır: mirasçılar paylaşmaya kadar terekeye elbirliğiyle sahiptir ve belirlenmiş payları yoktur (TMK m.640, 701). Mirasçılar paylaşmayı her zaman isteyebilir (TMK m.642), paydaşlar da uygunsuz zaman dışında paylaşma isteme hakkına sahiptir (TMK m.698).
Rızai, Kazai ve Fiilî Taksim Arasındaki Fark Nedir?
Rızai taksim ortakların anlaşmasıyla, kazai taksim hâkim kararıyla yapılır. Kazai taksim, uygulamada ortaklığın giderilmesi davası olarak bilinir ve hâkim malı aynen böler ya da satışına karar verir (TMK m.699). Fiilî taksim ise kanunda düzenlenmemiş bir durumdur: ortaklar yıllarca belirli bölümleri ayrı kullanmıştır ama tapuda pay kaydı değişmemiştir.

Fiilî taksim tapudaki kaydı değiştirmez. Kanunda bu durumun hükmü yazılı olmadığı için fiilî kullanım düzeni, bir davada savunma olarak ileri sürülebilir ve ispatı ileri süren tarafa düşer. Sonucu somut olaydaki kullanım süresine, belgelere ve tanıklara göre değişir. Tapuya yansımasını istiyorsanız yazılı sözleşme ve tescil gerekir.
Rızai Taksim Sözleşmesi Nedir? Şekil Şartı Nasıl Aranır?
Rızai taksim sözleşmesi, ortakların taşınmazı nasıl paylaşacaklarını yazıya döktüğü sözleşmedir. Şekil şartı ortaklığın türüne göre değişir. Miras ortaklığında paylaşma sözleşmesinin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır (TMK m.676/3). Paylı mülkiyette ise taksim, payların karşılıklı devrini içerdiği için taşınmaz devrine ilişkin resmî şekil kuralı uygulanır (TMK m.706, TBK m.12).
| Ölçüt | Miras ortaklığı (elbirliği) | Hisseli taşınmaz (paylı mülkiyet) |
|---|---|---|
| Ortaklığın kaynağı | Mirasın geçmesi; paylaşmaya kadar elbirliği (TMK m.640) | Birlikte satın alma, imar uygulaması, daha önce yapılmış paylı intikal (TMK m.688) |
| Sözleşmenin şekli | Yazılı yeterlidir (TMK m.676/3) | Resmî şekil: tapu müdürlüğünde resmî senet (TMK m.706) |
| Tapuya tescil | Noterce düzenlenmiş sözleşme veya imzaları onaylı yazılı sözleşme; imzalar onaysızsa tüm mirasçıların istemi (Tapu Sicili Tüzüğü m.20/c) | Resmî senet düzenlendiği anda tescil işlemi yapılır |
| Katılım | Bütün mirasçılar | Bütün paydaşlar; malın tamamı üzerindeki tasarrufta bütün paydaşlar (TMK m.692) |
| Dönüşüm seçeneği | Miras payları oranında paylı mülkiyete geçiş de kararlaştırılabilir (TMK m.676/2) | Taksimden sonra her paydaş kendi bölümüne tek başına malik olur |
Bütün Ortakların Katılması Zorunlu mu?
Evet. Miras ortaklığında mirasçılar terekedeki haklar üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m.640). Bir mirasçının imzası eksikse sözleşme o mirasçıyı bağlamaz ve tapu müdürlüğü işlemi tamamlamaz. Mirasın açıldığı tarihte mirasçı olabilecek bir cenin varsa paylaşma doğuma kadar ertelenir (TMK m.643). Küçük veya kısıtlı bir mirasçı varsa kanuni temsilcinin yetkisi ve gerekli izinler ayrıca incelenmelidir.
Paylaşımın Eşit Olması Şart mı? Değer Farkı ve İvaz
Kanun, sözleşmeyle yapılan paylaşmanın eşit olmasını şart koşmaz. Ortaklar anlaşarak farklı değerde bölümler alabilir. Değer farkı çoğunlukla para ile denkleştirilir; hâkimin yaptığı paylaşmada da bölünen parçaların değerleri denk değilse eksik değerdeki parçaya para eklenir (TMK m.642, 699). Buna uygulamada ivaz ya da denkleştirme bedeli denir.
