Beraat, ceza davasında mahkemenin sanığı suçsuz bulup cezalandırmamasıdır; sözlükteki karşılığı aklanmadır. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 223. maddesinin ikinci fıkrasına göre mahkeme; yüklenen fiil suç sayılmıyorsa, suçu sanığın işlemediği anlaşılırsa, kast veya taksir yoksa, hukuka uygunluk nedeni varsa ya da suçun sanık tarafından işlendiği kesin olarak ortaya konamamışsa beraat kararı verir. Beraat mahkûmiyet olmadığı için adli sicile işlenmez; yakalama veya tutuklama yaşanmışsa devletten maddi ve manevi tazminat istenebilir.
Özet Bilgi
Beraat, ceza davasında sanığın aklanması, yani suçlu bulunmamasıdır. CMK m.223/2'ye göre beş sebeple verilir: fiil suç değil, sanık işlemedi, kast veya taksir yok, hukuka uygunluk nedeni var ya da suç sabit değil (delil yetersizliği). Beraat adli sicile işlenmez; yargılama giderleri Hazine'de kalır ve vekille temsil edilen sanık lehine Hazine aleyhine vekâlet ücreti hükmedilir. Yakalama veya tutuklama yaşandıysa tazminat, kararın kesinleştiğinin tebliğinden 3 ay ve kesinleşmeden 1 yıl içinde istenir. Savcı ve katılan beraate karşı 2 hafta içinde istinaf edebilir.
Bu rehberde beraat kararının sebeplerini, düşme, ceza verilmesine yer olmadığı, HAGB ve kovuşturmaya yer olmadığı kararlarından farkını, sonuçlarını, tazminat yolunu ve kanun yollarını anlatıyoruz. Maddeler 5271 sayılı CMK, 5352 sayılı Adlî Sicil Kanunu, 6384 sayılı Kanun, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin güncel metinlerinden kontrol edilerek yazılmıştır.
Beraat Ne Demek?
Beraat, hukuk dilinde bir kişinin hakkındaki suç isnadından aklanması, yani ceza davasında suçlu bulunmamasıdır. TDK sözlüğü sözcüğü "aklanma" diye tanımlar ve hukuk terimi olarak işaretler; sözcük Arapça berāʾat kökünden gelir. Beraat eden kişi cezalandırılmaz, hakkında mahkûmiyet hükmü kurulmaz ve dava bu sonuçla biter.
- 5 sebepBeraat nedenleriCMK m.223/2 (a-e)
- KaydedilmezAdli sicilYalnız mahkûmiyet işlenir · 5352 m.4
- 3 ay / 1 yılTazminat başvuru süresiCMK m.142/1
- 2 haftaİstinaf süresiGerekçeli kararın tebliğinden · CMK m.273
Sözcük çoğu zaman Berat Kandili ve Berat adıyla karıştırılır. Aynı Arapça kökten gelseler de bu kullanımlar ayrıdır; beraat, ceza yargılamasının sonunda verilen bir mahkeme sonucunu anlatır.
CMK m.223/1, beraati ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbiri, davanın reddi ve düşme kararlarıyla birlikte "hüküm" olarak sayar. Yani beraat, mahkemenin yargılama sonunda verdiği bir karardır. Savcılığın soruşturma aşamasında verdiği kovuşturmaya yer olmadığına dair karar beraat sayılmaz; dava hiç açılmamıştır.
Beraat Etmek Ne Demek?
Beraat etmek, ceza davasında sanığın beraat kararıyla aklanması demektir; TDK karşılığı "aklanmak"tır. Gündelik dilde "beraat ettim" diyen kişi, mahkemenin kendisini mahkûm etmediğini söyler. Karar kanun yollarına kapandığında kesinleşir; o zamana kadar Cumhuriyet savcısı veya katılan sıfatını almış mağdur karara karşı istinaf yoluna gidebilir.
Beraat için sanığın kendi suçsuzluğunu kanıtlaması gerekmez. İspat yükü iddia makamındadır; mahkeme suçun sabit olduğuna kanaat getirmezse beraat kararı verir. Bu nedenle beraat, "yargılama sırasında sanığın aleyhine yeterli delil oluşmadı" sonucunu da kapsar.
Beraat Kararı Nedir ve Hangi Durumlarda Verilir?