Örnek: İki kardeşin ortak taşınmazı iki ayrı parseldir. Birinin değeri 6.000.000 TL, diğerinin 4.000.000 TL'dir. Toplam 10.000.000 TL olduğuna göre eşit paylaşımda her kardeşe 5.000.000 TL düşer. 6.000.000 TL'lik parseli alan kardeş diğerine 1.000.000 TL denkleştirme bedeli öder. Bu tutarın harç ve vergi bakımından nasıl değerlendirileceği tapu müdürlüğüne ve vergi dairesine ayrıca sorulmalıdır; resmî metinde bu durum için ayrı bir hüküm okumadık.
Rızai Taksim Nasıl Yapılır? Tapuda İşlem Adımları
Rızai taksim, sözleşmenin hazırlanması, ön kontroller, gerekirse ifraz onayı, harç ve randevu, tapuda işlem ve tescil olmak üzere altı adımda yapılır. Süre, taşınmazın niteliğine göre değişir. İmarlı yerde belediye onayı 30 güne kadar sürebilir; tarım arazisinde Bakanlık izni ayrıca beklenir.
- Anlaşma metnini hazırlayınMiras ortaklığında yazılı paylaşma sözleşmesi yeterlidir; imzaları noterde onaylatmak tapu işlemini kolaylaştırır. Hisseli taşınmazda sözleşme tapu müdürlüğünde resmî senetle yapılır.
- Ön kontrolleri yapınGüncel tapu kaydını ve takyidatı okuyun. Payların üzerinde ipotek veya haciz varsa rehin alacaklısının onayı gerekir; onay verilmezse işlem mahkeme kararına göre yürür (Tapu Sicili Tüzüğü m.61-62). Tarım ve imar durumunu belediye ile tarım müdürlüğünden öğrenin.
- İfraz ve izinleri alınTaşınmaz bölünecekse belediye encümeni veya il idare kurulu onayı alınır (3194 m.16). Tarım arazisinde ayrıca Bakanlık izni gerekir (5403 m.8/B).
- Harcı hazırlayıp randevu alınTapu müdürlüğünden Web-Tapu veya Alo 181 üzerinden randevu alın. Harç kayıtlı değer üzerinden hesaplanır.
- Tapuda işlemi yapınBütün ortaklar kimlikleriyle gelir; gelemeyen ortak noter vekâletnamesiyle temsil edilir. Mirasçılık belgesi ve paylaşma sözleşmesi dosyaya eklenir.
- Tescili kontrol edinYeni tapular düzenlendikten sonra her ortak kendi parselini e-Devlet'ten sorgular. Mülkiyet bu tescille değişir (TMK m.705).

Rızai Taksim İçin Gerekli Belgeler
- Kimlik ve vekâlet: Bütün ortakların nüfus cüzdanı veya T.C. kimlik kartı; temsil edilen ortak için noter vekâletnamesi. Vekâletnamede taksim ve ifraz yetkisi açıkça yazılmalıdır.
- Mirasçılık belgesi: Miras taksiminde yetkili merciden alınan mirasçılık belgesi istenir (Tapu Sicili Tüzüğü m.20/a).
- Paylaşma sözleşmesi: Tescil yetkisini içeren, noterce düzenlenmiş sözleşme. Sözleşme mirasçılar arasında yazılı yapılmış ve imzalar onaylanmamışsa tüm mirasçıların tapuda istemi aranır; imzaların bir kısmı onaylıysa onaysız imzaların sahiplerinin istemi yeter (Tapu Sicili Tüzüğü m.20/c).
- İfraz belgeleri: Belediye encümeni veya il idare kurulunun onayladığı ifraz dosyası ve harita çalışması. İstenecek belgelerin listesini belediye ve tapu müdürlüğü bildirir.
- Tarım izni: Tarım arazisinde Bakanlığın izin yazısı. Başvuru usulünü il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğünden yazılı sorun.
- Rehin alacaklısı onayı: Payın üzerinde ipotek varsa alacaklının yazılı onayı veya mahkeme kararı.