Beraat kararı, mahkemenin yargılama sonunda sanığa yüklenen suçtan dolayı ceza vermemesini ifade eden hükümdür. CMK m.223/2'ye göre beş durumda verilir: fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması, suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması, kast veya taksirin bulunmaması, hukuka uygunluk nedeninin varlığı ve suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması. Mahkeme gerekçeli kararda bunlardan hangisine dayandığını açıkça yazmak zorundadır (CMK m.230/2). Metnin tamamına mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz.

| Bent | Beraat sebebi | Pratikte anlamı |
|---|---|---|
| 223/2-a | Yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması | Sanığa yüklenen davranış hiçbir suç tipine uymaz. Suçta ve cezada kanunilik ilkesi gereği kanunda yer almayan bir fiil için ceza verilemez (Anayasa m.38/1). |
| 223/2-b | Yüklenen suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması | Alibi, kamera kaydı, rapor veya tanık anlatımıyla sanığın fiili yapmadığı kesin biçimde ortaya çıkmıştır. |
| 223/2-c | Yüklenen suç açısından failin kast veya taksirinin bulunmaması | Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır (TCK m.21/1); taksirle işlenen fiiller ancak kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır (TCK m.22/1). |
| 223/2-d | Suç sanık tarafından işlenmiş olsa da olayda bir hukuka uygunluk nedeninin bulunması | Meşru savunma (TCK m.25/1) veya hakkın kullanılması (TCK m.26/1) gibi nedenler fiili hukuka uygun kılar. |
| 223/2-e | Yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması | Mahkûmiyete yetecek kesin ve inandırıcı delil yoktur. Uygulamada "delil yetersizliği" denen beraat budur. |
Hangi Bent "Delil Yetersizliği" Anlamına Gelir?
Delil yetersizliği, kanun metninde geçen bir terim değildir; uygulamada ve öğretide 223/2-e bendine verilen addır. Mahkeme dosyadaki delillerle suçun sanık tarafından işlendiğine tam bir kanaat getiremediğinde bu bende dayanır. (b) bendinden farkı, burada sanığın suçsuzluğunun ispatlanmamış, suçluluğunun da sabit görülmemiş olmasıdır. İkisi de beraattir ve adli sicil, tazminat ve gider bakımından aynı sonuçları doğurur.
Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi Nedir?
Şüpheden sanık yararlanır ilkesi, mahkemenin suçun işlendiğinden veya sanık tarafından işlendiğinden kuşku duyması hâlinde sanık lehine karar vermesidir. Kanunda bu adla yazılı bir madde yoktur. İlke, Anayasa m.38/4'teki "Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz" kuralından ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinin ikinci fıkrasındaki masumiyet karinesinden doğar; CMK m.223/2-e bendinde somutlaşır.
Pratikte bu, mahkûmiyetin varsayıma, şüpheye veya tek başına soyut bir beyana dayanamayacağı anlamına gelir. Sitemizdeki kesin ve inandırıcı delil aranan beraat kararı yazısı ile trafik kazasında taksirle yaralama ve beraat yazısı bu ilkenin yüksek mahkeme kararlarındaki uygulamasını örnekler.
Önemli: Delil yetersizliğiyle verilen beraat, hukuki sonuçları bakımından diğer beraat bentlerinden ayrılmaz. Tutuklu kalan kişi aynı şekilde tazminat isteyebilir ve karar adli sicile işlenmez. Ceza hâkiminin beraat kararı ise hukuk hâkimini ve disiplin makamını otomatik olarak bağlamaz; ayrıntısı aşağıda.
Beraat ile Düşme Arasındaki Fark Nedir?
Beraat, mahkemenin davanın esasını inceleyip sanığı aklamasıdır; düşme kararı ise ölüm, genel af, dava zamanaşımı veya şikâyetten vazgeçme gibi bir nedenle davanın sona ermesidir (CMK m.223/8). Düşmede suçun işlenip işlenmediği tartışması açık kalır, beraatte sanık aklanmış olur. Bu fark tazminat hakkında da etkilidir.
CMK m.223/8, "Türk Ceza Kanununda öngörülen düşme sebeplerinin varlığı ya da soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması" hâlinde davanın düşmesine karar verileceğini söyler. Başlıca düşme nedenleri sanığın ölümü (TCK m.64), genel af (m.65), dava zamanaşımı (m.66) ve şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçmedir (m.73; ayrıntı için şikâyetten vazgeçme davayı düşürür mü yazısına bakabilirsiniz). Kovuşturma şartı henüz gerçekleşmediyse mahkeme düşme yerine durma kararı verir.
Derhal Beraat Kararı Nedir?
Derhal beraat, mahkemenin ek bir araştırmaya gerek duymadan, dosyadaki durumla sanığın beraatine karar vermesidir. CMK m.223/9'a göre derhal beraat kararı verilebilecek hâllerde durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez.
Bunun sonucu şudur: Dava zamanaşımı dolmuş olsa bile dosyadaki delil sanığın suçu işlemediğini veya fiilin suç oluşturmadığını açıkça gösteriyorsa mahkeme düşme yerine beraat vermelidir. Düşme kararına karşı da istinaf yolu açıktır (CMK m.272/1; m.223/1 düşmeyi hüküm sayar), bu yüzden sanığın derhal beraat koşullarının gözden kaçırıldığını ileri sürmesi mümkündür; sonuç dosyaya göre değişir.
Tazminat farkı: Haksız tutuklama tazminatını düzenleyen CMK m.141/1-e bendi yalnızca kovuşturmaya yer olmadığı ve beraat kararlarını sayar; düşme kararı bu bentte yer almaz. CMK m.144/1-c ise af, şikâyetten vazgeçme, uzlaşma gibi nedenlerle davanın düşmesine karar verilen kişilerin tazminat isteyemeyeceğini yazar. Bu nedenle tutuklu kalan bir sanık için beraat ile düşme arasındaki fark parasal sonuç doğurabilir.
Beraat ile Ceza Verilmesine Yer Olmadığı, HAGB ve KYOK Arasındaki Fark Nedir?
Beraatte suç sabit görülmez veya fiil suç sayılmaz. Ceza verilmesine yer olmadığı kararında suç vardır ama kusursuzluk ya da cezasızlık nedeniyle ceza verilmez. HAGB'de hüküm kurulur ama açıklanmaz. Kovuşturmaya yer olmadığı kararını (KYOK) ise dava açılmadan savcılık verir. Her birinin adli sicil ve tazminat sonucu farklıdır.

| Karar | Ne zaman verilir? | Sanık açısından sonucu |
|---|---|---|
| Beraat | CMK 223/2: fiil suç değil, sanık işlemedi, kast/taksir yok, hukuka uygunluk nedeni var veya suç sabit değil | Mahkûmiyet yoktur; sicile işlenmez; koşulları varsa tazminat doğar. |
| Ceza verilmesine yer olmadığı | CMK 223/3: yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, zorunluluk hâli, meşru savunmada sınırın heyecanla aşılması, kusuru kaldıran hata. CMK 223/4: etkin pişmanlık, şahsi cezasızlık sebebi, karşılıklı hakaret, haksızlık içeriğinin azlığı | Fiilin suç olduğu kabul edilir ama ceza verilmez. Kusur yeteneği olmadığı için bu karar verilenler tazminat isteyemez (CMK 144/1-d). |
| Düşme | CMK 223/8: ölüm, af, dava zamanaşımı, şikâyetten vazgeçme gibi nedenler | Esas hakkında hüküm kurulmaz; tazminat bakımından CMK 141/1-e kapsamında sayılmaz. |
| HAGB | CMK 231/5 ve devamı: iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası; sanığın kasıtlı suçtan mahkûm olmaması ve zararın giderilmesi gibi koşullar | Hüküm sonuç doğurmaz; beş yıllık denetim süresi iyi geçerse dava düşer. Ayrıntısı için HAGB nedir yazısına bakınız. |
| Hapis cezasının ertelenmesi | TCK 51: iki yıl veya daha az hapis cezası | Mahkûmiyet vardır, ceza infaz edilmez; adli sicile işlenir (5352 m.4/1-b). |
| Kovuşturmaya yer olmadığı (KYOK) | CMK 172: savcılık, soruşturma sonunda yeterli şüphe oluşmazsa dava açmaz | Mahkeme aşamasına gelinmez; suçtan zarar gören 2 hafta içinde itiraz edebilir (CMK 173). Yakalama veya tutuklama olduysa tazminat hakkı doğar. Bkz. KYOK. |
Tabloda yer alan karar türleri arasında yalnızca beraat ve KYOK, CMK m.141/1-e'de haksız tutuklama tazminatı sebebi olarak sayılır. Mahkûmiyet içermeyen bu kararlar adli sicil kaydına işlenmez; HAGB yalnızca ayrı sistemde tutulur.