Rızai Taksimde Tapu Harcı Ne Kadar?
Taksim harcı, işlemin niteliğine göre kayıtlı değer üzerinden binde 4,55 ile binde 22,77 arasında değişir. Kayıtlı değer emlak vergisi değeridir (492 sayılı Kanun m.63). Miras ortaklığındaki taşınmazın mirasçılar arasında taksiminde en yüksek oran, diğer müşterek mülkiyetin taksiminde en düşük oran uygulanır. Harcı iktisap edenler hisseleri oranında öder (m.58).
| Bent | İşlem | Oran | 2.000.000 TL kayıtlı değer için |
|---|---|---|---|
| I/3-a | Terekedeki taşınmazın mirasçılar arasında aynen veya ifrazen taksimi | Binde 22,77 | 45.540 TL |
| I/6-a | İfraz, taksim veya birleştirme işlemi | Binde 11,38 | 22.760 TL |
| I/6-b | İmar uygulamasıyla şuyulanan parsellerin pay sahipleri arasında rızaen veya hükmen taksimi | Binde 11,38 | 22.760 TL |
| I/6-c | Diğer müşterek mülkiyetin rızaen veya hükmen aynen ya da ifrazen taksimi | Binde 4,55 | 9.100 TL |
Kaynak: 492 sayılı Harçlar Kanunu (4) sayılı tarife, I. Tapu işlemleri. Tapu döner sermaye hizmet bedeli ayrıca alınır; güncel tutarı tapu müdürlüğünden öğrenin.
Hangi bendin uygulanacağını tapu müdürlüğü işlemin niteliğine göre belirler. Örneğin mirasçıların tereke taşınmazını aralarında bölmesi ile iki arkadaşın birlikte aldığı arsayı bölmesi farklı bentlere girer. Oranların 2026 için değişip değişmediğini tapu müdürlüğünden teyit etmenizi öneririz. Harç hesabının genel mantığı için tapu harcı yazımıza bakın.
Rehinli pay. Paydaşlardan birinin payı ipotekliyse taşınmaz bölünerek taksim edilirken rehin alacaklısının onayı alınır. Alacaklı onay vermezse işlem, istemde bulunanın mahkemeden alacağı karara göre yürür ve sonuç alacaklılara bildirilir (Tapu Sicili Tüzüğü m.61). İpotek hakkında ayrıntı için ipotek yazımıza göz atabilirsiniz.
Hisseli Arazi Nasıl Bölünür? İfraz ve İmar Engelleri
Hisseli arazinin bölünebilmesi için paydaşların anlaşması yetmez; taşınmazın ifraz edilebilir olması gerekir. İmarlı yerde ifraz parselasyon planına ve imar mevzuatına uygun olmalıdır (3194 m.15). Tarım arazisinde asgari büyüklüğün altına inen ifraz yasaktır ve taksim Bakanlık iznine bağlıdır (5403 m.8, 8/B). Tarafların rızasıyla yapılan arazi taksimi de aynı onay hükümlerine tabidir (3194 m.16).

Tarım Arazisinde Rızai Taksim Yapılabilir mi?
Yapılabilir, ancak iki şartla: bölünen parçalar asgari büyüklüğün altında kalmamalı ve Bakanlık izni alınmalıdır. Kanun, tarım arazilerinde ifraz, hisselendirme, pay temliki, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi, paylı olarak intikal, taksim ve vasıf değişikliği işlemlerinin Bakanlığın izniyle yapılacağını açıkça yazar (5403 m.8/B).
| Arazi türü | Asgari büyüklük | Dayanak |
|---|---|---|
| Mutlak tarım, marjinal tarım ve özel ürün arazisi | 2 hektardan küçük belirlenemez | 5403 m.8 |
| Dikili tarım arazisi | 0,5 hektardan küçük belirlenemez | 5403 m.8 |
| Örtü altı tarım arazisi | 0,3 hektardan küçük belirlenemez | 5403 m.8 |
| Yeter gelirli tarımsal arazi | İl ve ilçe listesindeki büyüklüğün altında ifraz ve bölünme yok; tapuya şerh düşülür | 5403 m.8/A |
Bakanlık asgari büyüklükleri artırabilir; belirlenen büyüklüğün altında ifraz, hisselendirme, pay ve paydaş sayısının artırılması yapılamaz. Güncel büyüklüğü il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğünden yazılı öğrenin.
Mirasa konu tarım arazisinde esas olan mülkiyetin devridir. Mirasçılar anlaşırsa devir işlemleri mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde tamamlanır; tamamlanmazsa 5403 sayılı Kanunun 8/Ç maddesi hükümleri uygulanır (m.8/B). Asgari büyüklüğün altındaki payların paydaşlara aynen devrinde paydaşlar harçtan, damga vergisinden ve tapu döner sermaye ücretlerinden muaf tutulur (m.8/I). Bu muafiyet, bölünemeyen tarlada payları tek paydaşta toplamak isteyen ortaklar için önemli bir seçenektir.
İmarlı Arsada ve Plan Dışı Alanlarda İfraz
İmar planı bulunan alanlarda ifraz ve tevhit işlemleri, parselasyon planı tescil edilmiş yerlerde yapılabilir ve imar planlarına uygun olmalıdır (3194 m.15). İmar planı dışında kalan alanlarda yönetmelikte belirlenen miktardan küçük ifrazlara izin verilmez. Yeni oluşacak parsel yönetmelikteki ölçülere uymuyorsa ifraz onaylanmaz; bu ölçüleri belediyeden ve plan notlarından güncel hâliyle öğrenmek gerekir.
Belediye encümeni veya il idare kurulu onayı, başvurunun idareye ulaşmasından itibaren en geç 30 gün içinde sonuçlandırılır ve tescil için 15 gün içinde tapuya bildirilir. Tapu müdürlüğü işlemi bir ay içinde tamamlamak zorundadır (3194 m.16). Parselasyon planı gereği şuyulandırılan taşınmazlarda paydaşlar idarenin tebliğinden itibaren altı ay içinde anlaşamazsa idare, hissedarmış gibi ortaklığın giderilmesi davası açabilir.
Kat Mülkiyetine Geçerek Paylaşım
Taşınmaz üzerinde bina varsa paylaşım kat mülkiyetiyle yapılabilir. Kat mülkiyeti ancak anagayrimenkulün tamamı için kurulur; bunun için malik veya bütün paydaşlar, mimari proje, yapı kullanma izin belgesi ve yönetim planıyla tapu müdürlüğüne başvurur (634 sayılı Kanun m.10, 12). Ortaklığın giderilmesi davasında paydaşlardan biri isterse hâkim de taşınmazı kat mülkiyetine çevirip bağımsız bölümleri paydaşlara tahsis edebilir (m.10). Ayrıntı için kat irtifakı nedir ve Kat Mülkiyeti Kanunu yazılarımıza bakabilirsiniz.
Rızai Taksim Sözleşmesi Örneği (Miras Ortaklığı İçin)
Aşağıdaki örnek, mirasçıların terekedeki taşınmazı aralarında paylaştığı yazılı paylaşma sözleşmesidir. Köşeli parantezli alanları kendi bilgilerinizle doldurun. Örnek bir taslaktır; taşınmazın niteliğine göre değiştirilmeli ve imzalamadan önce kontrol ettirilmelidir.
MİRAS PAYLAŞMA (RIZAİ TAKSİM) SÖZLEŞMESİ
TARAFLAR (MİRASÇILAR):
1) […] (T.C. Kimlik No: […]) · Adres: […]
2) […] (T.C. Kimlik No: […]) · Adres: […]
3) […] (T.C. Kimlik No: […]) · Adres: […]
KONU: […] tarihinde vefat eden […] (T.C. Kimlik No: […]) mirasbırakanın terekesine dahil taşınmazların mirasçılar arasında paylaşılmasıdır.
MADDE 1 - MİRASÇILIK
Taraflar, […] Sulh Hukuk Mahkemesi veya […] Noterliği tarafından […] tarihinde düzenlenen […] sayılı mirasçılık belgesine göre mirasbırakanın bütün mirasçılarıdır. Terekede başka mirasçı bulunmadığını beyan ederiz.