Beraat Kararı Adli Sicile İşlenir mi?
Hayır, beraat kararı adli sicile işlenmez. Adlî Sicil Kanunu m.1 ve m.4'e göre adli sicile kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri ve sayılan bazı ilgili kararlar kaydedilir; beraat bu listede yoktur. Bu yüzden beraat eden kişinin adli sicil kaydında o dava görünmez. 5352 sayılı Kanun metni bu konuda açıktır.
Kayıtla ilgili üç ayrıntı vardır. Birincisi, HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları ayrı bir sistemde tutulur ve yalnızca bir soruşturma veya kovuşturma bağlantısıyla mahkeme, hâkim veya başsavcılık istediğinde verilir (5352 m.6/1). İkincisi, hapis cezasının ertelenmesi adli sicile işlenir (m.4/1-b). Üçüncüsü, kanun yararına bozma veya yargılamanın yenilenmesi sonucunda beraat kesinleşirse önceki mahkûmiyete ait adli sicil ve arşiv kaydı tamamen silinir (m.12/3).
Dava dosyası ve kolluk kayıtları adli sicilden ayrı tutulur; bunların farklı süreçlerde nasıl değerlendirildiği ayrı bir konudur. Mahkûmiyet kayıtlarının nasıl silineceğini adli sicil kaydı sildirme yazımızda anlattık.
Beraat Edince Tazminat Alınır mı?
Beraat eden kişi, beraatten önce kanuna uygun şekilde yakalanmış veya tutuklanmışsa maddi ve manevi her türlü zararını devletten isteyebilir (CMK m.141/1-e). Başvuru, kararın kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren 3 ay içinde ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen 1 yıl içinde yapılmalıdır (CMK m.142/1). Yakalama, gözaltı veya tutuklama yaşanmamışsa bu yoldan tazminat doğmaz.
2024'te yürürlüğe giren 7499 sayılı Kanun ile CMK m.141/1'e (l) bendi eklendi. Buna göre konutu terk etmemek veya tedavi tedbirine tabi olmak şeklindeki adli kontrol yükümlülükleri uygulandıktan sonra KYOK ya da beraat kararı verilenler de tazminat isteyebilir. Madde metninde adli kontrolden yalnızca bu iki tedbir sayılmıştır; imza yükümlülüğü gibi diğer tedbirler için ayrı bir bent yoktur.
Beraat Tazminatı Nereye Başvurulur?
CMK m.142/2'nin 7499 ile değişen metnine göre 141/1-e kapsamındaki istemler 6384 sayılı Kanun'un hükümlerine tabidir, yani Tazminat Komisyonu'na yapılır. 6384 sayılı Kanun'un 5/B maddesi bu başvurunun süre ve usulünü düzenler; Komisyona CMK m.142/2 kapsamındaki istemler 1 Haziran 2024'ten sonra yapılabilmektedir (geçici m.3/4). Ağır ceza mahkemesi ise 141. maddenin diğer bentleri için yetkilidir. 6384 sayılı Kanun metnine mevzuat.gov.tr'den bakabilirsiniz.
- Karardaki tazminat kaydını kontrol edin.Beraat eden sanığa tazminat isteyebileceği hâlin bildirilmesi gerekir (CMK m.231/3, m.232/6, m.141/2).
- Kesinleşme tebliğini bekleyin.3 aylık süre, kararın kesinleştiğinin size tebliğinden başlar; 1 yıllık süre kesinleşme tarihini izler.
- Dilekçeyi hazırlayın.Açık kimlik ve adres, zarara uğradığınız işlem, zararın niteliği ve miktarı ile belgeler dilekçeye eklenir (CMK m.142/3; 6384 m.5/A-2).
- Komisyona iletin.Başvuru Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla veya elektronik ortamda da yapılabilir; damga vergisi ve harç yoktur (6384 m.5/B-4).
- Eksikleri tamamlayın.Eksik bilgi ve belge için bir ay süre verilir; tamamlanmazsa müracaat reddedilir (6384 m.5/A-3).
- Karar ve itiraz.Komisyon kararına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde Ankara Bölge İdare Mahkemesi'ne itiraz edilebilir; kesinleşen tazminat 3 ay içinde ödenir (6384 m.7/4, 7/5).
Tazminatın Miktarı ve Engeller
Kanun bir tutar belirlemez; tazminat, tazminat hukukunun genel prensiplerine göre saptanır (CMK m.142/6; 6384 m.4/6). Tutuklu kalınan gün sayısı, kişinin mesleki ve ailevi durumu ve gelir kaybı gibi unsurlar dikkate alınır. Hesap örnekleri için haksız tutuklama tazminatı yazımıza bakabilirsiniz.
CMK m.144'e göre şu kişiler tazminat isteyemez: sonradan yürürlüğe giren lehe kanun sayesinde durumları tazminata uygun hâle gelenler; af, şikâyetten vazgeçme, uzlaşma gibi nedenlerle KYOK veya düşme kararı verilenler ya da davası ertelenenler; kusur yeteneği bulunmadığı için ceza verilmesine yer olmadığı kararı alanlar; adlî makamlar önünde gerçek dışı beyanla suçu üstlenip tutuklanmaya neden olanlar. Ayrıca aleyhe yargılamanın yenilenmesiyle beraat kararı kalkıp mahkûm edilen kişiye ödenmiş tazminatın mahkûmiyet süresine ilişkin kısmı geri alınır (CMK m.143/1).
Beraat Kararının Sonuçları Nelerdir?
Beraat kararı, kişinin cezalandırılmamasının yanında tutukluluğun sona ermesi, yargılama giderlerinin Hazine'de kalması, vekâlet ücretinin Hazine aleyhine hükmedilmesi, güvence ve kayıtların iadesi veya imhası, tazminat hakkı ve memurlar için görevden uzaklaştırmanın kalkması gibi sonuçlar doğurur. Sonuçların bir kısmı hüküm anında, bir kısmı kesinleşmeyle ortaya çıkar.

Tutukluluk Sona Erer mi?
Tutuklu bir sanık beraat ettiğinde uygulamada hüküm fıkrasında tahliyesine de karar verilir; sanık başka bir suçtan tutuklu veya hükümlü ise o durum devam eder. Tutuklama kararına karşı yapılacak başvurular için tutuklama kararı ve itiraz yazımıza bakabilirsiniz. Tahliye ile tazminat hakkı ayrı konulardır ve ikincisi için yukarıdaki süreler işler.
Yargılama Giderleri ve İaşe Bedeli
CMK m.327'ye göre hakkında beraat kararı verilen kişi yalnızca kendi kusurundan ileri gelen giderleri ödemeye mahkûm edilir; önceden ödemek zorunda kaldığı giderler Devlet Hazinesince üstlenilir. Bilirkişi ücreti, tebligat ve tanık giderleri gibi kalemler bu nedenle sanığa yükletilmez. Sanığın duruşmayı gereksiz uzatması gibi kendi kusurundan doğan giderler istisnadır.
Cezaevi iaşe bedeli ayrı bir düzenlemeye tabidir: 2548 sayılı Kanun'un 2. maddesi yiyecek bedelini "mahkûm"a yükler. Beraat eden kişi mahkûm olmadığı için kanun metnine göre bu borçla yükümlü değildir. Tutuklu kalınan günlere bordro çıkarılıp çıkarılmadığı uygulamada kuruma göre değişebilir; ödeme emri gelirse nasıl itiraz edileceğini cezaevi iaşe bedeli yazımızda ele aldık.
Beraat Eden Sanık Lehine Vekâlet Ücreti
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 14. maddesinin dördüncü fıkrası, beraat eden ve vekil veya müdafi ile temsil edilen sanık yararına Hazine aleyhine maktu avukatlık ücretine hükmedileceğini düzenler (4 Kasım 2025 tarihli ve 33067 sayılı Resmî Gazete). Sanığın CMK kapsamında görevlendirilmiş müdafii varsa Hazineden alınan ücret mahsup edilir. Tarife her yıl yenilendiği için hüküm tarihinde yürürlükte olan metin esas alınır; genel bilgi için vekâlet ücreti yazımıza bakabilirsiniz.