MADDE 2 - PAYLAŞILAN MAL
[…] ili […] ilçesi […] mahalle/köyü […] ada […] parsel sayılı, […] m² yüzölçümlü, […] niteliğindeki taşınmaz üzerinde taraflar miras payları oranında elbirliği mülkiyetine sahiptir.
MADDE 3 - PAYLAŞMA BİÇİMİ
[Seçenek A: aynen paylaşım] […] parsel sayılı taşınmaz […]'e, […] parsel sayılı taşınmaz […]'e, […] parsel sayılı taşınmaz […]'e özgülenmiştir.
[Seçenek B: ifrazen paylaşım] Taşınmaz, ekli kroki ve ifraz planına göre […] m², […] m² ve […] m² büyüklüğünde üç parçaya ayrılacak; 1 numaralı parça […]'e, 2 numaralı parça […]'e, 3 numaralı parça […]'e verilecektir. İfraz için gerekli belediye onayı ve diğer izinlerin alınması için taraflar birlikte hareket edecektir.
MADDE 4 - DENKLEŞTİRME
Kendisine daha değerli bölüm düşen […], […]'e […] TL denkleştirme bedelini […] tarihine kadar […] IBAN numaralı hesaba ödeyecektir. Bu ödeme ile paylaşmadan doğan bütün alacaklar karşılanmış olacaktır.
MADDE 5 - TEREKE BORÇLARI
Mirasbırakanın […] TL tutarındaki […] borcunu […] üstlenmiştir. Taraflar, tereke borçlarından alacaklılara karşı müteselsil sorumluluğun TMK m.681 uyarınca devam edeceğini bilmektedir.
MADDE 6 - TESCİL YETKİSİ
Taraflar, bu sözleşmeye dayanarak taşınmazların yukarıda belirtilen kişiler adına tapuya tescilini kabul ve talep eder. İmzalar noterde onaylanmıştır. Her taraf, tescil için tapu müdürlüğüne tek başına başvurabilir.
MADDE 7 - TARIM ARAZİSİ İZNİ
Taşınmaz tarım arazisi niteliğindeyse taksim ve ifraz için Bakanlık izni alınacaktır. İzin alınmadan tapu işlemi yapılmayacak; izin başvurusunu taraflar birlikte yürütecektir.
MADDE 8 - GİDERLER
Tapu harcı, döner sermaye hizmet bedeli, ifraz ve harita giderleri tarafların miras payı oranında karşılanacaktır.
MADDE 9 - SON HÜKÜMLER
Bu sözleşme […] nüsha olarak yazılı şekilde düzenlenmiş ve taraflarca okunarak serbest iradeyle imzalanmıştır.
[…]/[…]/[…]
Mirasçı 1: Ad Soyad: […] İmza: […]
Mirasçı 2: Ad Soyad: […] İmza: […]
Mirasçı 3: Ad Soyad: […] İmza: […]
Sözleşmeyi Doldururken Dikkat Edilecekler
- Bütün mirasçılar: Mirasçılık belgesinde adı geçen herkes sözleşmede yer almalıdır. Eksik bir imza paylaşmayı geçersiz kılabilir (TMK m.640, 676).
- Taşınmaz bilgisi: İl, ilçe, mahalle, ada, parsel, yüzölçümü ve niteliği tapu kaydından birebir yazılmalıdır. Yanlış parsel numarası tapu müdürlüğünde işlemi durdurur.
- Denkleştirme: Ödeme tarihini, IBAN'ı ve ödemenin paylaşmanın bir parçası olduğunu yazın. Bedeli banka yoluyla ödeyin; dekontu saklayın.
- Tereke borçları: Paylaşma, alacaklılara karşı sorumluluğu kaldırmaz. Alacaklıya karşı müteselsil sorumluluk paylaşmadan sonra beş yıl sürer (TMK m.681).
- Noter onayı: Kanun miras paylaşmasında yazılı şekli yeterli sayar. İmzaların noterde onaylanması, tapuda başvuru yükünü azaltır (Tapu Sicili Tüzüğü m.20/c).
Hisseli Taşınmaz İçin Taksim Sözleşmesi Nasıl Yapılır?