Güvence, Genetik Kayıtlar ve Fizik Kimlik
Sanıktan alınan güvencenin mağdura veya nafaka alacaklısına verilmemiş kısmı, beraat kararı verildiğinde sanığa geri verilir (CMK m.115/2). Genetik (DNA) inceleme sonuçları ile fotoğraf, parmak izi ve ses gibi fizik kimlik kayıtları, beraat kararı verilip kesinleştiğinde Cumhuriyet savcısının huzurunda derhâl yok edilir ve bu husus tutanağa geçirilir (CMK m.80/2, m.81/2).
Beraat Kararına Karşı Kanun Yolu Var mı?
Evet. Beraat kararına karşı Cumhuriyet savcısı ve katılan sıfatını almış olanlar istinaf yoluna başvurabilir (CMK m.260/1). Süre, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftadır (CMK m.273/1). Üst sınırı beşyüz günü geçmeyen adli para cezasını gerektiren suçlardan beraat hükümleri ise istinaf edilemez (CMK m.272/3-b).
| Aşama | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İstinaf | Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta; savcı, sanık ve katılan başvurabilir | CMK 260/1, 273/1 |
| İstinaf sınırı | Üst sınırı 500 günü geçmeyen adli para cezası gerektiren suçlardan beraat istinaf edilemez | CMK 272/3-b |
| Temyiz sınırı | On yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası gerektiren suçlardan beraate karşı istinafın esastan reddi temyiz edilemez | CMK 286/2-g |
| Kanun yararına bozma | Esası çözen ve mahkûmiyet dışındaki hükümlerde bozma aleyhte sonuç doğurmaz ve yeniden yargılama gerektirmez | CMK 309/4-c |
Süreç ve itiraz yolları için istinaf nedir, kanun yararına bozma için kanun yararına bozma yazılarımıza bakabilirsiniz. Gerekçeli karar tebliğ edilmeden önce verilen "süre tutum" dilekçesi 1 Haziran 2024 sonrası kararlarda zorunlu değildir; konu süre tutum dilekçesi yazısında anlatılmıştır.
Sanığın kendi lehine verilen beraat kararına karşı, gerekçedeki bendin değişmesi için (örneğin delil yetersizliği yerine suçu işlemediğinin sabit olması) istinaf yoluna gidip gidemeyeceği konusunda kanun metninde açık bir hüküm yoktur. Başvuruda hukuki yarar bulunup bulunmadığı olaya göre değerlendirilir; bu nedenle gerekçeli karar eline geçen sanığın durumunu bir avukata sorması yerinde olur.
Beraat Kesinleştikten Sonra Aynı Olaydan Yeniden Yargılama Olur mu?
Kesinleşen beraat kararından sonra aynı fiil nedeniyle aynı kişi hakkında yeni dava açılamaz; açılırsa mahkeme davanın reddine karar verir (CMK m.223/7). Kesinleşmiş beraat kararı ancak yargılamanın aleyhe yenilenmesi yoluyla ve yalnızca kanunda sayılan hâllerde tekrar görülebilir.
Aleyhe yenileme nedenleri CMK m.314'te üç tanedir: sanığın lehine ileri sürülen ve hükme etkili belgenin sahte çıkması, hükme katılan hâkimlerden birinin sanık lehine görevinde kusur etmesi ve sanığın beraat ettikten sonra suçla ilgili olarak hâkim önünde güvenilebilir nitelikte ikrarda bulunmasıdır. Yeni delil ortaya çıkması tek başına aleyhe yenileme sebebi sayılmaz; yeni olay ve delil nedeniyle yenileme (CMK m.311/1-e) yalnızca hükümlü lehine mümkündür.
Beraat Disiplin, Memuriyet ve Hukuk Davasını Etkiler mi?
Beraat, hukuk davasını ve disiplin soruşturmasını otomatik olarak sonlandırmaz. Türk Borçlar Kanunu m.74'e göre hukuk hâkimi, kusurun olup olmadığı ve ayırt etme gücü hakkında karar verirken ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir. 657 sayılı Kanun m.131'e göre memurun ceza kanununa göre mahkûm olması veya olmaması da disiplin cezasının uygulanmasına engel olmaz.
Memur açısından olumlu sonuçlar da vardır. Haklarında yargılama sonunda beraat kararı verilen memurların görevden uzaklaştırma tedbiri, kararın kesinleşmesiyle kaldırılır; bu süre içinde kesilen aylığın üçte biri kendilerine ödenir ve görevden uzakta geçen süre kademe ilerlemesinde değerlendirilir (657 m.141 ve m.143). Görevleri sebebiyle kamu davası açılıp beraat eden memurların avukatlık ücreti ve belgelendirilen masrafları, 657 sayılı Kanun ek m.31 uyarınca kurum bütçesinden karşılanır. Memuriyete girişte engel doğuran kesinleşmiş mahkûmiyetlerdir (657 m.48/A-5); beraat böyle bir engel yaratmaz. Ayrıntı için ceza mahkûmiyetinin memuriyete etkisi yazısına bakabilirsiniz.
Beraat Kararı Örneği: Hüküm Fıkrası Nasıl Yazılır?
Beraat kararının hüküm fıkrasında verilen kararın ne olduğu, uygulanan kanun maddesi, kanun yollarına başvuru olanağı ve tazminat isteme olanağı tereddüde yer vermeyecek şekilde gösterilir (CMK m.232/6). Aşağıdaki metin kurgusaldır; gerçek kararlarda ifadeler mahkemeye ve dosyaya göre değişir.
HÜKÜM:
1) Sanık [AD SOYAD] hakkında yüklenen [SUÇ ADI] suçundan, suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması nedeniyle CMK m.223/2-e gereğince BERAATİNE,
2) Sanığın yakalama ve tutuklulukta geçirdiği süreler bakımından tazminat isteme hakkı bulunduğunun bildirilmesine (CMK m.141/1-e, m.141/2),
3) Sanık kendisini vekille temsil ettirdiğinden, kabul edilen vekâlet ücretinin AAÜT m.14/4 uyarınca Hazineden alınarak sanığa verilmesine,
4) Yargılama giderlerinin Hazine üzerinde bırakılmasına (CMK m.327),
5) Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde [BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ]'ne istinaf yolu açık olmak üzere, [DURUŞMA TARİHİ] tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Beraat Ettim Ama Haberim Yok: Kararı Nasıl Öğrenirim?
Beraat kararını öğrenmenin en kısa yolu, duruşmaya katıldıysanız hüküm fıkrasının size okunmasıdır; hazır bulunan sanığa kanun yolları ve tazminat hakkı da bildirilir (CMK m.231/1-3). Duruşmaya katılmadıysanız gerekçeli karar tebliğ edilir; kanun yolu süreleri bu tebliğden başlar (CMK m.273/1).
- UYAP üzerinden dosyanızı sorgulayın.e-Devlet'e girişle ulaşılan UYAP Vatandaş Portal'da dosya durumu görüntülenebilir; hangi bilgilerin göründüğü dosyaya göre değişir.
- Mahkeme yazı işleri müdürlüğüne başvurun.Karar özeti ve gerekçeli karar için dilekçe veya şahsen başvuru yeterlidir; avukatınız varsa karar ona da tebliğ edilir.
- Kesinleşme durumunu sorun.Tazminat ve diğer işlemler için kararın kesinleştiğini gösteren belgeye ihtiyaç duyulur; 3 aylık tazminat süresi kesinleşmenin tebliğinden başlar.
Beraat Hakkında Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
- "Beraat edince sabıka silinir" demek yanlış anlatımdır. Beraat zaten adli sicile işlenmez; silme, mahkûmiyet kayıtları için konuşulur.
- "Beraat eden herkes tazminat alır" yanlıştır. Tazminat için yakalama veya tutuklama gerekir ve CMK m.142 süreleri kaçırılmamalıdır.
- Düşme beraatle karıştırılır. Düşme kararında esas hakkında hüküm kurulmaz ve tazminat hakkı farklı işler (CMK m.141/1-e, m.144/1-c).
- Delil yetersizliği "suçlu ama cezalandırılamadı" sanılır. Bu karar da beraattır; sonuçları diğer beraat bentleriyle aynıdır.
- Tazminat süresinin karar gününden başladığı sanılır. Süre, kararın kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden başlar (CMK m.142/1).
- Tazminat davasının ağır ceza mahkemesine açılacağı söylenir. 7499 sayılı Kanun'dan önceki anlatımlar böyledir; 141/1-e kapsamındaki istemler artık Tazminat Komisyonu'na yapılır.