Hisseli taşınmazda yukarıdaki yazılı sözleşme tek başına tapu değişikliğini sağlamaz. Taksim, payların karşılıklı devrini içerdiği için işlem tapu müdürlüğünde resmî senetle yapılır (TMK m.706). Paydaşlar anlaşma şartlarını önceden yazıya dökerek tapuya birlikte gider. Uyuşmazlık arabuluculuğa taşınmış ve anlaşma belgesi icra edilebilirlik şerhi almışsa, taşınmazın devrine ilişkin bu belgeyle tapu müdürlüğünden resmî senet düzenlenmeksizin tescil istenebilir (6325 m.18/B/5). Belgede ifraz ve izin şartlarının da gözetilmiş olması gerekir.
Tapu Müdürlüğüne Başvuru Dilekçesi Örneği
[…] TAPU MÜDÜRLÜĞÜNE
BAŞVURANLAR: […] (T.C. Kimlik No: […]), […] (T.C. Kimlik No: […]), […] (T.C. Kimlik No: […])
KONU: Miras paylaşma sözleşmesine dayalı tescil ve ifraz işleminin yapılması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. […] ili […] ilçesi […] mahalle/köyü […] ada […] parsel sayılı taşınmaz, mirasbırakan […]'den bize intikal etmiştir. Mirasçılık belgesi ekte sunulmuştur.
2. Bütün mirasçılar olarak […] tarihli yazılı paylaşma sözleşmesiyle taşınmazı aramızda paylaştık. Sözleşmedeki imzalar […] Noterliğince onaylanmıştır.
3. Paylaşma sözleşmesine göre taşınmazın […] olarak ifrazı ve oluşan parsellerin sözleşmede gösterilen kişiler adına tescili gerekmektedir. İfraz için […] Belediyesi Encümeni'nin […] tarihli onayı alınmıştır. [Tarım arazisi ise: Bakanlık izin yazısı ekte sunulmuştur.]
4. Tapu harcının kayıtlı değer üzerinden hesaplanarak tahsil edilmesini ve işlemin tamamlanmasını talep ederiz.
[…]/[…]/[…]
Başvuranlar: Ad Soyad: […] İmza: […]
EKLER: 1) Mirasçılık belgesi 2) Paylaşma sözleşmesi (noter onaylı imzalarla) 3) Kimlik fotokopileri 4) İfraz onayı 5) Bakanlık izni (tarım arazisinde) 6) Harç dekontu
Miras paylaşmasının hukuki yönü için miras taksim sözleşmesi yazımıza, mirasçılara ait taşınmazların tapuya geçişi için miras kalan taşınmazlarda tapu intikal işlemleri yazımıza bakabilirsiniz.
Rızai Taksim Sözleşmesi Nasıl İptal Edilir? Geçersizlik Halleri
Rızai taksim sözleşmesi şekil eksikliği, eksik katılım, irade sakatlığı veya aşırı yararlanma nedeniyle geçersiz olabilir. Kanun, paylaşma sözleşmelerinde Borçlar Kanunu'nun geçersizliğe ilişkin genel hükümlerinin uygulanacağını belirtir (TMK m.680). Sözleşmeye dayanan tapu kaydının düzeltilmesi için tapu iptal ve tescil davası açılır.
| Sebep | Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
| Şekil eksikliği | TMK m.676/3, 706; TBK m.12 | Yazılı veya resmî şekle uyulmamışsa sözleşme hüküm doğurmaz |
| Eksik mirasçı | TMK m.640, 676 | Katılmayan mirasçı sözleşmeyle bağlı olmaz |
| Yanılma | TBK m.30-31 | Esaslı yanılmaya düşen taraf sözleşmeyle bağlı değildir |
| Aldatma ve korkutma | TBK m.36-38 | Yanılma esaslı olmasa bile aldatılan veya korkutulan bağlı değildir |
| Aşırı yararlanma | TBK m.28 | Edimler arasında açık oransızlık varsa zarar gören sözleşmeden dönebilir veya oransızlığın giderilmesini isteyebilir |
| Emredici kurala aykırılık | TBK m.27 | Kanunun emredici hükmüne, ahlaka veya kamu düzenine aykırı sözleşme kesin hükümsüzdür |
Yanılma, aldatma veya korkutma nedeniyle sözleşme yapan taraf, durumu öğrendiği ya da korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmezse sözleşmeyi onamış sayılır (TBK m.39). Aşırı yararlanmada hak, durumun öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde sözleşmenin kurulmasından itibaren beş yıl içinde kullanılır (TBK m.28). Bu süreler hak kaybına yol açabileceği için gecikmeyin.
Saklı Pay İhlali Taksim Sözleşmesini Etkiler mi?
Mirasbırakanın sağlığında yaptığı tasarruflar saklı payları aşıyorsa saklı paylı mirasçı tenkis davası açabilir (TMK m.560). Tenkis davası ayrı bir davadır ve paylaşma sözleşmesinin geçerliliğine ilişkin tartışmadan bağımsız ilerler. Sözleşmeyi imzalarken mirasbırakanın bağış, satış ve vasiyet gibi işlemlerini gözden geçirmek bu yüzden yararlıdır. Tescil iptali sürecinin ayrıntısı için tapu iptal ve tescil davası yazımıza bakabilirsiniz.
Anlaşma Sağlanamazsa Ne Olur? Ortaklığın Giderilmesi Davası
Ortaklardan biri rızai taksime katılmazsa diğer ortaklar ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Hâkim önce malı aynen bölmeye çalışır, değer farkını para ile denkleştirir; bölme mümkün değilse açık artırmayla satışa karar verir (TMK m.699). Paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 m.18/B).
Miras ortaklığında her mirasçı paylaşmayı her zaman isteyebilir (TMK m.642); paylı mülkiyette ise uygunsuz zamanda paylaşma istenemez (m.698). Davanın ayrıntılarını ortaklığın giderilmesi davası ve izale-i şüyu davası, hissemi satmak istemiyorum yazılarımızda anlattık; burada tekrar etmiyoruz.
Rızai Taksimde Sık Yapılan Hatalar
Rızai taksimde en sık hatalar tescilin atlanması, tarım izninin unutulması ve eksik imzadır. Aşağıda internette dolaşan yanlış bilgileri ve doğrularını topladık.
- "Sözleşmeyi imzaladık, tapu değişti." Taşınmaz mülkiyeti tescille kazanılır (TMK m.705). Sözleşme tek başına tapu kaydını değiştirmez; tapu müdürlüğüne başvurup tescil ettirmek gerekir.
- "Sözleşme 10 yıl içinde tescil edilmezse geçersiz olur." Kanunda böyle bir süre bulamadık. On yıl, paydaşların paylaşmama sözleşmesiyle paylaşma isteme hakkını en çok ne kadar sınırlayabileceğine ilişkin süredir (TMK m.698/2).
- "Rızai taksim tapuya hiç yansımaz." Sözleşme kendiliğinden yansımaz ama tescil edildiğinde her ortak kendi parseline ayrı tapuyla malik olur. Taşınmazda paylı mülkiyetin devamına ilişkin sözleşme ise resmî şekle bağlıdır ve tapuya şerh verilebilir (m.698/2).
- "Tarlayı paydaşlar anlaşırsa bölebilir." Tarım arazisinde asgari büyüklük ve Bakanlık izni aranır (5403 m.8, 8/B).
- "Bir mirasçı imzalamasa da çoğunluk yeter." Miras ortaklığında bütün mirasçılar birlikte tasarruf eder (TMK m.640); imzası olmayan mirasçıyı sözleşme bağlamaz.
- "Paylaştık, artık borçlardan sorumlu değiliz." Mirasçılar tereke borçlarından paylaşmadan sonra da beş yıl boyunca müteselsilen sorumludur (TMK m.681).
- "Yıllardır ayrı kullanıyoruz, tapu yerine geçer." Fiilî kullanım tapu kaydının yerini tutmaz; en fazla bir davada savunma olarak ileri sürülür ve ispat gerektirir.
- "İpotekli payı bölebiliriz." Rehin alacaklısının onayı gerekir; yoksa mahkeme kararı aranır (Tapu Sicili Tüzüğü m.61).
Rızai Taksim Hakkında Sık Sorulan Sorular
Rızai taksim sözleşmesi noterde yapılmak zorunda mı?