- Beraatin hukuk davasını da bitirdiği düşünülür. Hukuk hâkimi beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74).
- Vekâlet ücretini sanığın ödemesi gerektiği sanılır. Tarife m.14/4'e göre beraat eden sanık lehine Hazine aleyhine ücret hükmedilir.
Beraat Hakkında Sık Sorulan Sorular
Beraat ne demek?
Beraat, ceza davasında sanığın aklanması, yani suçlu bulunmamasıdır. TDK sözlüğü sözcüğü "aklanma" olarak tanımlar. Mahkeme CMK m.223/2'deki beş nedenden birine dayanarak beraat kararı verir ve sanık cezalandırılmaz.
Beraat kararı adli sicile işlenir mi?
Hayır. Adlî Sicil Kanunu m.4 uyarınca adli sicile yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri ve sayılan bazı ilgili kararlar kaydedilir; beraat bunlar arasında yoktur. HAGB kararları ise ayrı sistemde tutulur ve yalnızca yargı makamlarının istemiyle verilir.
Beraat edince tazminat alınır mı?
Beraat etmeden önce kanuna uygun şekilde yakalanmış veya tutuklanmışsanız evet, maddi ve manevi zararınızı isteyebilirsiniz (CMK m.141/1-e). Başvuru kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren 3 ay içinde, her hâlde kesinleşmeyi izleyen 1 yıl içinde Tazminat Komisyonu'na yapılır.
Delil yetersizliğinden beraat ne demek?
Delil yetersizliğinden beraat, mahkemenin suçun sanık tarafından işlendiğini kesin delillerle sabit görememesidir (CMK m.223/2-e). Karar suçsuzluğun ispatlanması anlamına gelmez, ama mahkûmiyet verilemez. Adli sicil, tazminat ve gider bakımından diğer beraat bentleriyle aynı sonuçları doğurur.
Beraat ile düşme kararı arasındaki fark nedir?
Beraatte mahkeme davanın esasını inceleyip sanığı aklar. Düşmede ölüm, af, dava zamanaşımı veya şikâyetten vazgeçme gibi bir nedenle dava sona erer ve suçun işlenip işlenmediği hükme bağlanmaz. Derhal beraat koşulları varsa mahkeme düşme veremez (CMK m.223/9).
Savcı beraat kararına itiraz edebilir mi?
Cumhuriyet savcısı beraat hükmüne karşı istinaf yoluna başvurabilir; süre gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftadır (CMK m.260/1, m.273). Üst sınırı 500 günü geçmeyen adli para cezası gerektiren suçlardan beraat hükümleri istinaf edilemez (m.272/3-b).
Beraat kararı ne zaman kesinleşir?
Savcı, katılan veya diğer yetkililer istinaf süresi içinde başvurmazsa karar kesinleşir. Başvuru yapılırsa kesinleşme, bölge adliye mahkemesinin ve varsa Yargıtay'ın incelemesine göre belirlenir. Tazminat süreleri kesinleşmenin ilgiliye tebliğinden işler.
Beraat eden memur görevine döner mi?
Evet. Görevden uzaklaştırılan memurun tedbiri beraat kararının kesinleşmesiyle kaldırılır; kesilen aylığın üçte biri ödenir (657 m.141, m.143). Disiplin soruşturması ayrı yürüyebilir ve ceza davasındaki sonuç disiplin cezasına tek başına engel olmaz (m.131).
Sonuç
Beraat, ceza yargılamasında kişinin aklandığı sonuçtur; mahkûmiyet yoktur, adli sicile kayıt düşmez ve yakalama veya tutuklama yaşandıysa CMK m.141'e göre tazminat yolu açılır. Beraat, düşme, ceza verilmesine yer olmadığı, HAGB ve KYOK birbirinden farklı sonuçlar doğurur; kararın hangi bende dayandığı gerekçeli kararda yazılıdır ve tazminat süreleri kesinleşmenin tebliğinden başlar. Dosyanızdaki kararın sonuçlarını, tazminat başvurusunu veya kanun yolu süresini birlikte değerlendirmek isterseniz Ankara'daki büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
0 Yorum
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz bırakın.
Yorum Bırakın
Sorunuz veya görüşünüz için aşağıdaki formu kullanabilirsiniz.