Miras ortaklığında paylaşma sözleşmesi yazılı yapılırsa geçerlidir; noter şartı yoktur (TMK m.676/3). Ancak tapuya tescil için tescil yetkisini içeren noter sözleşmesi, ya da imzaları onaylı yazılı sözleşme aranır; onaysız imzalar varsa o mirasçıların tapuda istemi gerekir. Hisseli taşınmazda ise resmî şekil şarttır (TMK m.706).
Rızai taksim tapuya kendiliğinden işlenir mi?
Hayır. Sözleşme tapu kaydını kendiliğinden değiştirmez. Mülkiyet, tapu müdürlüğüne başvurulup tescil yapıldığında değişir (TMK m.705). İfraz gerekiyorsa belediye onayı, tarım arazisinde Bakanlık izni de alınır; ardından yeni parseller ortaklar adına tescil edilir.
Ortaklardan biri rızai taksime katılmazsa ne olur?
Rızai taksim bütün ortakların anlaşmasını ister; biri katılmazsa sözleşme kurulamaz. Diğer ortaklar ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Dava öncesi arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 m.18/B). Hâkim malı aynen böler veya satışına karar verir (TMK m.699).
Rızai taksimden sonra ortaklığın giderilmesi davası açılabilir mi?
Geçerli bir paylaşma sözleşmesi uygulanmışsa ortaklık sona ermiştir ve karşı taraf bu sözleşmeyi savunma olarak ileri sürer. Sözleşme şekil eksikliği veya irade sakatlığı nedeniyle geçersizse ortaklık devam ediyor sayılır. Hangi durumda olduğunuz sözleşmenin ve tapu kaydının incelenmesiyle anlaşılır.
Hisseli tarlada rızai taksim yapılabilir mi?
Evet, ama parçalar asgari tarımsal arazi büyüklüğünün altında kalamaz ve Bakanlık izni alınmalıdır (5403 m.8, 8/B). Mutlak, marjinal ve özel ürün arazisinde 2 hektar, dikili arazide 0,5 hektar, örtü altı arazide 0,3 hektardan küçük parça oluşturulamaz.
Rızai taksimde tapu harcını kim öder?
Harcı mülkiyeti iktisap edenler hisseleri oranında öder (492 s.K. m.58). Oran işlemin niteliğine göre binde 4,55, binde 11,38 veya miras taksiminde binde 22,77'dir ve kayıtlı değer üzerinden hesaplanır. Harcın tahsil biçimini tapu müdürlüğü belirler.
Rızai taksim sözleşmesi sonradan iptal edilebilir mi?
Şekil eksikliği, eksik mirasçı, yanılma, aldatma, korkutma veya aşırı yararlanma varsa sözleşme geçersiz sayılabilir (TMK m.680, TBK m.28, 30-39). Yanılma, aldatma ve korkutmada bir yıl içinde bildirim yapılmazsa sözleşme onanmış sayılır (TBK m.39). Süreleri kaçırmamak için erken davranın.
Rızai taksim ile miras taksim sözleşmesi aynı şey midir?
Rızai taksim geniş bir kavramdır; hem paylı mülkiyetteki hem miras ortaklığındaki anlaşmalı paylaşmayı kapsar. Miras taksim sözleşmesi bunun mirasçılar arasındaki türüdür ve yazılı şekle bağlıdır (TMK m.676). Hisseli taşınmazdaki taksimde ise resmî şekil aranır.
Sonuç
Rızai taksim, bütün ortakların anlaştığı durumlarda dava masrafı ve süresinden kaçınmanın yoludur; ancak yazılı sözleşme tek başına yetmez. Tescil, ifraz onayı ve tarım arazisinde Bakanlık izni olmadan mülkiyet değişmez. Taşınmazınızı paylaşmadan önce sözleşmeyi ve izin sürecini birlikte değerlendirmek isterseniz Ankara'daki büromuzla iletişime geçebilirsiniz. Anlaşma olmazsa izlenecek yol için ortaklığın giderilmesi davası yazımıza bakabilirsiniz.
0 Yorum
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz bırakın.
Yorum Bırakın
Sorunuz veya görüşünüz için aşağıdaki formu kullanabilirsiniz.